TP.HCM sẽ vận hành hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm

Ngày 10-1, Sở Y tế TP.HCM tổ chức hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025, triển khai hoạt động trọng tâm năm 2026 của ngành y tế TP.

Hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm

PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nhận định năm 2025 là năm ngành y tế TP phải đối mặt với áp lực chưa từng có.

Cụ thể, ngành y tế vừa phải mở rộng quy mô hệ thống y tế sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, vừa phải sắp xếp tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình y tế địa phương hai cấp, nhưng vẫn phải đảm bảo khám chữa bệnh cho nhân dân ổn định, liên tục và an toàn.

Hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025, triển khai hoạt động trọng tâm năm 2026 của ngành y tế TP. Ảnh: THẢO PHƯƠNG

Trước những áp lực đó, có thể khẳng định rằng năm 2025 cũng là năm ngành y tế TP đã nỗ lực vượt bậc, triển khai và hoàn thành nhiều nhiệm vụ khó, nhiệm vụ mới, trong đó không ít công việc chưa có tiền lệ.

Năm 2026, trước yêu cầu của tình hình mới, Sở Y tế xác định phát triển và vận hành hệ thống y tế theo cấu trúc đa tầng, đa cực, đa trung tâm là định hướng xuyên suốt và phải trở thành nguyên tắc tổ chức bắt buộc của toàn hệ thống y tế trong những năm tới.

PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM. Ảnh: THẢO PHƯƠNG

Trên cơ sở phân định rõ vai trò từng tầng, các cơ sở y tế phải được tổ chức và vận hành đúng năng lực, danh mục kỹ thuật, tránh tình trạng làm thay, làm vượt hoặc làm không hết chức năng.

Việc phân tầng không nhằm chia cắt hệ thống mà để tăng cường liên thông, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau, bảo đảm người bệnh được tiếp cận đúng tầng chăm sóc ngay từ đầu, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết và giải phóng nguồn lực cho tuyến trên tập trung vào kỹ thuật cao, chuyên sâu.

Người dân khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thống Nhất. Ảnh: THẢO PHƯƠNG

"Với nền tảng đã tạo dựng trong năm 2025, cùng quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống, ngành y tế sẽ từng bước hiện thực hóa mô hình hệ thống y tế đa tầng – đa cực – đa trung tâm, bảo đảm mọi người dân ở bất kỳ khu vực nào cũng được tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp, an toàn và chất lượng" - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM nói.

Tuyến ban đầu trở thành tuyến quan trọng nhất

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho rằng hiện nay vai trò can thiệp phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh tật của tuyến y tế cơ sở vẫn còn khá khiêm tốn. Phần lớn người dân khi có bệnh thường đến thẳng các bệnh viện, từ bệnh viện cấp cơ bản, thậm chí vượt tuyến lên bệnh viện chuyên sâu, rất ít người lựa chọn trạm y tế hay cơ sở y tế ban đầu.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM. Ảnh: THẢO PHƯƠNG

Số liệu năm 2025 cho thấy rõ thực trạng này. Trong mô hình ba cấp, tuyến ban đầu chỉ chiếm khoảng 8% lượt khám ngoại trú, tuyến cơ bản chiếm 45,7% và tuyến chuyên sâu chiếm tới 46,2%.

Phân bố nhân lực y tế cũng phản ánh nghịch lý “hình tam giác ngược”. Tuyến ban đầu chỉ chiếm khoảng 17% tổng số nhân viên y tế, trong khi tuyến cơ bản chiếm 32% và tuyến chuyên sâu tới 51%. Điều này đặt ra câu hỏi: Vì ít bệnh nhân nên thiếu nhân lực hay vì thiếu nhân lực nên người dân không đến tuyến cơ sở?

“Đây là bài toán “con gà – quả trứng”, cần giải quyết đồng bộ để lật ngược mô hình này” – BS Châu nói.

Người dân khám chữa bệnh ở trạm y tế trên địa bàn TP. Ảnh: THẢO PHƯƠNG

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế, sau sáp nhập, với quy mô dân số gần 14 triệu người và hệ sinh thái y tế đa tầng – đa cực – đa trung tâm, y tế cơ sở được xác định là một trong ba trụ cột chăm sóc sức khỏe người dân TP.HCM.

Mô hình được kỳ vọng là người bệnh, đặc biệt nhóm có bệnh mạn tính, sẽ bắt đầu chẩn đoán và điều trị tại tuyến cơ sở hoặc tuyến cơ bản, chỉ chuyển lên tuyến chuyên sâu khi vượt khả năng.

Nhiệm vụ trọng tâm của ngành y tế trong thời gian tới là “lật ngược hình tam giác”, đưa tuyến ban đầu trở thành tuyến quan trọng nhất, giảm tình trạng dồn bệnh nhân lên tuyến trên. Để làm được điều này, cần tăng cường mạnh mẽ vai trò “gác cổng” của y tế cơ sở.

Tuyến y tế cơ sở phải là điểm tiếp cận đầu tiên của người dân, cung cấp dịch vụ y tế thiết yếu, tập trung vào phòng bệnh, nâng cao sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc phát hiện sớm. Đồng thời, triển khai điều trị các bệnh thường gặp và chuyển tuyến phù hợp khi vượt khả năng chuyên môn.

Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động phòng bệnh, nâng cao vai trò y tế dự phòng và y tế cơ sở; ưu tiên đầu tư nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị cho trạm y tế cấp xã, bảo đảm chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa, từ cơ sở.

“Với định hướng này, kỳ vọng trong thời gian tới, trạm y tế sẽ thực sự trở thành điểm chạm đầu tiên, liên tục và tin cậy của người dân trong chăm sóc sức khỏe suốt đời” – BS Châu chia sẻ.

THẢO PHƯƠNG