Trao máy tính về thôn, mở 'cánh cửa số' từ cơ sở ở vùng cao Tát Ngà

Tại xã Tát Ngà (tỉnh Tuyên Quang), câu chuyện đưa chuyển đổi số xuống tận thôn đang được cụ thể hóa bằng những bước làm thiết thực. Xã đã trích kinh phí mua 13 máy tính xách tay, đồng thời tận dụng 2 máy tính để bàn không còn sử dụng để chuyển về các chi bộ thôn. Theo kế hoạch, đến giữa năm 2026, xã tiếp tục bổ sung thiết bị, từng bước phủ máy tính đến cơ sở.

Xã Tát Ngà (Tuyên Quang) trao máy tính xách tay cho các chi bộ thôn, giúp cán bộ cơ sở có thiết bị phục vụ chuyển đổi số.

Tát Ngà là xã vùng cao, địa bàn rộng, sau sáp nhập có 22 thôn, dân số hơn 7.740 người. Ở đây, “khoảng cách số” không chỉ là chuyện đường truyền, mà còn là khoảng cách về thói quen, kỹ năng và thiết bị. Nếu không có công cụ, chuyển đổi số dễ trở thành khẩu hiệu; nếu thiết bị chỉ đặt ở xã, người dân lại phải “lên trung tâm” để giải quyết công việc, vừa mất thời gian vừa tốn kém. Bởi vậy, đưa máy tính về thôn được xem như một bước đi mang tính “cầu nối” – nơi chủ trương chạm vào đời sống.

Đồng chí Hồng Mí Sinh, Bí thư Đảng ủy xã Tát Ngà cho biết: “Chuyển đổi số ở vùng cao không thể chỉ dừng ở kế hoạch hay phong trào. Cán bộ cơ sở phải có công cụ để làm thật, người dân phải được hướng dẫn để dùng thật. Vì vậy xã chủ trương đưa thiết bị về thôn, để ‘cánh cửa số’ mở từ nơi gần dân nhất”.

Ngay sau khi được cấp máy tính, trưởng thôn, bí thư chi bộ được cán bộ xã Tát Ngà hướng dẫn thao tác, làm quen với các nền tảng số.

Chủ trương này cũng gắn với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị, xác định phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng. Ở Tát Ngà, triển khai nghị quyết không dừng ở quán triệt, mà được chuyển hóa thành việc làm cụ thể: Tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận nền tảng số, đồng thời tăng năng lực số cho cán bộ ở từng khâu công việc.

Từ nền tảng đó, xã tập trung cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến để phục vụ người dân thuận tiện hơn. Năm 2025, xã tiếp nhận 1.957 hồ sơ, trong đó 100% hồ sơ được tiếp nhận, xử lý trên môi trường trực tuyến; tỷ lệ số hóa hồ sơ tiếp nhận đạt 99,19%, số hóa kết quả giải quyết đạt 100%. Với địa bàn vùng cao, nơi người dân phải di chuyển xa, việc giải quyết thủ tục trực tuyến có ý nghĩa rất cụ thể: Giảm thời gian chờ đợi, hạn chế đi lại nhiều lần, tiết kiệm chi phí.

Song hành với đó, xã duy trì hệ thống điều hành và xử lý văn bản điện tử; 100% văn bản ban hành thực hiện ký số, quản lý trên môi trường mạng. Cách làm này góp phần rút ngắn thời gian xử lý công việc, tăng tính công khai, minh bạch, đồng thời hình thành thói quen làm việc số trong đội ngũ cán bộ.

Buổi họp tại nhà văn hóa thôn Nà Trào (xã Tát Ngà, Tuyên Quang), nơi các nội dung chuyển đổi số được tuyên truyền và hướng dẫn tới người dân.

Tuy nhiên, xã cũng thẳng thắn nhìn nhận một điểm nghẽn: Ở cơ sở, việc ứng dụng chuyển đổi số còn phụ thuộc lớn vào thiết bị và kỹ năng; một số cán bộ, người dân còn hạn chế thao tác; hạ tầng và kinh phí đầu tư chưa đồng bộ. Từ thực tế đó, việc trao máy tính về các chi bộ thôn không chỉ là “tăng phương tiện”, mà là giải pháp nhằm “cắm chốt” chuyển đổi số ở nơi gần dân nhất.

Khi thiết bị được đưa về thôn, chi bộ có thể cập nhật văn bản, thông tin chỉ đạo kịp thời; nhập liệu, báo cáo số thay cho giấy tờ thủ công; hỗ trợ người dân cài đặt VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến; đồng thời tổ chức tuyên truyền chuyển đổi số sinh động hơn qua trình chiếu, hướng dẫn trực tiếp. Thiết bị về thôn cũng đồng nghĩa chuyển đổi số không còn “nằm” trong trụ sở, mà trở thành công cụ dùng được ngay ở cộng đồng.

Tại thôn Bắc Làng, đồng chí Lý Minh Hùng, Bí thư chi bộ, Trưởng thôn chia sẻ: “Trước đây muốn làm văn bản hay tra cứu thủ tục, anh em thôn phải đi lên xã, vừa mất thời gian vừa phụ thuộc. Có máy tính ở thôn rồi, chi bộ xử lý việc nhanh hơn, và quan trọng là mình có thể hướng dẫn bà con làm hồ sơ trực tuyến ngay tại nhà văn hóa thôn”.

Đồng chí Hồng Mí Sinh (thứ 2 từ trái sang), Bí thư Đảng ủy xã Tát Ngà kiểm tra hiện trường, góp phần hoàn thiện hạ tầng kết nối – nền tảng quan trọng để chuyển đổi số về tận thôn bản.

Song song với việc bổ sung thiết bị, xã Tát Ngà tập trung tuyên truyền theo hướng đơn giản, dễ hiểu, dễ làm để chuyển đổi số không bị “ngợp” bởi thuật ngữ. Xã đẩy mạnh thông tin qua fanpage, nhóm Zalo, truyền thông tại cơ sở; đồng thời triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”.

Nhấn mạnh cách làm “đến nơi đến chốn”, đồng chí Hồng Mí Sinh cho biết: “Phong trào này không làm theo kiểu hình thức mà chúng tôi xác định dân học được gì, làm được gì mới là hiệu quả. Cán bộ phải xuống thôn, hướng dẫn từng bước: Từ đăng nhập, nộp hồ sơ, đến cài đặt VNeID. Người dân thấy thuận tiện thì sẽ tự dùng, tự lan tỏa”.

Tỷ lệ cài đặt và sử dụng định danh điện tử cũng phản ánh mức độ “thấm” của chuyển đổi số trong cộng đồng. Xã thống kê tỷ lệ người dân cài VNeID mức 2 đạt 80,89%. Với vùng cao, những con số ấy không chỉ là thành tích hành chính, mà cho thấy quá trình người dân làm quen với công nghệ, cán bộ “cầm tay chỉ việc”, và quan trọng hơn là người dân nhận rõ lợi ích khi sử dụng dịch vụ số.

Chuyển đổi số giúp đưa chủ trương, nghị quyết đến gần dân hơn, phát huy sức mạnh đại đoàn kết ở Tát Ngà.

Dù vậy, chuyển đổi số ở vùng cao chưa bao giờ là “đường thẳng”. Báo cáo của xã nêu rõ khó khăn: Thiết bị chưa đồng bộ, máy cấu hình thấp, đường truyền có lúc quá tải; trình độ kỹ năng số không đều; nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Nhưng chính vì nhìn thẳng vào điểm nghẽn, những giải pháp như đưa máy tính về thôn lại càng có ý nghĩa: vừa thiết thực, vừa bền vững, tạo nền tảng để công nghệ trở thành công cụ phục vụ đời sống, thay vì là “khái niệm xa vời”.

Bước sang năm 2026, xã xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, củng cố tổ công nghệ số cộng đồng, tăng cường an toàn dữ liệu, duy trì phong trào học tập số và tiếp tục đầu tư trang thiết bị, nhằm nâng chất lượng phục vụ người dân.

Nhấn mạnh định hướng lâu dài, đồng chí Hồng Mí Sinh khẳng định: “Chúng tôi không đặt mục tiêu chuyển đổi số thật “to”, mà đặt mục tiêu thật “trúng”: Giúp cán bộ thôn làm việc thuận hơn, giúp người dân giải quyết thủ tục nhanh hơn. Khi chiếc máy tính đặt đúng chỗ, chuyển đổi số sẽ tự nhiên đi vào cuộc sống”.

Ở Tát Ngà, hành trình chuyển đổi số có thể không ồn ào, nhưng đang đi theo hướng chắc chắn: Mở “cánh cửa số” từ cơ sở, bắt đầu bằng chiếc máy tính đặt đúng nơi cần, để công nghệ thực sự “gần dân” và “vì dân”.