Trao 'quốc tịch' cho doanh nghiệp nước ngoài

Từ cải cách kỹ thuật đến định vị chiến lược

Luật Doanh nghiệp Thương mại mới của UAE không đơn thuần là bản sửa đổi mang tính kỹ thuật. Trong nhiều năm qua, UAE đã liên tục điều chỉnh khung pháp lý để thích ứng với dòng vốn toàn cầu, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và sự trỗi dậy của nền kinh tế số. Luật mới ra đời trong bối cảnh đó, với mục tiêu rõ ràng: xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, linh hoạt và có khả năng cạnh tranh với các trung tâm tài chính - thương mại hàng đầu thế giới.

Nguồn: alowaislaw

Khác với các phiên bản trước, luật lần này không chỉ tập trung vào quản trị doanh nghiệp, cấu trúc cổ phần hay trách nhiệm của hội đồng quản trị. UAE đi xa hơn, khi đặt ra câu hỏi mang tính nền tảng: doanh nghiệp được thành lập tại UAE thực sự “thuộc về” quốc gia này ở mức độ nào trong trật tự pháp lý toàn cầu?

“Quốc tịch doanh nghiệp”: khái niệm pháp lý mới được gọi tên

Thoạt nghe, khái niệm “trao quốc tịch cho doanh nghiệp” dễ gây hiểu nhầm rằng UAE đang mở rộng quyền công dân cho nhà đầu tư hay cổ đông nước ngoài. Trên thực tế, điều luật này không liên quan đến quốc tịch cá nhân. Thay vào đó, nó xác lập rõ ràng quốc tịch của pháp nhân, tức bản sắc pháp lý của doanh nghiệp trong các quan hệ kinh tế, thương mại và pháp lý quốc tế. Các tập đoàn có vốn đầu tư nước ngoài vẫn giữ quyền sở hữu 100% ở những nơi được phép, đồng thời cũng là một phần của cộng đồng doanh nghiệp UAE để hưởng các quyền lợi khác.

Sự công nhận này mang lại cho các tập đoàn một bản sắc quốc gia tập thể được quy định trong luật pháp UAE. Nói cách khác, một công ty dù do nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100%, nếu được thành lập hợp pháp tại UAE, thì vẫn được coi là doanh nghiệp mang quốc tịch UAE trong các giao dịch, hợp đồng và tranh chấp quốc tế. Doanh nghiệp UAE được xem là thực thể pháp lý của UAE, không còn bị hiểu là “công ty nước ngoài” chỉ vì có chủ sở hữu nước ngoài. Điều này giúp loại bỏ mơ hồ về tư cách công ty khi giao dịch nội địa và quốc tế.

Vì sao UAE chọn cách tiếp cận này?

Trong thế giới toàn cầu hóa, quốc tịch doanh nghiệp không chỉ là khái niệm lý thuyết. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc áp dụng luật điều chỉnh hợp đồng, quyền tiếp cận thị trường, hưởng ưu đãi từ các hiệp định thương mại, cũng như vị thế pháp lý của doanh nghiệp khi phát sinh tranh chấp xuyên biên giới.

Trước đây, trong một số trường hợp, quốc tịch doanh nghiệp có thể bị “làm mờ” bởi cơ cấu cổ đông phức tạp hoặc yếu tố nước ngoài chi phối. Luật mới của UAE đã chủ động xóa bỏ vùng xám này, bằng cách khẳng định rõ ràng: nơi thành lập là căn cứ xác lập quốc tịch pháp nhân. Cách tiếp cận này giúp tăng tính chắc chắn pháp lý, một yếu tố đặc biệt quan trọng với các tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư hay doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lợi ích thực tế cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Việc được công nhận là doanh nghiệp mang quốc tịch UAE mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, bằng cách thổi hồn bản sắc quốc gia vào các công ty, UAE đang khẳng định rõ ràng sự ổn định và đáng tin cậy. Điều này cho phép các doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn và mở rộng hoạt động mà không lo ngại về sự bất ổn và không chắc chắn trong các quy định.

Thứ hai, quy định này giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn mạng lưới hiệp định thương mại và đầu tư mà UAE đã ký kết, trong đó nổi bật là các Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện (CEPA) với nhiều đối tác ở châu Á, châu Âu và châu Phi.

Trong các hiệp định này, tư cách pháp lý của doanh nghiệp có thể là yếu tố then chốt để xác định quyền hưởng ưu đãi thuế quan, tiếp cận thị trường hoặc bảo hộ đầu tư. Một doanh nghiệp được xác lập rõ ràng là “doanh nghiệp UAE” sẽ có vị thế pháp lý thuận lợi hơn khi viện dẫn các cam kết quốc tế.

Bên cạnh đó, quốc tịch doanh nghiệp còn gắn liền với uy tín quốc gia. Trong mắt đối tác quốc tế, việc mang “nhãn” doanh nghiệp UAE, một nền kinh tế ổn định, cởi mở và thân thiện với đầu tư, có thể nâng cao độ tin cậy trong các thương vụ hợp tác, gọi vốn hay mua bán - sáp nhập.

Không phải đặc quyền, mà là nền tảng

Điểm đáng chú ý là luật mới không biến quốc tịch doanh nghiệp thành đặc quyền. Việc mang quốc tịch UAE không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tự động được hưởng các ưu đãi dành riêng cho công dân UAE hay được miễn trừ nghĩa vụ pháp lý. Các quyền và nghĩa vụ cụ thể vẫn được điều chỉnh bởi những luật chuyên ngành khác. Cách thiết kế này phản ánh triết lý lập pháp quen thuộc của UAE: tạo nền tảng pháp lý rõ ràng, nhưng không bóp méo cạnh tranh thị trường.

Ở góc độ câu chữ, quy định về quốc tịch doanh nghiệp chỉ chiếm một phần nhỏ trong Luật Doanh nghiệp Thương mại mới. Nhưng ở góc độ chính sách, đây là tuyên bố mạnh mẽ về cách UAE nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp trong chiến lược phát triển quốc gia.

Thay vì phân biệt rạch ròi “trong nước - ngoài nước” dựa trên quốc tịch nhà đầu tư, UAE chọn cách đồng nhất lợi ích của doanh nghiệp với không gian pháp lý quốc gia, miễn là doanh nghiệp đó chọn UAE làm nơi đặt nền móng.

Luật Doanh nghiệp Thương mại mới, bắt đầu có hiệu lực từ năm 2026, với điểm nhấn là quy định về “quốc tịch doanh nghiệp”, cho thấy UAE đang tiếp tục hoàn thiện mô hình nhà nước kiến tạo - nơi pháp luật không chỉ quản lý, mà còn dẫn dắt và định vị nền kinh tế trong trật tự toàn cầu.

Đạt Quốc