TPHCM: Tháng cao điểm chống khai thác IUU

Kiểm soát tàu không đủ điều kiện ra khơi

Để triển khai Kế hoạch số 460/KH-UBND ngày 19/8/2026 về tháng cao điểm thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của EC tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác IUU trên địa bàn, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Thành phố cùng UBND các xã, phường có tàu cá và các tổ chức cảng cá đã xây dựng kế hoạch cụ thể, tập trung vào những vấn đề trọng tâm như quản lý đội tàu, giám sát nhóm tàu có nguy cơ cao, tuần tra kiểm soát, truy xuất nguồn gốc thủy sản và thực thi pháp luật.

Tính đến ngày 31/8/2026, TPHCM có 4.426 tàu cá từ 6m trở lên. Toàn bộ số tàu đã được đăng ký, định danh, đánh dấu và cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Đối với tàu cá từ 15m trở lên, 2.141/2.160 tàu đã lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt 99,1%. Thành phố có 4.199/4.426 tàu còn giấy phép khai thác thủy sản, đạt 94,9%; 2.559/2.801 tàu còn hạn đăng kiểm, đạt 91,4%.

Bộ Đội biên phòng và Cảnh sát biển tổ chức tuyên truyền IUU cho ngư dân

Qua rà soát, hiện có 399 tàu không đủ điều kiện khai thác thủy sản nên Thành phố yêu cầu chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng quản lý chặt nhóm phương tiện này, tuyệt đối không để tàu ra khơi khai thác khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện. Hàng tuần, Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, cập nhật danh sách tàu không đủ điều kiện hoạt động để bàn giao cho chính quyền cơ sở và lực lượng chức năng theo dõi. UBND các xã, phường phân công cán bộ phụ trách từng nhóm tàu, thường xuyên kiểm tra vị trí neo đậu, đồng thời sử dụng thiết bị GPS để phục vụ công tác quản lý.

Danh sách các phương tiện không đủ điều kiện hoạt động cũng được niêm yết công khai tại địa phương. Trường hợp tàu neo đậu ngoài địa bàn, cơ quan chức năng tăng cường phối hợp với địa phương nơi phương tiện đang neo đậu để giám sát vị trí, tọa độ. Đến nay, 100% tàu cá không đủ điều kiện hoạt động trên địa bàn Thành phố đã được rà soát, cập nhật đầy đủ thông tin về vị trí neo đậu, tọa độ và hình ảnh, qua đó phục vụ việc quản lý, không để các phương tiện này tham gia khai thác thủy sản.

TPHCM cũng tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các bãi ngang, bến tự phát, cửa sông - những khu vực tập trung nhiều tàu cá hoạt động, neo đậu và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm. Đồng thời yêu cầu không chỉ kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập qua các trạm kiểm soát Biên phòng, cảng cá mà còn phải quản lý chặt toàn bộ tàu cá hoạt động trên địa bàn, đặc biệt là tàu không đủ điều kiện và tàu cá của địa phương khác. Lực lượng Kiểm ngư thuộc Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư đã thực hiện 3 chuyến với tổng cộng 26 ngày tuần tra, 64 lượt người tham gia; kiểm tra 182 tàu cá và phát hiện 31 tàu vi phạm.

Cùng với kiểm soát trên biển, Thành phố đang đẩy mạnh việc thực hiện thủ tục xuất, nhập bến tàu cá trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) nhằm tăng cường truy xuất nguồn gốc thủy sản. Từ đầu năm 2026 đến nay, có 3.352/4.428 tàu cá thực hiện thủ tục cập, rời cảng, xuất nhập bến trên hệ thống eCDT, đạt tỷ lệ 75,70%. Sản lượng thủy sản khai thác bốc dỡ qua cảng đạt 93.800 tấn. Cơ quan chức năng đã cấp 851 giấy biên nhận thủy sản bốc dỡ, 60 giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản và 205 giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản với khối lượng 2.374 tấn.

Xử lý nghiêm các vi phạm

Công tác thực thi pháp luật đối với hành vi khai thác vi phạm IUU cũng được Thành phố tăng cường. Trong năm 2026, các lực lượng chức năng phát hiện 252 vụ việc, đã xử lý 224 vụ, đạt 88,89%; 28 vụ còn lại đang được xác minh. Trong số 224 vụ đã xử lý, có 128 vụ vi phạm hành chính và đã được xử lý toàn bộ. Qua xác minh, 96 vụ được xác định không vi phạm và khép hồ sơ.

Đáng chú ý, từ đầu năm 2026 đến nay, TPHCM không có tàu cá bị cơ quan chức năng nước ngoài bắt giữ do xâm phạm vùng biển các nước. Đối với những vụ việc xảy ra trước đó, cơ quan chức năng tiếp tục điều tra. Liên quan 3 vụ tàu cá TPHCM bị lực lượng chức năng nước ngoài bắt giữ trong năm 2025, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Thành phố và Công an TPHCM đã điều tra, khởi tố 2 vụ án hình sự về tội "tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép".

Cụ thể, vụ thứ nhất liên quan tàu cá mang số hiệu BV-92599-TS và BV-92598-TS của chủ tàu Huỳnh Thị Mười (ngụ xã Long Hải, TPHCM). Theo kết quả xác minh, 2 tàu này sử dụng biển số giả; số hiệu thật lần lượt là BV-92557-TS và BV-92558-TS. Ngày 21/5/2025, cả 2 chiếc bị lực lượng chức năng nước ngoài bắt giữ. Đến ngày 19/6, Cơ quan An ninh điều tra Công an TPHCM khởi tố vụ án hình sự "tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép". Vào ngày 22/6, Cơ quan An ninh điều tra Công an TPHCM khởi tố Lê Văn Hết và Huỳnh Tuôi về cùng tội danh. Cơ quan điều tra đồng thời ra lệnh bắt tạm giam 4 tháng đối với Hết và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Tuôi.

Vụ thứ hai liên quan tàu cá BV-92515-TS do ông Nguyễn Thanh (ngụ xã Long Hải, TPHCM) làm chủ, vi phạm vùng biển nước ngoài và bị bắt giữ. Ngày 05/5/2026, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Thành phố khởi tố vụ án hình sự "tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép". Ngày 08/5/2026, đơn vị hoàn tất hồ sơ, bàn giao vụ án cho Cơ quan An ninh điều tra Công an TPHCM tiếp tục thụ lý, điều tra theo thẩm quyền.

Ngoài ra còn có vụ tàu BV-92699-TS cùng 12 ngư dân Việt Nam bị nước ngoài bắt giữ trong năm 2025 do đánh bắt cá trái phép đang được Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Thành phố tiếp tục điều tra.

Bên cạnh các giải pháp trên, TPHCM tăng cường phối hợp với các địa phương trong quản lý tàu cá. Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai xây dựng, hoàn thiện dự thảo Quy chế phối hợp giữa UBND hai địa phương trong quản lý tàu cá và chống khai thác IUU. Theo đó, 2 địa phương sẽ thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên trong trao đổi, cung cấp, đối soát thông tin về tàu cá; kiểm tra, kiểm soát tàu và thuyền viên khi cập cảng, neo đậu; giám sát hành trình, quản lý các tàu có nguy cơ cao và xử lý kịp thời trường hợp vi phạm.

Thông qua các giải pháp đồng bộ trong tháng cao điểm, TPHCM hướng đến kiểm soát chặt hoạt động khai thác thủy sản, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi khai thác IUU, thực hiện nghiêm quy định pháp luật về thủy sản, góp phần cùng cả nước nỗ lực tháo gỡ "thẻ vàng" của EC đối với thủy sản Việt Nam.