Trốn khám nghĩa vụ quân sự, có thể bị phạt đến 75 triệu đồng

Quy định tăng mức phạt tiền khi trốn khám nghĩa vụ quân sự

Theo ThS, Luật sư Hoàng Ngọc Quý (Công ty Luật TNHH Quốc tế Nguyễn và Cộng sự, Đoàn Luật sư TP HCM), kể từ ngày 5/8/2025, cơ sở pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng cơ yếu đã áp dụng theo Nghị định 218/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Nghị định đã tăng đáng kể mức phạt tiền và quy định rất cụ thể, chi tiết theo từng hành vi cụ thể trong từng công đoạn của quy trình tuyển quân. Tùy theo tính chất, mức độ mà công dân vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 218 hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự (theo Bộ luật Hình sự).

Luật sư Hoàng Ngọc Quý chia sẻ với PV.

Theo Điều 9 Nghị định 218/2025/NĐ-CP quy định mức phạt nhẹ nhất là 3 triệu đồng và nặng nhất là 75 triệu đồng dành cho cá nhân vi phạm.

Khoản 3 Điều 9 của Nghị định quy định trường hợp công dân đã nhận quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự (hoặc Công an) nhưng không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám sức khỏe mà không có lý do chính đáng thì có thể sẽ bị phạt tiền từ 15 đến 20 triệu đồng.

Khoản 6 Điều 9 của Nghị định quy định về trường hợp cố tình từ chối, chống đối không chấp hành, tức là công dân đã có mặt theo lệnh hoặc bị cơ quan chức năng dẫn giải đến địa điểm khám, nhưng lại có thái độ chống đối công nhiên, từ chối thực hiện quy trình kiểm tra (không chịu đo huyết áp, lấy máu, siêu âm, tự ý bỏ về khi chưa hoàn thành khám...) thì mức phạt có thể lên tới từ 50 đến 75 triệu đồng.

Bên cạnh đó, trường hợp người được khám sức khỏe có hành vi gian dối (dùng thủ thuật, thuốc, làm giả hồ sơ) hoặc đưa tiền, tài sản dưới 2 triệu đồng cho cán bộ y tế để làm sai lệch kết quả sức khỏe nhằm trốn tránh nghĩa vụ thì có thể bị phạt tiền từ 30 đến 40 triệu đồng.

Luật sư Qúy nhấn mạnh, công dân cố tình không nhận quyết định gọi khám, hoặc người khác (bố mẹ, người thân, chủ sử dụng lao động...) có hành vi cản trở công dân nhận quyết định gọi khám sẽ bị phạt tiền từ 20 đến 30 triệu đồng.

Ngoài hình thức phạt tiền thì còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự theo quy định.

Từ phạt hành chính đến phạt tù khi trốn tránh nghĩa vụ quân sự

Luật sư Hoàng Ngọc Quý cho rằng, về mặt hình sự, Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về “Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự” thì có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù đến 5 năm tùy vào tính chất, mức độ hành vi.

Khám nghĩa vụ quân sự cho công dân. Ảnh: Hồng Văn

Cụ thể, người nào không chấp hành đúng quy định của pháp luật về đăng ký nghĩa vụ quân sự, không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, lệnh gọi tập trung huấn luyện, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng-2 năm.

Nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp như tự gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của mình; Lôi kéo người khác phạm tội… thì bị phạt tù từ 1-5 năm.

Theo như chia sẻ của Luật sư Qúy thì nhiều người cho rằng, việc không đi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự sẽ không bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, Khoản 8 Điều 3 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 quy định trốn tránh nghĩa vụ quân sự bao gồm cả hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe.

Vì vậy, nếu vi phạm lần đầu sẽ bị xử phạt hành chính theo Điều 9 Nghị định 218/2025/NĐ-CP. Nếu tái phạm, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo Điều 332 Bộ Luật Hình sự.

Vị Luật sư này lưu ý, công dân không bị phạt nếu vắng mặt vì lý do chính đáng (ốm đau nặng, tai nạn, tang lễ thân nhân, thiên tai, hỏa hoạn...) và phải có xác nhận hợp lệ của UBND cấp xã hoặc cơ sở y tế. Khi gặp sự cố bất khả kháng, cần báo cáo ngay bằng văn bản kèm minh chứng cho Hội đồng nghĩa vụ quân sự địa phương, tuyệt đối không tự ý bỏ khám.