TP Hồ Chí Minh thu hồi nhà đất lãng phí để khơi thông nguồn lực

Quanh cảnh kỳ họp HĐND TP Hồ Chí Minh.

Nghị quyết quy định trình tự, thủ tục và thẩm quyền thu hồi cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương quản lý trên địa bàn TP Hồ Chí Minh nhưng sử dụng không hiệu quả, lãng phí hoặc không đúng mục đích. Cơ chế này được xây dựng trên cơ sở Luật Phát triển đô thị, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Theo nghị quyết, khi có đủ căn cứ thu hồi và đã hoàn thành trình tự, thủ tục theo quy định, TP Hồ Chí Minh được ban hành quyết định thu hồi, không phải chờ sự đồng ý của đơn vị đang sử dụng hoặc ý kiến chấp thuận của cơ quan Trung ương. Trường hợp đơn vị liên quan không chấp hành quyết định, thành phố được tổ chức cưỡng chế theo quy định pháp luật.

Quy định mới nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài trong quá trình xử lý nhà, đất công. Trước đây, thành phố có thẩm quyền quản lý và thu hồi đất nhưng tài sản trên đất lại thuộc cơ quan Trung ương quản lý. Việc xử lý phải thông qua nhiều đầu mối, trong khi chưa có quy trình phối hợp cụ thể và thời hạn phản hồi rõ ràng, dẫn đến nhiều hồ sơ kéo dài.

Theo UBND TP Hồ Chí Minh, trên địa bàn thành phố hiện có khoảng 1.491 lượt cơ sở nhà, đất do các cơ quan, đơn vị Trung ương quản lý. Nhiều cơ sở có diện tích lớn, nằm tại những vị trí thuận lợi nhưng chưa được khai thác hiệu quả, chưa sử dụng hết diện tích, bị bỏ trống hoặc sử dụng không đúng mục đích.

Nguyên nhân chủ yếu là các đơn vị quản lý thiếu nguồn lực đầu tư, trong khi quy định liên quan đến đầu tư ngoài ngành, liên doanh, liên kết và khai thác tài sản công còn hạn chế. Việc phối hợp giữa địa phương với các bộ, ngành Trung ương cũng gặp khó khăn do chồng chéo về thẩm quyền quản lý đất và tài sản gắn liền với đất.

Hiện nay, Thành phố có 114 cơ sở nhà, đất đã được xây dựng phương án thu hồi nhưng quá trình thực hiện kéo dài nhiều năm. Nghị quyết vừa được thông qua sẽ xác định rõ trách nhiệm, trình tự xử lý và thời hạn giải quyết, tránh tình trạng hồ sơ phải chờ ý kiến qua nhiều cấp.

Trong danh sách thành phố đề nghị thu hồi có khu đất rộng 56.443m² tại số 561 đường Kinh Dương Vương, phường An Lạc. Khu đất này do Tổng công ty Lương thực miền Nam thuê để làm nhà kho từ năm 2014 nhưng hiện không còn sử dụng.

Một trường hợp khác là cơ sở nhà, đất tại số 75/4 Phan Văn Hớn, phường Đông Hưng Thuận, có diện tích 10.887m², do Trung tâm Sâm và Dược liệu TP Hồ Chí Minh quản lý.

Ngoài ra, bốn cơ sở nhà, đất do Tổng công ty Lương thực miền Nam quản lý đã được Bộ Tài chính ban hành quyết định thu hồi nhưng đến nay chưa bàn giao cho TP Hồ Chí Minh. Đơn vị này vẫn kiến nghị tiếp tục giữ lại các khu đất trên.

Trước đó, UBND TP Hồ Chí Minh đã thu hồi một số trụ sở cơ quan nhà nước cũ để bố trí làm trường học hoặc phục vụ các công trình công cộng. Trong đó có cơ sở số 161 Trần Huy Liệu, thuộc quận Phú Nhuận cũ, với diện tích đất 540,84m² và diện tích sàn sử dụng 960m².

Các cơ sở khác gồm nhà, đất số 400 Nguyễn Duy, thuộc Quận 5 cũ, có diện tích đất 12.908m²; khu đất số 289, số cũ 277A, đường Bến Bình Đông, thuộc Quận 8 cũ, rộng 5.497,9m²; cơ sở số 72/2B đường Võ Văn Ngân, nay là đường Tô Vĩnh Diện, thuộc thành phố Thủ Đức cũ, rộng 8.539,4m².

Sau khi thu hồi, các cơ sở nhà, đất sẽ được xem xét bố trí phù hợp với quy hoạch và nhu cầu phát triển của thành phố, ưu tiên hạ tầng, nhà ở xã hội, trường học, cơ sở y tế và công trình công cộng.

Việc thông qua Nghị quyết trên được kỳ vọng giúp TP Hồ Chí Minh chủ động hơn trong xử lý nhà, đất công bị bỏ trống hoặc sử dụng lãng phí, đồng thời khơi thông nguồn lực đất đai đang bị đình trệ, tạo thêm quỹ đất sạch phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống người dân.