Trung Quốc phát triển công nghệ chiết xuất vàng từ rác thải điện tử
Theo SCMP ngày 8/1, các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố một phương pháp mới giúp chiết xuất vàng từ rác thải điện tử với chi phí chỉ bằng chưa tới một phần ba giá thị trường, đồng thời giảm đáng kể tác động môi trường so với các kỹ thuật truyền thống.
(Ảnh minh họa) Công nhân làm việc tại trung tâm thu thập rác điện tử ở Ploufragan, miền tây Pháp. Ảnh: AFP/TTXVN
Phương pháp này cho phép thu hồi vàng và kim loại quý từ các bộ vi xử lý trung tâm trong điện thoại, máy tính cũ và bảng mạch điện tử của thiết bị gia dụng chỉ trong vòng chưa đầy 20 phút, ở điều kiện nhiệt độ phòng. Theo nhóm nghiên cứu, hiệu suất thu hồi vàng đạt hơn 98,2%, trong khi tỷ lệ đối với palladium đạt 93,4%, cao hơn đáng kể so với nhiều công nghệ hiện hành.
Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Viện Chuyển hóa Năng lượng Quảng Châu, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Trường Đại học Công nghệ Hoa Nam thực hiện, được công bố trên tạp chí Angewandte Chemie International Edition vào tháng 11/2025. Nhóm đã đề xuất một phương pháp “hòa tách tự xúc tác”, chỉ sử dụng dung dịch nước pha trộn giữa kali peroxymonosulfate (PMS) và kali clorua (KCl), không cần chất xúc tác bên ngoài.
Theo các nhà nghiên cứu, xử lý 10kg bảng mạch điện tử có thể thu được khoảng 1,4 gram vàng với tổng chi phí vào khoảng 72 USD, tương đương 1.455 USD mỗi ounce. Con số này thấp hơn nhiều so với giá vàng quốc tế, vốn đã vượt 4.470 USD mỗi ounce vào đầu tháng 1/2026. Điều này khiến tái chế vàng từ rác thải điện tử trở thành một lĩnh vực có tiềm năng lợi nhuận rất lớn.
Điểm cốt lõi của công nghệ mới nằm ở cơ chế “tự xúc tác”. Trong dung dịch PMS và KCl, chính vàng và palladium đóng vai trò xúc tác, kích hoạt phản ứng hóa học trên bề mặt kim loại. Quá trình này tạo ra oxy đơn bội và axit hypochlorous, hai chất oxy hóa có khả năng phá vỡ liên kết kim loại, cho phép ion clorua bắt giữ và hòa tan vàng cũng như palladium vào dung dịch để thu hồi. Nhóm nghiên cứu cũng tiến hành nhiều thử nghiệm để xác định tỷ lệ hóa chất tối ưu nhằm đạt hiệu suất cao nhất, đồng thời hạn chế phát sinh chất thải thứ cấp.
So với phương pháp dùng xyanua vốn phổ biến trong khai thác và tái chế vàng, công nghệ mới giúp giảm khoảng 93,2% chi phí hóa chất nhờ sử dụng PMS và KCl rẻ tiền, dễ kiếm và không cần chất xúc tác đắt đỏ. Mức tiêu thụ năng lượng cũng giảm khoảng 62,5% do quy trình diễn ra ở nhiệt độ phòng, không cần gia nhiệt hay cung cấp năng lượng bổ sung.
Ngoài yếu tố kinh tế, lợi ích môi trường được đánh giá là một điểm cộng lớn. Quy trình này tạo ra ít bùn thải hơn và dung dịch sau hòa tách có thể được xử lý trực tiếp bằng cách khử với axit ascorbic, sau đó cô đặc và nung để thu được vàng tinh khiết, giảm nguy cơ ô nhiễm đất và nước.
Trong bối cảnh Trung Quốc phát sinh hơn 10 triệu tấn rác thải điện tử mỗi năm, theo số liệu của Hiệp hội Tái chế Tài nguyên Trung Quốc, nghiên cứu này được xem là một bước tiến đáng chú ý. Ngoài điện thoại và máy tính, nhiều thiết bị gia dụng như tivi và tủ lạnh cũng chứa các bảng mạch giàu kim loại quý.
Dù hiện nay đã có nhiều doanh nghiệp tham gia lĩnh vực tái chế rác thải điện tử, quy mô và hiệu quả còn chênh lệch lớn. Các nhà nghiên cứu cho rằng công nghệ mới có khả năng hỗ trợ mở rộng quy mô công nghiệp, góp phần nâng cao hiệu suất thu hồi tài nguyên, giảm phụ thuộc vào khai thác mỏ truyền thống và hạn chế tác động sinh thái.
Theo China Science Daily, phương pháp này không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn mở ra hướng đi bền vững hơn cho ngành công nghiệp thu hồi kim loại quý, trong bối cảnh Trung Quốc thúc đẩy khai thác đô thị như một trụ cột của chiến lược phát triển kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường.
