Trung Quốc để lộ cấu hình mới của hệ thống phòng không tầm ngắn: Số tên lửa mỗi xe tăng từ 4 lên 12

Hình ảnh phiên bản mới của hệ thống Yitian-L với 12 ống phóng. Ảnh: Sohu.

Lộ diện phiên bản hệ thống Yitian-L mang 12 tên lửa

Theo trang tin quân sự Defence Blog, những hình ảnh gần đây lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy một phiên bản Yitian-L với cấu hình phóng mới. Tuy nhiên, thời điểm và địa điểm chụp ảnh chưa được xác định, cũng chưa có bằng chứng xác nhận phương tiện này đã chính thức được đưa vào biên chế quân đội Trung Quốc.

Defence Blog cho biết, hệ thống phòng không xuất hiện trong những bức ảnh được chụp khi đang vận chuyển, sử dụng khung gầm xe địa hình 4x4 Dongfeng Mengshi. So với thiết kế cũ sử dụng 4 ống phóng tên lửa độc lập, phiên bản mới chuyển sang hai cụm ống phóng dạng hộp, mỗi cụm chứa 6 tên lửa. Như vậy, số đạn mang theo trên mỗi xe đã tăng gấp 3 lần.

Hiện chưa rõ cấu hình mới được phát triển để trang bị cho quân đội Trung Quốc hay phục vụ xuất khẩu. Loại tên lửa được sử dụng cũng chưa được xác định, có thể là tên lửa TY-90 tiêu chuẩn hoặc một biến thể thu nhỏ. Norinco (Tập đoàn Công nghiệp Bắc phương Trung Quốc), đơn vị sản xuất hệ thống phòng không Yitian, chưa đưa ra bình luận về thông tin này.

Phiên bản Yitian-L ban đầu. Ảnh: Sohu.

Theo Defence Blog, Yitian-L là phiên bản hạng nhẹ của hệ thống phòng không Yitian, được thiết kế chủ yếu để bảo vệ lực lượng mặt đất và các cơ sở trọng yếu trước những mục tiêu bay thấp như trực thăng, máy bay không người lái (UAV) và tên lửa hành trình.

Cấu hình từng được công bố của Yitian-L trang bị bốn tên lửa TY-90 dẫn đường bằng hồng ngoại, cùng radar ba chiều băng tần X có thể gập lại, lắp trên nóc xe.

Theo tạp chí quốc phòng Jane's Defence Weekly, Norinco từng công bố radar của Yitian-L có tầm phát hiện mục tiêu ở khoảng cách tối đa 18 km. Tên lửa TY-90 có tầm bắn hiệu quả từ 500 m đến 6 km, độ cao đánh chặn tối đa 4 km. Toàn bộ hệ thống được vận hành bởi hai binh sĩ thông qua bảng điều khiển kỹ thuật số bên trong xe.

Phiên bản Yitian-2 với 8 ống phóng.

Tên lửa không đối không hoán cải phóng từ mặt đất

Hai mươi năm trước, mục tiêu thiết kế ban đầu của loại tên lửa này là chuyên đối phó trực thăng tấn công Apache. Thời điểm đó, TY-90 (Thiên Yến-90) ra đời với định hướng rất rõ ràng: tên lửa không đối không tầm ngắn chuyên dùng trong không chiến giữa các trực thăng. Đầu đạn dạng thanh được thiết kế để phá hủy cánh quạt và hệ thống truyền động đuôi – những bộ phận cơ học dễ tổn thương nhất của trực thăng vũ trang.

Tên lửa dài 1,86 m, đường kính 90 mm, trọng lượng toàn bộ hơn 20 kg, trong đó đầu đạn chỉ nặng 3 kg. Thay vì phát tán mảnh văng thông thường, đầu đạn khi nổ sẽ bung ra một vòng thanh kim loại quay với tốc độ cao, hoạt động giống như lưỡi cưa tròn, quét qua cánh quạt chính hoặc trục truyền động cánh quạt đuôi của trực thăng.

Theo các số liệu công khai, xác suất tiêu diệt một mục tiêu trực thăng điển hình bằng một quả tên lửa vào khoảng 80%. TY-90 có khả năng chịu quá tải tối đa 20G, tốc độ vượt Mach 2, tầm bắn từ 500 m đến 6 km và độ cao tác chiến từ 15 m đến 4.000 m.

Phiên bản xuất khẩu Yitian-L xuất khẩu có trong trang bị quân đội Moritani. Ảnh: Sohu.

Xét theo tư duy thiết kế vào thời điểm đó, đây là một giải pháp khá đi trước thời đại. Tuy nhiên, kịch bản trực thăng vũ trang đối đầu trực tiếp với nhau ở độ cao sát ngọn cây chưa bao giờ diễn ra trên quy mô lớn. Trong một thời gian dài, TY-90 giống như một loại vũ khí được chuẩn bị cho một chiến trường giả định hơn là một nhu cầu tác chiến phổ biến.

Sau đó, loại tên lửa này được cải tiến để sử dụng trên các bệ phóng mặt đất. Tên lửa sử dụng đầu dò hồng ngoại, có khả năng nhận biết và bám bắt nguồn nhiệt từ mục tiêu. Sau khi phóng, tên lửa có thể tự dẫn đến mục tiêu mà không cần xe phóng liên tục chiếu xạ hoặc điều khiển. Cơ chế này cũng giúp hạn chế nguy cơ để lộ vị trí do phát xạ radar chủ động.

Các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông trong những năm gần đây cho thấy UAV cỡ nhỏ có thể được triển khai với số lượng lớn, tạo áp lực đáng kể lên kho đạn của các hệ thống phòng không. Trong bối cảnh đó, nếu Yitian-L thực sự được nâng cấp lên cấu hình 12 tên lửa, đây sẽ là bước cải thiện đáng kể về hỏa lực sẵn sàng chiến đấu.

Với cấu hình mới, số tên lửa mang theo trên mỗi xe thậm chí vượt các phiên bản Yitian và Yitian-2 trước đây. Những hệ thống này sử dụng khung gầm xe bọc thép chở quân và có khả năng mang tối đa tám tên lửa TY-90.

Hệ thống Yitian-L phóng đạn. Ảnh: CCTV.

Trước đây, Yitian-L chủ yếu được giới thiệu như một sản phẩm xuất khẩu. Mauritania từng công khai trưng bày 8 hệ thống vào tháng 6/2024. Mali cũng đã tiếp nhận các thiết bị liên quan vào đầu năm nay, theo hợp đồng ký với Norinco năm 2024.

Năm 2025, Norinco từng giới thiệu một biến thể Yitian hạng nhẹ sử dụng khung gầm xe địa hình 4x4 Yama.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề chưa được làm rõ: cấu hình mới có giữ nguyên radar và hệ thống điều khiển hỏa lực trước đây hay không; việc tăng số lượng tên lửa có ảnh hưởng đến tầm hoạt động của xe và khả năng cơ động chiến đấu hay không. Những thông tin này cần được xác minh thêm trước khi có thể đánh giá đầy đủ năng lực của phiên bản Yitian-L mới.