Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu thịt

Một trang trại gà ở Sơn Đông, Trung Quốc - Ảnh: China Daily.

Do đó, các nhà xuất khẩu protein của nước này đang sử dụng phần sản lượng dôi dư để định hình lại thị trường sản phẩm toàn cầu, đặt các nhà sản xuất lâu năm tại các quốc gia khác vào một cuộc cạnh tranh đầy khó khăn với những đối thủ có mức chi phí thấp đến từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới - hãng tin Reuters cho biết.

Công ty Wintop Food, một trong những nhà chăn nuôi và chế biến thịt gia cầm hàng đầu của Trung Quốc, đã trở thành tâm điểm chú ý khi mở rộng thị trường ra hơn 20 quốc gia, bao gồm Ghana, Iraq, Jordan, Nga và Senegal. Với sản lượng chế biến lên tới 60 triệu con gà mỗi năm, Wintop cung cấp các sản phẩm như ức gà, gà chiên, thịt gà viên và bánh bao nhân thịt gà. Năm ngoái, xuất khẩu đóng góp một nửa lợi nhuận của công ty.

Ông Dang Yangyang, Tổng giám đốc của Wintop Food chia sẻ với Reuters rằng trước đây, các khách hàng quốc tế thường nghi ngờ về chất lượng sản phẩm của Trung Quốc. Tuy nhiên, với mức giá thịt gà Trung Quốc rẻ hơn 1.000 USD mỗi tấn so với giá thịt gà Brazil và Thái Lan, nhiều khách hàng buộc phải lựa chọn sản phẩm từ Trung Quốc để không bị mất lợi thế cạnh tranh - ông nói.

Theo Reuters, sự gia tăng mạnh mẽ trong hoạt động xuất khẩu thịt của Trung Quốc không chỉ là câu chuyện của riêng Wintop. Đây là một phần của làn sóng các nhà sản xuất protein Trung Quốc đang vượt qua những thách thức về an toàn thực phẩm và tận dụng công suất sản xuất để chiếm lĩnh thị trường toàn cầu.

SẢN LƯỢNG THỊT ĐẠT KỶ LỤC TRONG LÚC NHU CẦU NỘI ĐỊA YẾU ĐI

Những thay đổi trong thói quen ăn uống của người dân trong nước và sự nhấn mạnh của Bắc Kinh vào an ninh lương thực đã thúc đẩy các công ty Trung Quốc đầu tư vào công nghệ và mở rộng sản xuất. Hiện nay, sản lượng thịt và sữa của Trung Quốc đã vượt quá nhu cầu tiêu thụ trong nước, buộc các nhà sản xuất phải tìm kiếm thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, làn sóng xuất khẩu thịt giá rẻ từ Trung Quốc đã thu hút sự chú ý của các nhà sản xuất và cơ quan quản lý phương Tây, báo hiệu những căng thẳng thương mại mới. Mô hình này gợi nhớ đến chiến lược của Bắc Kinh trong các ngành công nghiệp như thép, pin mặt trời và xe điện, với sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc tràn ngập thị trường toàn cầu, làm suy yếu đối thủ cạnh tranh ở tất cả các quốc gia khác.

Hồi tháng 7 năm nay, Ủy ban châu Âu (EC) đã khởi động một cuộc điều tra chống bán phá giá đối với thịt vịt nhập khẩu từ Trung Quốc sau khi các nhà sản xuất địa phương cáo buộc rằng các khoản trợ cấp của Trung Quốc đã tạo ra sự cạnh tranh không công bằng. Tháng trước, EC áp mức thuế chống bán phá giá từ 41% đến 67% đối với protein đậu từ Trung Quốc. Mặc dù thịt gà chưa bị áp dụng biện pháp tương tự, nhưng các cơ quan chức năng châu Âu cũng đang theo dõi sát sao thị trường này.

Nông nghiệp và thực phẩm là một trong số ít các lĩnh vực mà Trung Quốc vẫn còn thâm hụt thương mại. Với mức thâm hụt hơn 100 tỷ USD vào năm ngoái, khoảng cách này vẫn lớn nhưng đang thu hẹp dần. Trung Quốc, vốn đã là nước xuất khẩu hải sản lớn nhất thế giới, năm ngoái đã trở thành nước xuất khẩu ròng thịt gà. Tổng cộng, Trung Quốc đã đạt kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm thịt gà 2,6 tỷ USD trong năm ngoái, gần gấp đôi so với mức năm 2020 - theo dữ liệu hải quan. Xuất khẩu sữa cũng đang trên đà đạt 600 triệu USD trong năm nay, tăng gấp đôi trong 3 năm.

Đối với người tiêu dùng toàn cầu, xu hướng này đồng nghĩa với việc có thể tiếp cận nguồn protein giá rẻ hơn. Tuy nhiên, đối với các nhà sản xuất nước ngoài từ châu Âu đến Thái Lan và Brazil, điều này đồng nghĩa với việc phải đối mặt với những đối thủ cạnh tranh mới.

Sự chuyển đổi của Trung Quốc từ một nước nhập khẩu thịt thành một nước xuất khẩu thịt đang có tác động lớn đến thị trường thịt toàn cầu - theo ông Michael Boddington, một chuyên gia tư vấn nông nghiệp tại Bắc Kinh. Ông cho biết trước đây, châu Á thường nhập khẩu thịt và sữa từ châu Âu và châu Mỹ, nhưng hiện tại, khu vực này đã đã có là một lựa chọn rẻ hơn để nhập khẩu thịt và các nhà sản xuất trên toàn cầu đang phải cạnh tranh mạnh mẽ để giữ vững thị phần.

Trong nhiều thập kỷ, protein ở Trung Quốc đồng nghĩa với thịt lợn. Những con lợn đã nuôi sống các công nhân xây dựng thành phố và làm việc trong các nhà máy, góp phần vào sự bùng nổ kinh tế của đất nước. Trung Quốc đã trở thành nơi có một nửa số lợn trên thế giới, và nhu cầu ngũ cốc để phục vụ chăn nuôi của nước này, đặc biệt là đậu tương, đã giữ một vai trò đặc biệt quan trọng đối với những khu vực sản xuất đậu tương lớn nhất thế giới gồm vùng Trung Tây nước Mỹ và Brazil.

Nhưng giờ đây, những món thịt lợn thường thấy trong ẩm thực truyền thống Trung Quốc đã không còn được ưa chuộng bởi những người dân thành thị nước này đã nâng cao ý thức về sức khỏe. Tiêu thụ thịt lợn bình quân đầu người ở Trung Quốc đã giảm 13% kể từ khi đạt đỉnh vào năm 2023 - theo dữ liệu chính thức. Trong khi đó, tiêu thụ thịt gà đã tăng hơn 50% theo bình quân đầu người trong thập kỷ qua đến năm 2024.

Tuy nhiên, sản xuất vẫn tiếp tục mở rộng trên các lĩnh vực thịt và sữa của Trung Quốc. Giới chức nước này đã khuyến khích việc xây dựng các trang trại quy mô lớn và cung cấp các khoản hỗ trợ cho nhà sản xuất lớn để tăng cường an ninh lương thực và tái thiết đàn gia súc sau đợt bùng phát dịch tả lợn châu Phi năm 2018 và đại dịch COVID-19. Các khoản trợ cấp chiếm khoảng 13% tổng thu nhập nông trại của các nhà sản xuất nông nghiệp Trung Quốc từ năm 2022-2024, gần gấp 3 lần so với đầu những năm 2000, theo dữ liệu từ Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD).

Hiện nay, các trang trại chăn nuôi được trợ cấp của Trung Quốc đang góp phần vào tình trạng dư thừa công suất. Sản lượng protein đã đạt mức cao mới trong khi nền kinh tế tăng trưởng chậm lại, nhu cầu trong nước yếu và dân số giảm - theo dữ liệu của Chính phủ. Năm ngoái, Trung Quốc đã sản xuất kỷ lục 59 triệu tấn thịt lợn và sản lượng gia cầm tăng 7%. Cùng với đó ngành sữa đã vượt qua các mục tiêu sản xuất năm 2025 sớm hơn 2 năm.

Giá thịt lợn bị ảnh hưởng nặng nề nhất do nhu cầu trong nước yếu, nhưng giá thịt gia cầm và sữa cũng giảm. Đối với các nhà sản xuất lớn ngày càng chiếm ưu thế, con đường thoát khỏi tình trạng này là xuất khẩu.

THỊT VÀ SỮA TRUNG QUỐC NHANH CHÓNG GIÀNH THỊ PHẦN Ở NƯỚC NGOÀI

"Mỗi công ty chăn nuôi Trung Quốc đều đang lên kế hoạch mở rộng ra nước ngoài. Nếu bạn muốn phát triển, bạn phải ra nước ngoài”, ông Zhang Yuan, trưởng bộ phận tiếp thị sữa bột trẻ em tại tập đoàn sữa khổng lồ Yili, cho biết. Yili dự định bắt đầu bán sữa công thức tại Đông Nam Á ngay trong năm tới.

Đây là một bước đi mang tính biểu tượng đối với công ty sữa lớn nhất châu Á, công ty đã từng bị thu hồi sản phẩm sữa vào năm 2008 sau khi vụ bê bối melamine khiến hàng nghìn trẻ em bị nhiễm độc. Vụ bê bối đã khiến người tiêu dùng Trung Quốc quay lưng lại với sữa nội địa trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, sữa bột trẻ em Yili hiện là thương hiệu bán chạy nhất tại Trung Quốc.

Đối thủ của Yili là Feihe đã ra mắt sản phẩm sữa công thức AceKid tại Indonesia vào tháng 4 để cạnh tranh với Nestle và Mead Johnson, sau khi đưa sản phẩm này đến Philippines một năm trước đó.

Các nhà sản xuất thịt gia cầm Trung Quốc cũng đang đi theo con đường tương tự. Tại trang trại của Wintop ở tỉnh Sơn Đông, ông Dang đã tăng số lượng gà trong mỗi chuồng từ 20.000 lên 120.000 con trong một thập kỷ. Những con gà này nặng trung bình 2,5 kg, so với 2,2 kg đối với gà thịt từ Brazil - theo S&P Global. Gà từ trang trại này được giết mổ trong vòng chưa đầy 42 ngày kể từ khi bắt đầu nuôi, thay vì 45 ngày như trước, gần đạt tiêu chuẩn 35 ngày của Mỹ.

Chính quyền địa phương Đằng Châu đang trợ cấp tiền lương cho hơn 2.000 công nhân của Wintop - công ty cho biết mà không cung cấp chi tiết cụ thể.

Các nhà chế biến thịt gia cầm khác như Sunner đang dựa vào các sản phẩm chế biến có giá trị cao hơn như thịt gà ướp sẵn và chế biến sẵn để thúc đẩy tăng trưởng. Doanh số bán hàng ở nước ngoài của Sunner đã tăng 42% lên 135 triệu USD vào năm ngoái.

Sunner cho biết họ đang mở rộng sự hiện diện toàn cầu của các giống gà của mình bằng cách hợp tác với các quốc gia bao gồm Uzbekistan để phát triển năng lực địa phương. Công ty đã phát triển giống gà lông trắng đầu tiên được lai tạo trong nước của Trung Quốc và đã bắt đầu bán ở châu Phi và Trung Á.

Khi các nhà sản xuất protein Trung Quốc tiến ra nước ngoài, họ nhanh chóng giành thị phần từ các đối thủ đã có tên tuổi. Sữa bột Trung Quốc hiện đang cạnh tranh với các sản phẩm từ New Zealand và châu Âu tại các quốc gia bao như Nigeria và Bangladesh, và đang thay thế các nhà sản xuất Ấn Độ và Iran ở Trung Đông - theo ông Yifan Li, nhà phân tích sữa tại công ty môi giới hàng hóa StoneX.

Từ năm 2022 đến nay, Trung Quốc đã tăng gấp đôi thị phần trên thị trường thịt gia cầm chế biến ở Liên minh châu Âu. (EU) lên 10%, và tăng gấp ba lần thị phần tại Anh lên hơn 14% - theo dữ liệu từ Gira, một công ty tư vấn thực phẩm. Sự tăng trưởng đó đang thách thức các nhà sản xuất như Đức. Thị phần của thịt gia cầm chế biến từ Trung Quốc tại thị trường Nhật Bản cũng đang tăng lên trong khi thị phần của nước dẫn đầu là Thái Lan đang giảm.

"Thực tế này rất đáng lo ngại. Khách hàng ngày càng sử dụng giá gà Trung Quốc rẻ làm điểm tham chiếu để đàm phán", ông Kukrit Arepagorn, nhà quản lý tại Hiệp hội Các nhà xuất khẩu chế biến gà thịt Thái Lan, nói với Reuters.

Ông Ezequiel Pires, Chủ tịch của công ty thương mại thịt quốc tế Branexx có trụ sở tại Lisbon, cho biết công ty của ông bắt đầu mua gia cầm Trung Quốc vào tháng 3 năm nay, sau khi khách hàng châu Phi tìm kiếm các lựa chọn thay thế rẻ hơn cho hàng nhập khẩu từ Brazil. Thịt ức và đùi gà Trung Quốc rẻ hơn 10% đến 20% so với sản phẩm của Brazil - ông Pires cho biết.