TP.HCM chi hơn 142.000 tỷ đồng xử lý 50 vị trí ngập

Theo kế hoạch giải quyết tình trạng ngập nước trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026-2030 vừa ban hành, TP.HCM xác định chống ngập là nhiệm vụ cấp bách, triển khai quyết liệt, đồng bộ. Đây cũng là một trong các nhiệm vụ trọng tâm mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm giao TP.HCM thực hiện trong nhiệm kỳ 2025-2030.

87 dự án hướng tới giải quyết 50 vị trí ngập

Có 87 dự án chống ngập, cải thiện môi trường nước dự kiến thực hiện trong 5 năm, với tổng mức đầu tư 142.340,701 tỷ đồng. Mục tiêu hướng tới giải quyết hơn 50 vị trí ngập, tập trung tại khu vực trung tâm, nơi đông dân cư, các khu công nghiệp và những tuyến giao thông quan trọng.

Kế hoạch được chia thành 2 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn năm 2026-2027, TP.HCM thực hiện 54 dự án, tổng vốn 69.348,371 tỷ đồng, giải quyết 33 vị trí ngập.

Dự án Giải quyết ngập do triều cường khu vực TP.HCM (giai đoạn 1) với vốn đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng dự kiến đưa vào vận hành tháng 11 tới đây sẽ giải quyết 8 vị trí ngập.

Trong số này, có 14 dự án duy tu, bảo trì với 243.131 tỷ đồng và 1 dự án ODA hơn 10.606 tỷ đồng.

Nhóm còn lại bao gồm 6 dự án thuộc chương trình di dời nhà trên và ven kênh, rạch với hơn 22.807 tỷ đồng; 7 dự án giao thông hơn 12.314 tỷ đồng; 2 dự án nông nghiệp và 24 dự án hạ tầng kỹ thuật tổng cộng hơn 22.666 tỷ đồng.

Riêng năm 2026, dự kiến hoàn thành 9 dự án, tổng vốn khoảng 7.160 tỷ đồng, giải quyết 3 vị trí ngập nặng.

Đến năm 2027, có 45 dự án dự kiến hoàn thành với tổng vốn hơn 62.197 tỷ đồng, giải quyết 30 vị trí ngập.

Thành phố xác định 6 khu vực tập trung xử lý vì thường xuyên ngập nặng gồm Thảo Điền - Quốc Hương - Nguyễn Văn Hưởng; khu vực chợ Thủ Đức (TP Thủ Đức cũ).

Khu vực Gò Vấp và sân bay Tân Sơn Nhất; đường Nguyễn Văn Quá (Quận 12 cũ); Quốc lộ 13 - khu vực Bình Dương (cũ); Quốc lộ 51 - khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ).

Đặc biệt, nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 là hoàn thành dự án Giải quyết ngập do triều cường khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) với vốn đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng trên phạm vi khoảng 570 km².

Việc hoàn thành dự án chống ngập này và các công trình sẽ khép kín phạm vi lưu vực bảo vệ của các cống kiểm soát triều, sẽ giải quyết 8 vị trí ngập tại phía Nam và trung tâm Thành phố. Đồng thời hỗ trợ lớn đến việc tiêu thoát nước cho các khu vực bảo vệ của các cống kiểm soát triều.

TP.HCM còn 159 điểm ngập, trong đó khoảng 57 điểm ngập nặng trên 30cm, ngập kéo dài.

Báo cáo với Thủ tướng tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ sáng 3/10, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh cho biết, dự kiến trong tháng 11 tới, dự án giải quyết ngập do triều sẽ được đưa vào vận hành.

Giai đoạn 2028-2030, Thành phố tiếp tục hoàn thiện 33 dự án, tổng mức đầu tư khoảng 72.993 tỷ đồng. Nhóm dự án này hoàn thiện dự kiến giải quyết 17 vị trí ngập.

Riêng các vị trí ngập trên những tuyến đường thuộc dự án BOT tại Bình Dương cũ, các nhà đầu tư liên quan được xác định trách nhiệm xử lý.

Thông tin từ Sở Xây dựng, TP.HCM hiện có 159 điểm ngập nước các mức độ. Trong đó 57 điểm ngập nặng trên 30cm; ngập kéo dài trên 1,5 giờ, gây ách tắc giao thông và ảnh hưởng đến môi trường.

Trong số này, khu vực TP.HCM cũ có 34 điểm, Bình Dương có 9 điểm và Vũng Tàu có 14 điểm. Ngoài ra 102 điểm ngập còn lại mức độ vừa và nhẹ.

Nguyên nhân gây ngập, theo lãnh đạo Sở Xây dựng, ngoài biến đổi khí hậu, triều cường bất thường thì đáng chú ý là tình trạng sụt lún nền đất.

Theo khảo sát, tình trạng sụt lún trên địa bàn diễn ra với tốc độ trung bình 2 cm mỗi năm, cá biệt có nơi lún từ 5 - 7 cm mỗi năm. Điều này khiến sau 20 năm, có khu vực tại TP.HCM lún từ 0,5 - 0,7 m; trong khi cao độ trung bình của thành phố chỉ từ 0,8 m đến 1 m so với mực nước biển.

Lộ trình giải quyết ngập tại TP.HCM đã được xây dựng cụ thể theo từng năm. Đến cuối 2027, dự kiến 40/57 điểm ngập nặng sẽ xử lý dứt điểm, cơ bản khắc phục tình trạng ngập tại khu vực trung tâm.

Đến năm 2030, TP.HCM hoàn thành 58 dự án, giải quyết toàn bộ các điểm ngập còn lại, trong đó có 12 điểm ngập nặng, đảm bảo không để tái ngập.

Ứng dụng AI, dữ liệu cảnh báo và kiểm soát ngập

Bên cạnh đầu tư công trình, kế hoạch cũng cho biết TP.HCM sẽ quản lý thoát nước theo lưu vực, chủ động điều tiết nguồn nước và nâng cao năng lực vận hành.

TP.HCM đặt mục tiêu giải quyết cơ bản kẹt xe, ngập nước sau năm 2030, khi loạt dự án chống ngập cùng di dời nhà ven kênh hoàn tất.

Kế hoạch phát triển hạ tầng cấp thoát nước giai đoạn 2025-2050, tầm nhìn 100 năm được xây dựng phối hợp với Tây Ninh, Đồng Nai về dữ liệu thủy văn, điều tiết dòng chảy và vận hành hồ Dầu Tiếng, Trị An cùng các hồ chứa, nhằm bảo đảm an toàn hạ du, hạn chế bất lợi khi mưa lớn, triều cường và xả lũ xảy ra cùng thời điểm.

Cùng với đó, tiếp tục kiểm soát khai thác nước, lập danh mục, bản đồ khu vực hạn chế khai thác; rà soát quy hoạch thoát nước, chống ngập, xử lý nước thải và hệ thống theo từng lưu vực để xác định nguyên nhân, ưu tiên đầu tư.

Đến 2030, việc lấn chiếm hệ thống thoát nước, hành lang sông, kênh, rạch cơ bản được kiểm soát sau khi nhà ven kênh rạch hoàn tất di dời, chỉnh trang đô thị.

TP.HCM cũng xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ số và phần mềm tiếp nhận thông tin ngập, từng bước hình thành hệ thống thoát nước thông minh, kết nối dữ liệu thời gian thực về mưa, triều, mực nước, cống, van, cửa xả và trạm bơm.

Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng có thể theo dõi, dự báo, mô phỏng kịch bản và điều hành. Nghiên cứu ứng dụng AI trong quản lý, dự báo, vận hành chống ngập; số hóa công tác báo cáo, thống kê và duy tu.

Để huy động nguồn lực, TP.HCM đang nghiên cứu cơ chế đặc thù, thu hút nhà đầu tư chiến lược, mở rộng đầu tư theo hình thức đối tác công tư PPP, kết hợp ngân sách, ODA và vốn tư nhân, đồng thời nghiên cứu thu phí thoát nước theo mức độ hưởng lợi.