Trung Quốc lần đầu lên tiếng về cuộc gặp Trump - Putin - Tập Cận Bình

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh phát biểu trong một cuộc họp báo tại Bắc Kinh. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Trung Quốc xác nhận đang trao đổi với Mỹ và Nga về khả năng tổ chức cuộc gặp giữa lãnh đạo ba nước, đánh dấu lần đầu tiên Bắc Kinh công khai thừa nhận các cuộc thảo luận này sau nhiều tuần im lặng. Khả năng diễn ra cuộc gặp ba bên làm dấy lên lo ngại tại Kiev và châu Âu rằng những quyết định liên quan đến Ukraine có thể được đưa ra mà không có sự tham gia của nước này.

Ngày 4/11, Trung Quốc cho biết nước này đang duy trì liên lạc với Mỹ và Nga về khả năng tổ chức cuộc gặp giữa lãnh đạo ba nước. Đây là lần đầu tiên Bắc Kinh công khai xác nhận các cuộc trao đổi về khả năng diễn ra hội nghị thượng đỉnh ba bên.

“Trung Quốc đang duy trì liên lạc với các bên liên quan về khả năng tổ chức cuộc gặp giữa lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Mỹ”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết tại cuộc họp báo thường kỳ ở Bắc Kinh, theo hãng tin Bloomberg.

Cuộc gặp có thể diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), dự kiến tổ chức tại thành phố Thâm Quyến trong hai ngày 18-19/11. Tuy nhiên, Bắc Kinh chưa xác nhận hội nghị ba bên sẽ được tổ chức, cũng như chưa có thông tin về việc ba nước đã thống nhất hình thức và chương trình nghị sự hay chưa.

Tuyên bố trên được đưa ra sau nhiều tuần không rõ ràng về lập trường của Trung Quốc. Khi được hỏi về đề xuất này hôm 19/10, bà Mao Ninh cho biết Bắc Kinh không có thông tin để chia sẻ, bất chấp những thông tin cho rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất tổ chức cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trong khi đó, Moskva trước đó đã thừa nhận ý tưởng này đang được thảo luận. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov xác nhận khả năng tổ chức cuộc gặp đã được đề cập, trong khi Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov ngày 25/10 cho biết Moskva, Bắc Kinh và Washington về nguyên tắc đều sẵn sàng tiến hành cuộc gặp, đồng thời công tác chuẩn bị đã bắt đầu.

Cuộc gặp tiềm năng giữa ba nhà lãnh đạo có thể diễn ra chỉ vài ngày sau một vòng đàm phán ba bên riêng biệt giữa Ukraine, Mỹ và Nga, dự kiến tổ chức tại Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất) trong hai ngày 10-11/11.

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cho biết Washington sẽ đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán cấp chuyên viên. Nội dung dự kiến tập trung vào các thỏa thuận an ninh thời hậu chiến, giảm leo thang căng thẳng, các nỗ lực nhân đạo và những bước đi tiếp theo hướng tới hòa bình.

Trước thềm cuộc đàm phán, các quan chức Mỹ cũng dự kiến gặp đại diện của Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Brussels để thảo luận về các bảo đảm an ninh và vai trò của châu Âu trong vấn đề an ninh hậu chiến của Ukraine.

Tổng thống Donald Trump cũng đã bày tỏ sẵn sàng gặp ông Putin và ông Tập Cận Bình tại Trung Quốc, kể cả trong trường hợp không có sự tham gia của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết cuộc gặp đã được thảo luận nhưng chưa được quyết định. Ông nhấn mạnh Tổng thống Trump sẵn sàng xem xét mọi khả năng có thể giúp chấm dứt xung đột Ukraine.

Lo ngại từ Ukraine và châu Âu

Trong khi đó, khả năng diễn ra cuộc gặp giữa ba nhà lãnh đạo Trump, Putin và Tập Cận Bình đã vấp phải sự phản đối từ Kiev. Ukraine nhiều lần nhấn mạnh nước này phải được tham gia vào mọi cuộc đàm phán liên quan đến tương lai của mình.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha từng nhận định một cuộc gặp giữa lãnh đạo Ukraine, Mỹ và Nga có thể giúp chấm dứt xung đột nhanh hơn, nhưng hội nghị giữa lãnh đạo Nga, Trung Quốc và Mỹ sẽ dẫn đến kết quả ngược lại.

“Một cuộc gặp ba bên giữa lãnh đạo Ukraine, Mỹ và Nga có thể giúp chấm dứt cuộc chiến nhanh hơn. Một cuộc gặp ba bên giữa lãnh đạo Nga, Trung Quốc và Mỹ sẽ có tác động ngược lại”, ông Sybiha nói.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng khẳng định Ukraine phải có đại diện trong mọi cuộc đàm phán liên quan đến chủ quyền và tương lai của nước này, đồng thời bác bỏ khả năng các quyết định được đưa ra mà không có sự tham gia của Kiev.

Các nhà lãnh đạo châu Âu cũng bày tỏ lo ngại về khả năng Washington, Moskva và Bắc Kinh thảo luận, đưa ra quyết định liên quan đến cuộc xung đột mà không có sự tham gia của Ukraine và các nước châu Âu.

Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier cho biết, khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau tại Bắc Kinh hồi cuối tháng 10, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dường như không mấy quan tâm đến một hội nghị ba bên tập trung vào vấn đề Ukraine . Theo Tổng thống Đức, Chủ tịch Tập Cận Bình khi đó nhấn mạnh xung đột Ukraine là một vấn đề của châu Âu và các nước châu Âu cần tham gia vào tiến trình đàm phán.