Triển vọng từ giống lúa nếp Xoắn ở Kha Sơn

Ông Lương Xuân Linh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Kha Sơn và bà Đinh Thị Ngân, Phó Trưởng phòng Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường xã Kha Sơn thăm đồng, đánh giá, phân tích năng xuất, chất lượng lúa nếp Xoắn.

Từ những thửa ruộng truyền thống, giống lúa này đang được địa phương định hướng phát triển thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, mở ra triển vọng nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân.

Bà Nguyễn Thị Kim Oanh, ở xóm Núi Đảng, hiện gieo cấy hơn 3 sào giống lúa nếp Xoắn. Theo bà, so với một số giống nếp khác, nếp Xoắn có nhiều ưu điểm nổi bật: bông to, hạt chắc, cây khỏe và khả năng chống đổ tốt. Đặc biệt, giống lúa không đòi hỏi nhiều công chăm sóc, lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng cũng ít hơn. Người trồng chủ yếu chú trọng phòng trừ bệnh đạo ôn lá và đạo ôn cổ bông, thay vì phải đối phó với nhiều loại sâu bệnh như khi gieo cấy một số giống nếp khác.

Từ những kết quả bước đầu trên đồng ruộng, xã Kha Sơn đã triển khai mô hình trồng lúa nếp Xoắn tại một số địa phương, từng bước vận động người dân mở rộng diện tích sản xuất.

Tại xóm Núi Đảng, mô hình được triển khai với diện tích khoảng 15ha. Ông Nguyễn Văn Cung, Trưởng xóm Núi Đảng, cho biết: Bà con rất hào hứng, tích cực hưởng ứng mô hình bởi bước đầu nhận thấy giống lúa có triển vọng, có thể mang lại hiệu quả kinh tế.

Mô hình phát triển sản xuất lúa nếp Xoắn tại Kha Sơn.

Từ kết quả bước đầu, xóm Núi Đảng dự kiến mở rộng mô hình thêm hai cánh đồng, đồng thời đề xuất UBND xã hỗ trợ khoa học kỹ thuật để xây dựng vùng sản xuất lúa giống. Đây được xem là hướng đi có tiềm năng nâng cao giá trị kinh tế của nếp Xoắn.

Theo ông Nguyễn Văn Cung, giá lúa giống hiện đạt 30.000-40.000 đồng/kg, cao gấp 3-4 lần so với lúa thương phẩm (8.000-10.000 đồng/kg). Sản xuất được lúa giống không chỉ nâng cao thu nhập mà còn giúp chủ động nguồn giống tại chỗ, cung ứng cho người dân trong những vụ tiếp theo.

Không dừng lại ở việc duy trì giống lúa truyền thống, xã Kha Sơn đang từng bước định hướng phát triển nếp Xoắn thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, gắn bảo tồn nguồn gen bản địa với tổ chức sản xuất hàng hóa.

Trong vụ mùa năm 2026, địa phương triển khai mô hình hỗ trợ sản xuất trên diện tích 40,1ha, với 287 hộ tham gia tại các xóm Thanh Ninh, Núi Đảng và Tân Tiến. Các hộ được hỗ trợ 50% phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất. Riêng 15ha tại xóm Núi Đảng được thực hiện theo quy trình VietGAP và cấp giấy chứng nhận.

Hiện diện tích gieo trồng nếp Xoắn đạt khoảng 200ha trong tổng số 1.700ha lúa vụ mùa toàn xã, năng suất ước đạt 54 tạ/ha. Đây là nền tảng để Kha Sơn tiếp tục nhân rộng mô hình, nâng cao chất lượng, giá trị hạt gạo, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng của giống lúa bản địa, góp phần cải thiện thu nhập cho người trồng lúa.