TP.HCM sụt lún gần 1m sau 35 năm: Đô thị chìm nhanh thứ hai thế giới

TP.HCM đang đối mặt với tình trạng sụt lún nền đất kéo dài và ngày càng nghiêm trọng. Theo các nghiên cứu và số liệu quan trắc tính từ năm 1990 đến nay, độ lún tích lũy của thành phố được ước tính xấp xỉ 1 mét. Với tốc độ này, địa phương đã gia nhập nhóm các đô thị ven biển có tốc độ "chìm" nhanh nhất thế giới.

Nhiều khu vực lún sâu hơn 80cm

Dữ liệu từ Liên đoàn Quy hoạch và điều tra tài nguyên nước miền Nam cho thấy, trong giai đoạn 2005-2017, nền đất TP.HCM lún trung bình gần 2cm mỗi năm. Đáng chú ý, nhiều khu vực ghi nhận mức lún vượt 10cm chỉ trong vòng một thập kỷ, với tổng diện tích vùng hạ thấp địa chất lên tới 239km2.

Các điểm lún mạnh tập trung chủ yếu tại huyện Bình Chánh, huyện Nhà Bè và các quận Bình Tân, Thủ Đức, quận 7, quận 8, quận 2 và quận 12 (cũ). Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP.HCM, đến cuối năm 2019, thành phố có gần 14.800 ha thuộc vùng lún nhanh (trên 15mm/năm) và hơn 22.300 ha thuộc vùng lún tương đối nhanh (10-15mm/năm).

Một đoạn đường sụt lún tại phường Tăng Nhơn Phú B vào tháng 10/2025.

Đặc biệt, phường An Lạc (quận Bình Tân cũ) được xác định là một trong những điểm lún nghiêm trọng nhất. Trong giai đoạn 2005–2017, khu vực này ghi nhận biên độ lún lên tới 81cm. Ngoài ra, một số khu vực khác cũng xuất hiện mức lún cục bộ lớn như Củ Chi (52,2cm), quận 9 cũ (25,3cm) và Hóc Môn (23,6cm).

Hệ lụy đến hạ tầng và tình trạng ngập úng

Sụt lún nền đất không chỉ gây hư hại công trình nhà ở mà còn là nguyên nhân trực tiếp khiến tình trạng ngập úng tại TP.HCM trở nên trầm trọng hơn. Khi nền đất hạ thấp, cao độ mặt đường bị kéo xuống thấp hơn hệ thống thoát nước, làm giảm khả năng tiêu thoát nước tự nhiên và gia tăng ảnh hưởng từ triều cường.

Nhiều tuyến giao thông huyết mạch thường xuyên rơi vào tình trạng ngập sâu khi mưa lớn hoặc triều dâng như Huỳnh Tấn Phát, Trần Xuân Soạn, Lê Văn Lương và Quốc lộ 50. Các khu vực khác như tuyến Hồ Học Lãm, Đặng Thị Rành, Kha Vạn Cân, Thảo Điền và Quốc Hương cũng chịu tác động tương tự do nằm trong vùng sụt lún mạnh.

TP. HCM có tốc độ sụt lún nhanh thứ 2 thế giới.

Bốn nhóm nguyên nhân chính gây sụt lún

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, hiện tượng sụt lún tại TP.HCM bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố kỹ thuật và tự nhiên:

Địa chất tự nhiên: Nhiều khu vực được xây dựng trên nền đất yếu, dễ biến dạng.
Tải trọng hạ tầng: Áp lực từ các công trình xây dựng mật độ cao và tải trọng giao thông lớn từ các trục đường có nhiều xe container, xe tải.
Khai thác nước ngầm: Đây được xem là nguyên nhân quan trọng nhất. Việc khai thác nước quá mức làm hạ thấp mực nước ngầm, gây rỗng địa tầng và dẫn đến lún nền.
Quá trình bê-tông hóa: Tốc độ đô thị hóa nhanh làm giảm khả năng thấm và bổ cập nước mưa xuống lòng đất.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng, các chuyên gia cảnh báo tốc độ lún nền tại TP.HCM hiện cao gấp khoảng hai lần tốc độ dâng của mực nước biển. Nếu không có các giải pháp tổng thể để kiểm soát khai thác nước ngầm và quy hoạch hạ tầng bền vững, thành phố sẽ tiếp tục đối mặt với nguy cơ chìm dần trong tương lai.

Theo Nghị định 307/2025 về phân loại đơn vị hành chính, TP.HCM cùng với Hà Nội hiện là hai đơn vị hành chính cấp tỉnh loại đặc biệt của Việt Nam, đòi hỏi những chiến lược bảo vệ hạ tầng đô thị cấp bách và chuyên sâu hơn.

Tuệ Nhân