Trung Quốc chạy đua thống lĩnh thị trường kính AI

Ngành kính thông minh của Trung Quốc đang ghi nhận đà tăng trưởng bùng nổ nhờ những thay đổi trong thói quen tiêu dùng, tốc độ phát triển công nghệ nhanh chóng và sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, nhu cầu của người tiêu dùng đối với các thiết bị thông minh, thân thiện với môi trường, chú trọng sức khỏe và thuộc phân khúc cao cấp đã tăng mạnh trong 8 tháng đầu năm 2026. Kính thông minh dẫn đầu xu hướng này, với doanh số trên các nền tảng chủ chốt tăng gấp đôi lên 120% so với cùng kỳ năm trước.

TRUNG QUỐC ĐỨNG ĐẦU CHUỖI CUNG ỨNG KÍNH THÔNG MINH

Các nhà sản xuất của Trung Quốc đang nắm giữ vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực kính thông minh tập trung vào hình ảnh và video. Theo Counterpoint Research, trong phân khúc này, 3 thương hiệu Trung Quốc gồm RayNeo, XREAL và Viture chiếm tổng cộng 96% lượng kính xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa cuối năm 2025.

Đà tăng trưởng đã mở rộng sang các thiết bị AI dành cho thị trường đại chúng. Nguồn tin trong ngành cho biết, đến quý 4/2026, các nhà sản xuất Trung Quốc sẽ bắt đầu sản xuất hàng loạt kính AI đơn mắt và hai mắt có khả năng hiển thị hình ảnh, với mức giá từ 1.500 đến 1.800 nhân dân tệ, tương đương khoảng 224 - 269 USD. Mức giá dễ tiếp cận như vậy được kỳ vọng sẽ mở ra khả năng phổ cập rộng rãi tới người tiêu dùng, qua đó thúc đẩy nhu cầu trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Khi rào cản công nghệ ngày càng cao và yêu cầu vốn ngày càng lớn, các nhà sản xuất phân khúc thấp sẽ phải rời khỏi thị trường hoặc thu hẹp hoạt động, tạo điều kiện cho một nhóm các nhà sản xuất phần cứng công nghệ cao được củng cố và mở rộng quy mô, đưa AR dành cho người tiêu dùng tiến vào thị trường đại chúng.

Mặc dù các số liệu tổng thể rất tích cực, nhưng diễn biến bên trong ngành kính thông minh lại cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các mẫu kính cơ bản và sản phẩm công nghệ cao. Những mẫu kính chỉ hỗ trợ âm thanh đang nhanh chóng mất sức hút. Theo IDC, trong quý 2/2026, lượng kính hỗ trợ âm thanh và camera xuất xưởng giảm 35,4% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 332.000 chiếc.

Như trường hợp của Shenzhen Magic Treasure Technology, công ty đã ghi nhận sản lượng kỷ lục 5.000 chiếc/ngày trong thời kỳ bùng nổ kính âm thanh năm 2024 - 2025, nhưng đến nay, sản lượng đã bị cắt giảm xuống một nửa để chuyển nguồn lực sản xuất sang các mẫu kính hình ảnh AR.

Thị trường kính AR và VR đã tăng trưởng 85,8% so với cùng kỳ trong cùng quý vừa qua, trong đó kính AR/ER tăng vọt 123%.

Các nhà cung cấp linh kiện quang học của Trung Quốc đang đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chuỗi cung ứng kính thông minh, VR và AR toàn cầu.

Hơn 80% nhà cung cấp kính thông minh hiện đến từ Trung Quốc, với nhiều doanh nghiệp thống lĩnh các phân khúc chủ chốt, từ mô-đun camera và ống dẫn sóng quang học đến hệ thống vi cơ điện tử (MEMS) và pin.

Tất nhiên, chuỗi cung ứng của Trung Quốc không chỉ phục vụ các thương hiệu trong nước mà còn cung cấp cho các công ty châu Âu và Mỹ, chiếm hơn 50% thị phần toàn cầu ở những lĩnh vực như mô-đun camera, lớp phủ quang học và lắp ráp thiết bị hoàn chỉnh.

Ngay cả khi căng thẳng công nghệ Mỹ - Trung vẫn tiếp tục leo thang, thì lợi thế của các nhà cung cấp Trung Quốc trong lĩnh vực quang học và lắp ráp cho thấy họ nhiều khả năng vẫn sẽ là đối tác quan trọng mà các thương hiệu lớn khó có thể dễ dàng bỏ qua.

Được nhắc đến nhiều nhất hiện nay là Goertek, một đối tác quan trọng của Meta Platforms trong lĩnh vực kính thông minh. Goertek chịu trách nhiệm sản xuất kính Quest và dòng kính thông minh Ray-Ban Meta bán chạy nhất thời điểm này. Công ty cũng đồng thời cung cấp một số linh kiện cho các sản phẩm khác của Meta.

Thương vụ mua lại Aolai Optical Technology (có trụ sở ở Thượng Hải) và nhà sản xuất quang học Anh Quốc Plessey cho thấy doanh nghiệp Trung Quốc này đang mở rộng từ hoạt động gia công sản xuất sang nghiên cứu phát triển công nghệ quang học ở đầu nguồn.

THÁCH THỨC VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ QUYỀN RIÊNG TƯ

Thị trường kính thông minh Trung Quốc sẽ tiếp tục sôi động trong những năm tới, khi chính quyền trung ương và địa phương liên tục thúc đẩy lĩnh vực này thông qua ưu đãi và các chính sách hỗ trợ.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng nhanh chóng của thị trường cũng đi kèm với nhiều thách thức. Trong những tuần gần đây, tỷ lệ trả lại kính AI tại Trung Quốc được cho là lên tới 40%, cho thấy các tính năng AI vẫn chưa phát triển đầy đủ và người dùng còn cảm thấy khó chịu khi đeo sản phẩm.

Ngoài ra, chi phí bộ nhớ tăng cao trong năm 2026 cũng trở thành một thách thức lớn đối với ngành. Các sản phẩm VR và AI đều yêu cầu bộ nhớ cao hơn, khiến một số công ty phải trì hoãn việc ra mắt sản phẩm mới và đánh giá lại các kế hoạch đầu tư.

Song song với tốc độ phổ cập của kính AI, vấn đề quyền riêng tư cũng bắt đầu được nhiều quốc gia và cơ quan quản lý đặt ra. Khác với smartphone hay máy tính, kính AI có thể được đeo và sử dụng liên tục trong môi trường công cộng, đồng thời tích hợp camera, microphone và các tính năng AI có khả năng ghi nhận, xử lý hình ảnh, âm thanh và thông tin về những người xung quanh mà họ không chủ động sử dụng thiết bị.

Chính vì vậy mà Trung Quốc đã thắt chặt quy định đối với việc sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt. Quy định về quản lý an toàn ứng dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt có hiệu lực từ 1/6/2025, yêu cầu việc xử lý thông tin khuôn mặt phải có mục đích cụ thể và thực sự cần thiết, sử dụng phương thức gây ảnh hưởng ít nhất đến quyền lợi cá nhân và áp dụng loạt biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt. Trước khi xử lý thông tin khuôn mặt, bên xử lý phải thông báo rõ cho cá nhân về mục đích, phương thức xử lý, thời hạn lưu trữ, tính cần thiết và tác động đối với quyền lợi của họ

Ở Mỹ, cách tiếp cận hiện nay phân tán theo từng bang và lĩnh vực thay vì có một luật liên bang riêng cho kính AI. Một diễn biến đáng chú ý xảy ra tại Texas vào ngày 20/5/2026, khi Tổng chưởng lý bang Texas mở cuộc điều tra đối với kính Meta AI Glasses vì lo ngại về việc thu thập và giám sát dữ liệu cá nhân, bao gồm dữ liệu khuôn mặt và hình học khuôn mặt. Chính quyền bang đặt vấn đề về khả năng kính xử lý dữ liệu video liên tục trong chế độ “always enabled” và việc đèn báo ghi hình có thể không hoạt động trong chế độ này.

Tại Liên minh châu Âu, kính AI có camera, microphone và khả năng xử lý dữ liệu cá nhân về cơ bản chịu sự kiểm soát của Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR), trong khi điều luật AI Act áp dụng thêm đối với nhiều chức năng AI.

AI Act đặc biệt nghiêm ngặt đối với một số ứng dụng nhận diện sinh trắc học, trong đó có những trường hợp nhận diện sinh trắc học từ xa theo thời gian thực trong không gian công cộng. Các quy định về AI Act đã bắt đầu áp dụng theo từng giai đoạn, với phần lớn nghĩa vụ của đạo luật bắt đầu có hiệu lực từ tháng 8/2026.