TP.HCM quy hoạch 5 cực kinh tế: Khu vực nào có thể trở thành trung tâm việc làm mới?

TP.HCM đang chuyển từ mô hình phát triển tập trung vào khu vực lõi sang cấu trúc đa cực, đa trung tâm. 5 cực động lực được phân vai theo tài chính, đổi mới sáng tạo, công nghiệp - logistics, kinh tế biển và đô thị - giáo dục - y tế. Cùng với đó là 5 trung tâm vệ tinh, nhằm đưa việc làm, dịch vụ và hạ tầng đến gần các khu vực cư trú hơn.

5 cực động lực, 5 hệ sinh thái việc làm

Ngày 30.10.2026, HĐND TP.HCM ban hành Nghị quyết số 123/NQ-HĐND thông qua Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch xác định TP.HCM phát triển theo mô hình “siêu đô thị đa cực, đa trung tâm”, gồm 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược, 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển.

Sông Sài Gòn nhìn từ Bến Nhà Rồng. Ảnh: Hoàng Hùng/SGGP

Sông Sài Gòn nhìn từ Bến Nhà Rồng. Ảnh: Hoàng Hùng/SGGP

Toàn thành phố có diện tích khoảng 6.772,59km2, dân số dự báo khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 25 triệu người năm 2045 và 27 triệu người năm 2050. Quy mô lao động dự kiến khoảng 8,2 triệu người vào năm 2030, tăng lên 9,9 triệu người năm 2040, 10,7 triệu người năm 2045 và 11,3 triệu người năm 2050.

Những con số này cho thấy bài toán của 5 cực động lực không chỉ là mở rộng không gian đô thị. Câu hỏi lớn hơn là việc làm sẽ được tạo ra ở đâu, người lao động sẽ sống ở đâu và kết nối giữa nơi ở với nơi làm việc bằng phương tiện nào.

Theo quy hoạch, cực lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế gồm Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm tiếp tục giữ vai trò đầu não về quản trị, tài chính, thương mại và dịch vụ, đồng thời phát triển du lịch, văn hóa và kinh tế sáng tạo. Đây vẫn là khu vực tập trung các công việc có giá trị gia tăng cao, nhưng không còn được định hướng là nơi gánh phần lớn nhu cầu việc làm của toàn đô thị.

Phía Đông được xác định là cực đổi mới sáng tạo, kết nối Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An, Bình Dương, Tân Uyên với sân bay Long Thành. Công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, nghiên cứu - phát triển và giáo dục đại học là những lĩnh vực được ưu tiên. Nếu được đầu tư đồng bộ, đây có thể trở thành một trong những khu vực thu hút mạnh nhân lực chất lượng cao.

Phía Bắc hình thành cực công nghiệp - logistics, tập trung tại Bến Cát, Bàu Bàng và vùng phụ cận. Không gian này được định hướng chuyển từ các khu công nghiệp đơn chức năng sang hệ sinh thái công nghiệp, logistics, đô thị và dịch vụ. Cơ cấu việc làm vì vậy cũng mở rộng từ lao động sản xuất sang logistics, quản trị chuỗi cung ứng, công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ công nghiệp và công nghệ.

Phía Nam là cực cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng, kết nối Châu Đức, Long Sơn, Phú Mỹ, Vũng Tàu và Cần Giờ. Đây là khu vực có lợi thế hình thành chuỗi việc làm gắn với cảng biển, vận tải, logistics quốc tế, hàng hải, năng lượng và dịch vụ kinh tế biển. Không gian biển, cửa sông, vịnh Gành Rái, Cần Giờ, Vũng Tàu, Cái Mép - Thị Vải được xác định là một không gian động lực chiến lược hướng biển.

Trong khi đó, cực đô thị, giáo dục, y tế phía Tây được định hướng phát triển các khu đô thị đồng bộ, trung tâm đào tạo, y tế chuyên sâu, triển lãm và dịch vụ. Việc hình thành thêm các trung tâm việc làm và dịch vụ tại khu vực này sẽ góp phần giảm nhu cầu di chuyển xuyên đô thị để làm việc, học tập và khám chữa bệnh.

Việc làm sẽ dịch chuyển theo những hành lang nào?

5 cực động lực không hoạt động độc lập mà được đặt trong hệ thống 5 liên kết chiến lược. Trong đó có liên kết Bắc - Nam, Đông - Tây, liên kết công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức, hạ tầng đô thị đa tầng và liên kết xanh - xanh dương.

Cách tổ chức này tạo ra một mạng lưới việc làm thay vì một trung tâm duy nhất. Lõi trung tâm tiếp tục thu hút tài chính, dịch vụ quốc tế và kinh tế sáng tạo; phía Đông phát triển công nghệ và nghiên cứu; phía Bắc mở rộng công nghiệp - logistics; phía Nam phát triển kinh tế biển, cảng biển và năng lượng; phía Tây tăng vai trò của giáo dục, y tế và dịch vụ đô thị.

5 trung tâm vệ tinh được bố trí để hỗ trợ cấu trúc này. Côn Đảo được định hướng phát triển du lịch sinh thái biển đảo, di sản - lịch sử và nghiên cứu khoa học gắn với bảo tồn. Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm phát triển du lịch nghỉ dưỡng, dịch vụ biển, thể thao và chăm sóc sức khỏe. Hóc Môn - Củ Chi tập trung đô thị sinh thái, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch văn hóa - lịch sử.

Ở phía Bắc, Bàu Bàng được định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và đô thị công nghiệp thế hệ mới. Tân Uyên - Bắc Tân Uyên phát triển dịch vụ công nghiệp, logistics, đô thị đại học và đô thị sinh thái dọc Vành đai 4, ven sông Đồng Nai.

Như vậy, “trung tâm việc làm mới” của TP.HCM không nhất thiết chỉ là một địa điểm. Việc làm được phân thành nhiều hệ sinh thái, từ tài chính, công nghệ, công nghiệp, logistics đến kinh tế biển, giáo dục, y tế và du lịch.

Cấu trúc này đặc biệt có ý nghĩa với quá trình đô thị hóa nhanh. Khi nơi ở, nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu được tổ chức gần nhau hơn, người dân có thể giảm thời gian di chuyển, trong khi các khu vực mới có cơ hội hình thành thị trường lao động riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khu vực lõi.

Hạ tầng quyết định 5 cực có thành trung tâm việc làm thực sự

Một cực phát triển chỉ có thể trở thành trung tâm việc làm nếu đi cùng hạ tầng giao thông, nhà ở và dịch vụ đô thị. Quy hoạch tổng thể TP.HCM xác định đường sắt đô thị, giao thông công cộng khối lượng lớn và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là những thành phần quan trọng.

Không gian quanh các nhà ga và đầu mối giao thông được định hướng bố trí chức năng hỗn hợp, kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng. Đây là điều kiện để rút ngắn khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc, thay vì tiếp tục mở rộng đô thị theo mô hình người dân sống ở một nơi nhưng phải di chuyển hàng chục kilomet mỗi ngày.

TP.HCM cũng đang rà soát, đề xuất bổ sung các tuyến vành đai, cao tốc và kết nối liên vùng để phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và logistics. Các tuyến giao thông đối ngoại sẽ có vai trò kết nối các cực động lực với nhau và với các tỉnh, thành trong vùng.

Với quy mô dân số dự kiến 27 triệu người vào năm 2050 và 11,3 triệu lao động, áp lực lên hệ thống giao thông sẽ rất lớn nếu các trung tâm việc làm mới không được hình thành đồng bộ với nhà ở và dịch vụ.

Đây cũng là điểm quyết định thành công của mô hình đa cực. Một khu công nghiệp có thể tạo ra hàng chục nghìn việc làm, nhưng nếu thiếu nhà ở, trường học, y tế và giao thông công cộng, người lao động vẫn phải di chuyển xa. Một khu đô thị mới cũng khó trở thành cực phát triển nếu chỉ có nhà ở mà thiếu việc làm và dịch vụ.

Quy hoạch tổng thể vì thế đặt vấn đề phân bố lại các chức năng kinh tế cùng với tổ chức lại không gian đô thị. Mỗi cực phải có vai trò riêng, nhưng đồng thời phải được kết nối bằng hạ tầng đủ năng lực.

Ngày 31.10.2026, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 7308/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Đến ngày 13.11, thành phố công bố hồ sơ, bản vẽ và tài liệu quy hoạch để người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp cận.

Với quy mô mới, bài toán của TP.HCM trong giai đoạn tới không còn đơn thuần là mở rộng đô thị. Điều quan trọng là xác định mỗi cực sẽ tạo ra loại việc làm nào, thu hút lực lượng lao động nào và được kết nối với nơi ở ra sao. Nếu ba yếu tố việc làm - nhà ở - giao thông được triển khai đồng bộ, cấu trúc đa cực mới có thể giảm áp lực lên khu vực lõi và hình thành một TP.HCM có nhiều trung tâm việc làm thay vì một trung tâm duy nhất.

5 cực động lực của TP.HCM

Cực lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế: Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm; tài chính, quản trị, thương mại, dịch vụ, du lịch, kinh tế sáng tạo.

Cực đổi mới sáng tạo phía Đông: Thủ Đức - Dĩ An - Thuận An - Bình Dương - Tân Uyên; AI, bán dẫn, công nghệ cao, nghiên cứu - phát triển, giáo dục đại học.

Cực công nghiệp - logistics phía Bắc: Bến Cát, Bàu Bàng và vùng phụ cận; công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics, đô thị - dịch vụ.

Cực cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng phía Nam: Châu Đức - Long Sơn - Phú Mỹ - Vũng Tàu - Cần Giờ; cảng biển, hàng hải, logistics, thương mại tự do, năng lượng, kinh tế biển.

Cực đô thị - giáo dục - y tế phía Tây: phát triển đô thị đồng bộ, đào tạo, y tế chuyên sâu, triển lãm và dịch vụ, góp phần phân bố lại dân cư và việc làm.

TUẤN ĐÔNG

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/tp-hcm-quy-hoach-5-cuc-kinh-te-khu-vuc-nao-co-the-tro-thanh-trung-tam-viec-lam-moi.html