Top 5 loại thảo dược hỗ trợ tiêu hóa cho người lớn tuổi

Bác sĩ Lê Nhất Duy - Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (Cơ sở 3) cho biết, theo y học cổ truyền, Tỳ và Vị liên quan mật thiết đến việc tiếp nhận, tiêu hóa thức ăn và tạo nguồn dinh dưỡng cho cơ thể. Khi tuổi cao, thể chất suy giảm, mắc bệnh kéo dài hoặc ăn uống thất thường, công năng Tỳ Vị có thể suy yếu, biểu hiện bằng ăn không ngon, bụng đầy, mệt mỏi, đại tiện phân nát hoặc tiêu hóa thất thường.

Với người cao tuổi, một dược liệu quen thuộc không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng tùy ý. Ảnh minh họa

Việc lựa chọn dược liệu vì vậy cần căn cứ vào biểu hiện và thể bệnh của từng người, thay vì dùng một vị thuốc giống nhau cho tất cả trường hợp. Một số thảo dược quen thuộc thường trong y học cổ truyền sau đây được xem là có thể giúp hỗ trợ tiêu hóa cho người cao tuổi bao gồm:

Gừng

Gừng tươi có vị cay, tính ấm, thường được dùng để làm ấm bụng, hỗ trợ tiêu hóa và giảm buồn nôn. Đây cũng là loại gia vị quen thuộc, dễ sử dụng trong các món ăn như cháo, canh, món hấp hoặc pha với nước ấm.

Với người cao tuổi, sử dụng gừng với lượng vừa phải trong bữa ăn thường phù hợp hơn so với tự dùng các chế phẩm gừng đậm đặc kéo dài. Cách dùng gần với thực phẩm, khoảng 2–4 lát gừng tươi hãm với nước ấm uống sau bữa ăn, hoặc thêm gừng vào món ăn hằng ngày.

Người cao tuổi nên bắt đầu với lượng ít. Người thường xuyên ợ nóng, tiêu chảy hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc nên trao đổi với nhân viên y tế nếu muốn dùng gừng dưới dạng chế phẩm bổ sung.

Trần bì

Trần bì là vỏ quả quýt chín được phơi hoặc sấy khô và để lâu để sử dụng làm thuốc. Theo Y học cổ truyền, Trần bì giúp thông chỗ khí bị ứ trệ, hỗ trợ chức năng tiêu hóa và làm nhẹ cảm giác nặng bụng, ậm ạch. Vị thuốc thường được dùng khi đầy tức bụng, ăn kém, buồn nôn hoặc cảm giác thức ăn chậm tiêu.

Cách dùng, khoảng 3–6 g trần bì hãm với nước sôi 10–15 phút, uống ấm sau bữa ăn; hoặc cho vào cháo, món hầm.

Sơn tra

Sơn tra thường được sử dụng với công năng tiêu thực, hóa tích giúp làm tiêu thức ăn ứ đọng, giảm cảm giác đầy trướng sau bữa ăn, nhất là sau khi ăn nhiều đạm hoặc nhiều dầu mỡ. Vị thuốc này thường được cân nhắc khi xuất hiện đầy trướng, khó tiêu hoặc cảm giác thức ăn đình trệ sau bữa ăn.

Với người cao tuổi đang điều trị nhiều bệnh hoặc sử dụng nhiều thuốc, nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng Sơn tra thường xuyên, đặc biệt dưới dạng cao, viên hoặc chiết xuất đậm đặc.

Mạch nha

Mạch nha là hạt đại mạch được cho nảy mầm rồi phơi hoặc sấy khô để làm thuốc, không phải là loại kẹo hay siro mạch nha thường gặp trong thực phẩm.

Theo Y học cổ truyền, Mạch nha hỗ trợ chức năng tiêu hóa và làm tiêu thức ăn ứ đọng, nhất là những trường hợp liên quan đến thức ăn từ ngũ cốc hoặc giàu tinh bột như cơm, xôi, bánh.

Vị thuốc này thường xuất hiện trong các phương thuốc tiêu thực và được lựa chọn tùy theo biểu hiện của từng người, liều thường dùng khoảng 10–15 g dưới dạng sắc uống.

Nghệ

Nghệ vàng vừa là thực phẩm, vừa là dược liệu quen thuộc trong đời sống người Việt. Tuy nhiên, cũng cần phân biệt lượng Nghệ sử dụng trong thực phẩm với các chế phẩm curcumin cô đặc.

Một số sản phẩm được bào chế nhằm làm tăng mạnh khả năng hấp thu curcumin đã được ghi nhận có liên quan đến tổn thương gan ở một số trường hợp. Người cao tuổi có bệnh gan, bệnh đường mật, đang sử dụng nhiều thuốc hoặc muốn dùng chế phẩm curcumin liều cao, kéo dài nên trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng.

Bác sĩ khuyến cáo, với người cao tuổi, một dược liệu quen thuộc không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng tùy ý. Nếu mục đích chủ yếu là chăm sóc tiêu hóa hằng ngày, có thể ưu tiên những cách sử dụng gần với thực phẩm, lượng vừa phải và lựa chọn nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng.

Không nên tự phối hợp nhiều vị thuốc hoặc sử dụng kéo dài các dạng cao, viên và chiết xuất đậm đặc khi chưa được tư vấn chuyên môn. Lưu ý, ngoài sử dụng dược liệu, người lớn tuổi cần đảm bảo chế độ ăn đủ năng lượng và protein, có lượng chất xơ và nước phù hợp với tình trạng sức khỏe. Đồng thời, chăm sóc răng miệng và duy trì vận động đều đặn.