Tổng thư ký NATO nói châu Âu 'mơ mộng' nếu nghĩ không cần Mỹ
Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte cảnh báo châu Âu, rằng lục địa này không thể tự bảo vệ mình nếu thiếu Mỹ. Ông cũng cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đang 'làm rất nhiều điều tốt'.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte. (Ảnh: AP)
Trong phát biểu ngày 26/1, ông Mark Rutte trấn an nỗi lo ngày càng lớn, rằng Mỹ và châu Âu đang xa rời nhau vì tham vọng của Tổng thống Trump đối với đảo Greenland của Đan Mạch.
“Nếu ai ở đây nghĩ rằng Liên minh châu Âu (EU), hay châu Âu nói chung, có thể tự bảo vệ mình mà không có Mỹ, thì cứ tiếp tục mơ mộng đi. Điều đó là không thể. Chúng ta không thể. Chúng ta cần nhau”, ông Rutte nói.
Tuần trước, Tổng thống Mỹ Trump nói trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, rằng ông sẽ không chiếm Greenland, đảo ngược những lời đe dọa mà ông đưa ra trước đó. Cũng trong bài phát biểu, ông Trump hạ thấp châu Âu, cho rằng châu lục này sẽ không tồn tại nếu không có Mỹ.
Trước đó, Tổng thống Trump đe dọa áp thêm thuế quan với các nước châu Âu phản đối ông kiểm soát Greenland, nhưng sau đó ông cũng rút lại lời đe dọa.
Ông Rutte đã xây dựng mối quan hệ khá gần gũi với ông Trump, điều khiến một số người ở châu Âu lo ngại. Trong phát biểu ngày 26/1, ông Rutte ủng hộ tầm nhìn chiến lược của tổng thống Mỹ đối với khu vực Bắc cực, cũng như việc tăng cường phòng thủ Greenland.
Lãnh đạo Đan Mạch và Greenland phản ứng gay gắt khi có ý kiến cho rằng ông Trump và ông Rutte có thể đang đàm phán về tương lai của Greenland sau lưng họ.
“Tất nhiên, tôi không có thẩm quyền đàm phán thay mặt cho Đan Mạch, nên tôi đã không làm và cũng sẽ không làm. Điều đó là việc của Đan Mạch”, ông Rutte nói.
Một số nghị sĩ Nghị viện châu Âu yêu cầu ông Rutte cung cấp thêm thông tin về những điều ông đã thảo luận với ông Trump trong cuộc gặp tuần trước và những hệ quả tiềm tàng với Đan Mạch và Greenland.
Tuy nhiên, ông Rutte không đưa ra thông tin cụ thể. Ông cũng không giải thích khuôn khổ của thỏa thuận mà ông Trump nói đã đạt được với NATO về tương lai Greenland. Thông báo đó khiến châu Âu cảm thấy nhẹ nhõm, dù nhiều người vẫn lo ngại nhà lãnh đạo Mỹ có thể lại đổi ý.
Ông Rutte cho biết sẽ có “hai hướng công việc trong thời gian tới” liên quan đến Greenland.
Một là thảo luận giữa các đồng minh NATO về kế hoạch phòng thủ rộng hơn ở Bắc cực, bao gồm Greenland.
Hướng thứ hai là tiến trình có sự tham gia của đại diện Mỹ, Đan Mạch và Greenland, bắt đầu từ đầu tháng này tại Washington. Các quan chức Đan Mạch cho biết họ đã tổ chức một cuộc họp tại Washington hôm 22/1, nhưng từ chối tiết lộ chi tiết.
Một số quan chức phương Tây cho biết, phương án thỏa hiệp khả dĩ mà NATO đang thảo luận là Mỹ sẽ giành được quy chế chủ quyền đối với các căn cứ quân sự của Mỹ tại Greenland. Mỹ duy trì lực lượng quân sự trên hòn đảo này từ Thế chiến II, khi Đức Quốc xã chiếm Đan Mạch và đại sứ Đan Mạch tại Washington đã ký thỏa thuận với Mỹ để bảo vệ Greenland.
Sau cuộc thảo luận giữa ông Rutte và ông Trump tuần trước, lãnh đạo Đan Mạch nhanh chóng tuyên bố, bất kỳ thỏa hiệp nào liên quan đến chủ quyền Greenland đều là “lằn ranh đỏ”. Ông Rutte không bình luận về ý tưởng trao chủ quyền căn cứ cho Mỹ.
Một số nghị sĩ Nghị viện châu Âu đưa ra những câu hỏi gay gắt trong cuộc họp ngày 26/1. Nghị sĩ Đan Mạch Villy Søvndal nói: “Chúng tôi sẽ không nhượng lại dù chỉ một mét vuông cho bất kỳ quốc gia nào vì bị đe dọa”.
Trong bài phát biểu, ông Rutte dành nhiều lời khen cho ông Trump, thậm chí còn đùa rằng ông biết điều đó có thể khiến nhiều người trong khán phòng khó chịu.
Bài phát biểu mang tính khoa trương của ông Trump tại Davos tuần trước đã gây chấn động châu Âu.
“Nếu không có chúng tôi, ngay lúc này, tất cả các bạn có lẽ đang nói tiếng Đức và một chút tiếng Nhật”, ông Trump nói. Nhiều người coi phát biểu này là sự xúc phạm.
Ông Rutte nhấn mạnh rằng, hơn 70 năm sau Thế chiến II, châu Âu vẫn phụ thuộc vào sức mạnh quân sự của Mỹ. Ông kêu gọi châu Âu chi tiêu cho quốc phòng nhiều hơn đáng kể so với hiện nay nếu muốn tự sở hữu kho vũ khí hạt nhân đủ mạnh.
“Hãy quên chuyện các bạn có thể đạt được điều đó chỉ với mức 5%. Phải là 10%. Các bạn sẽ phải xây dựng năng lực hạt nhân của riêng mình, thứ sẽ tiêu tốn hàng chục, hàng trăm tỷ euro”, ông nói về cam kết của các nước NATO chi 5% GDP cho quốc phòng mỗi năm.
Và nếu châu Âu thực sự muốn tự mình đi con đường đó, thì “Chúc may mắn”, ông Rutte nói.
Ông cũng nhắc lại quan điểm của Tổng thống Mỹ Trump, rằng Trung Quốc và Nga đang trở thành mối đe dọa đối với an ninh khu vực Bắc cực.
“Tôi tin rằng Tổng thống Trump đang làm rất nhiều điều tốt. Tôi biết, tôi lại đang khiến nhiều người trong các bạn khó chịu”, ông Rutte nói.
Khi nói đến phòng thủ Bắc cực, ông Rutte cho biết: “Tôi nghĩ ông ấy đúng”.
