Trạm dừng nghỉ cao tốc: Đề xuất Nhà nước đầu tư trước phần thiết yếu

Một trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc - Nam.

Bộ Xây dựng vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số quy định trong lĩnh vực đường bộ, trong đó đề xuất cơ chế mới nhằm tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư trạm dừng nghỉ trên các tuyến cao tốc.

Theo Bộ Xây dựng, thực tế triển khai các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông cho thấy tiến độ một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu, ảnh hưởng đến việc khai thác đồng bộ với tuyến cao tốc. Một số trạm mới hoàn thành các công trình dịch vụ thiết yếu, trong khi một số khác đã hoàn thành toàn bộ và đưa vào khai thác.

Một trong những nguyên nhân là việc đầu tư trạm dừng nghỉ phải thực hiện như một dự án độc lập, kéo theo nhiều thủ tục như giải phóng mặt bằng, đánh giá tác động môi trường, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng và xác định nguồn vật liệu xây dựng. Quá trình lựa chọn nhà đầu tư xây dựng, kinh doanh toàn bộ trạm cũng cần thời gian và phụ thuộc khả năng thu hút đầu tư tại từng vị trí.

Trường hợp không lựa chọn được nhà đầu tư, cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện lại các thủ tục để chuyển sang đầu tư công, từ điều chỉnh hình thức đầu tư, bố trí vốn đến lựa chọn nhà thầu. Điều này có thể khiến trạm dừng nghỉ chậm tiến độ so với tuyến cao tốc đã hoàn thành.

Đáng chú ý, theo Bộ Xây dựng, đối với các tuyến thuộc trường hợp quy định tại Nghị định số 130/2024/NĐ-CP của Chính phủ, việc hoàn thành các công trình dịch vụ công tại trạm dừng nghỉ là một trong những điều kiện để triển khai thu phí. Vì vậy, nếu các hạng mục thiết yếu phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ lựa chọn và triển khai dự án của nhà đầu tư, việc chậm đầu tư có thể ảnh hưởng đến điều kiện thu phí tuyến cao tốc.

Từ thực tế này, Bộ Xây dựng đề xuất trường hợp cần thiết, cơ quan chủ quản được xem xét, quyết định đầu tư, xây dựng trước một số hạng mục thiết yếu của trạm dừng nghỉ trong dự án đường cao tốc.

Các hạng mục dự kiến gồm đường ra, đường vào, bãi đỗ xe, khu vệ sinh và không gian nghỉ ngơi. Việc đầu tư trước nhằm bảo đảm điều kiện khai thác đồng bộ khi tuyến cao tốc đưa vào sử dụng, đồng thời đáp ứng điều kiện triển khai thu phí nộp ngân sách Nhà nước.

Trong khi đó, nếu Nhà nước đầu tư toàn bộ trạm dừng nghỉ theo hình thức đầu tư công, nguồn vốn phải bao gồm cả các hạng mục kinh doanh, thương mại có khả năng thu hồi vốn. Theo Bộ Xây dựng, cách làm này làm tăng nhu cầu sử dụng vốn đầu tư công và chưa phát huy đầy đủ nguồn lực xã hội.

Theo đề xuất, sau khi các hạng mục thiết yếu được đầu tư, phần còn lại của trạm dừng nghỉ sẽ được triển khai sau khi lựa chọn được nhà đầu tư để xây dựng, khai thác. Cách tiếp cận này nhằm tách phần hạ tầng phục vụ trực tiếp cho khai thác tuyến cao tốc khỏi phần đầu tư kinh doanh, qua đó hạn chế tình trạng tuyến đường đã hoàn thành nhưng trạm dừng nghỉ chưa đáp ứng các điều kiện cần thiết.