TP. Hồ Chí Minh: Chủ động cung ứng điện xanh, ổn định đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Điện xanh đang trở thành điều kiện ngày càng quan trọng để thu hút đầu tư. Ảnh: EVN.

Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cho biết đang chuẩn bị nguồn và lưới điện theo hướng chủ động đầu tư, tăng độ tin cậy N-1 (tiêu chuẩn dự phòng N-1), đón đầu nhu cầu của các khu công nghiệp mới, đồng thời thúc đẩy các mô hình điện xanh và đơn giản hóa thủ tục đấu nối.

BẢO ĐẢM NGUỒN ĐIỆN ĐỂ ĐÓN FDI CÔNG NGHỆ CAO

Thông tin tại Tọa đàm “Bất động sản công nghiệp phía Nam: Đón làn sóng FDI công nghệ cao - Kiến tạo hệ sinh thái sản xuất mới” do Báo Công Thương tổ chức, ông Lê Văn Thinh, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HEPZA), cho hay ngay sau khi hợp nhất ba địa phương (TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu) vào tháng 7/2025, thành phố đã tập trung nghiên cứu, tham mưu cơ cấu lại không gian phát triển công nghiệp trên toàn địa bàn.

Theo đó, khu vực TP. Hồ Chí Minh trước đây được định hướng tận dụng lợi thế cảng biển, hàng không và nguồn nhân lực chất lượng cao để phát triển các khu công nghiệp công nghệ cao, ưu tiên các doanh nghiệp và dòng vốn công nghệ cao, doanh nghiệp đầu ngành. Bình Dương phát huy quỹ đất công nghiệp và lực lượng lao động hiện hữu để phát triển công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghiệp chủ lực. Trong khi đó, Bà Rịa - Vũng Tàu được định hướng gắn với cảng nước sâu, logistics, công nghiệp nặng, dầu khí và khu thương mại tự do tại khu vực Cái Mép - Thị Vải.

Đây cũng chính là sự dịch chuyển quan trọng trong chiến lược thu hút FDI của TP. Hồ Chí Minh: thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng đất đai và chi phí lao động, thành phố hướng tới những dự án có hàm lượng công nghệ cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Lê Văn Thinh, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP.Hồ Chí Minh (HEPZA). Ảnh Nguyệt Hà.

Tuy nhiên, để thu hút được những “Đại bàng” công nghệ như ngành bán dẫn, điện tử, trung tâm dữ liệu, thiết bị công nghệ cao hay các dây chuyền sản xuất tự động hóa, thành phố không chỉ đảm bảo đủ điện, mà còn phải là nguồn điện có công suất đủ lớn, ổn định, chất lượng cao và có khả năng đáp ứng liên tục.

Về năng lực cung ứng điện ổn định cho sản xuất, ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng giám đốc EVNSPC, cho biết hiện tổng công suất nguồn điện lắp đặt của hệ thống điện miền Nam, bao gồm điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, điện gió, thủy điện và nhiệt điện đạt gần 37.000 MW, trong khi công suất cực đại năm 2026 khoảng 22.000 MW. Dù công suất khả dụng còn phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu và điều kiện vận hành, nhưng xét trên tổng nguồn lắp đặt và nhu cầu cực đại hiện hữu, hệ thống điện miền Nam đang có dư địa để sẵn sàng phục vụ các khu công nghiệp mới. 

Tuy nhiên, với TP. Hồ Chí Minh mới, yêu cầu này sẽ lớn hơn khi quy mô không gian công nghiệp được mở rộng đáng kể. Sau hợp nhất, TP. Hồ Chí Minh có khoảng 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 50.000 ha, gồm 3 khu chế xuất và 55 khu công nghiệp, tỷ lệ lấp đầy khoảng 80%. Thành phố còn khoảng 66 cụm công nghiệp với tỷ lệ lấp đầy khoảng 59-60%.

Ông Nguyễn Trường Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, cho biết theo quy hoạch đến năm 2030, nhu cầu tiêu thụ điện của thành phố dự kiến khoảng trên dưới 50 tỷ kWh. Đồng thời nhấn mạnh phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics đều phải đặt trên nền tảng bảo đảm nguồn điện.

TỪ “ĐỦ ĐIỆN” ĐẾN ỔN ĐỊNH, XANH VÀ THỦ TỤC ĐƠN GIẢN

Ông Hoan cho biết EVNSPC đang tiếp cận bài toán cung cấp điện cho công nghiệp trên nhiều lớp, từ công suất nguồn, độ tin cậy của lưới, tiến độ đầu tư cho đến thủ tục đấu nối. Một trong những tiêu chuẩn được EVNSPC đặt trọng tâm là N-1, tức hệ thống phải có phương án dự phòng khi một phần tử cung cấp điện gặp sự cố.

"Với một trạm biến áp 110 kV cấp điện cho khu công nghiệp, hệ thống được thiết kế với hai nguồn cấp. Nếu một nguồn xảy ra sự cố, nguồn còn lại có thể tiếp tục cấp điện. Đối với những khu vực có yêu cầu chất lượng điện cao hơn, tiêu chí N-1 còn được áp dụng ở cấp trung áp. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng khi cơ cấu FDI chuyển sang các ngành công nghệ cao", ông Hoan thông tin.

Từ thực tế của doanh nghiệp sản xuất công nghệ cao tại khu công nghiệp phía Nam, ông Lữ Chính Minh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Electronic Tripod Việt Nam, cho biết doanh nghiệp đã chủ động đề nghị đầu tư tuyến cáp điện ngầm nhằm giảm nguy cơ ảnh hưởng bởi giông sét.

Tuy nhiên, ngay cả khi đường dây được bảo vệ, sự cố sét tại trạm biến áp phía nguồn vẫn có thể khiến thiết bị bảo vệ tác động và gây mất điện trong thời gian ngắn. Với nhà máy công nghệ cao, gián đoạn tức thời cũng có thể gây tổn thất đáng kể.

Về vấn đề này, ông Hoan cho biết EVNSPC đang có lộ trình để đến năm 2028, toàn bộ hệ thống lưới điện miền Nam đáp ứng tiêu chí N-1 trong cấp điện cho cả khách hàng sinh hoạt và doanh nghiệp. Các khu công nghiệp đã và đang được ưu tiên đầu tư để nâng độ tin cậy cấp điện.

Đặc biệt ngành điện Thành phố đang chuyển từ cách tiếp cận “nhà đầu tư đến đâu, đầu tư điện đến đó” sang chủ động chuẩn bị hạ tầng theo quy hoạch thu hút đầu tư.

Tại các khu vực Đồng Nai và Tây Ninh, nơi nhiều khu công nghiệp đang hình thành và mở rộng, EVNSPC đã chủ động phối hợp với chủ đầu tư khu công nghiệp, chính quyền địa phương để cập nhật kế hoạch thu hút đầu tư, điều chỉnh quy hoạch và đưa các công trình điện vào kế hoạch đầu tư.

Theo đó, một loạt công trình được triển khai để phục vụ các khu công nghiệp như Bàu Cạn - Tân Hiệp, Xuân Nhạn - Sông Quế, Long Đức 3 tại Đồng Nai và Phước Cạn - Phước Đông tại Tây Ninh, hướng tới bảo đảm nguồn điện sẵn sàng khi các dự án mới đi vào hoạt động, đặc biệt trong bối cảnh sân bay Long Thành được đưa vào khai thác.

Ông Hoan cho biết ngay cả với một công trình hạ tầng quy mô lớn như sân bay Long Thành, EVNSPC đã hoàn thành và đưa vào vận hành một trạm biến áp 110 kV cấp điện riêng từ cuối năm 2025.

Bên cạnh việc đảm bảo “đủ điện” là điều kiện đầu tiên, thì với FDI thế hệ mới, điện xanh đang trở thành điều kiện ngày càng quan trọng. Lãnh đạo EVNSPC cho hay hiện nay có hai cơ chế đang mở ra khả năng đồng thời giải quyết bài toán tăng nguồn cung và xanh hóa nguồn điện, là điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Tuy nhiên, việc huy động nguồn lực xã hội giúp bổ sung nguồn điện phân tán, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với vận hành và điều độ hệ thống.

Với DPPA, EVNSPC cho biết tại miền Nam đã có 8 doanh nghiệp sản xuất trong khu công nghiệp tham gia mô hình DPPA trực tiếp, với tổng quy mô công suất bước đầu khoảng 23 MW. Mô hình này chủ yếu sử dụng điện mặt trời. Đồng thời, một số khách hàng lớn cũng đang được chuẩn bị để tham gia DPPA qua lưới điện quốc gia.

Với cải cách thủ tục đấu nối, EVNSPC xác định ưu tiên chủ động phối hợp với nhà đầu tư khu công nghiệp để chuẩn bị hạ tầng điện. Đối với những hồ sơ đầy đủ và được chuẩn bị đúng, ông Hoan cho biết thời gian thỏa thuận có thể chỉ mất vài ngày.

Ngược lại, nếu chất lượng tư vấn và hồ sơ không đạt yêu cầu có thể kéo dài quá trình xử lý. Với các dự án điện mặt trời và DPPA, EVNSPC cũng đang phối hợp với địa phương và doanh nghiệp theo hướng tăng tính minh bạch của quy trình.