Trường có nhiều giáo sư vẫn có thể mất nhân sự nếu đãi ngộ kém

Xét giáo sư, phó giáo sư theo cơ chế cạnh tranh giữa các trường

Góp ý về dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, một trong những điểm mới đáng chú ý là trao quyền chủ động cho các trường đại học trong việc xét, bổ nhiệm các chức danh này theo nhu cầu vị trí việc làm, phù hợp tinh thần Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị.

Theo dự thảo, các trường phải công khai thông báo tuyển chọn ít nhất 30 ngày trước thời hạn nhận hồ sơ. Đối tượng đăng ký không chỉ giới hạn trong đội ngũ giảng viên của trường mà còn mở rộng tới ứng viên bên ngoài, kể cả các nhà khoa học đang làm việc ở nước ngoài.

Với cơ chế mới, dự kiến một năm có thể tổ chức nhiều đợt xét ở nhiều cơ sở giáo dục đại học. Ứng viên không đạt ở trường này có thể tiếp tục đăng ký ở trường khác trong đợt sau, thậm chí tham gia xét tuyển tại nhiều trường cùng thời điểm. Ảnh: DNU

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đánh giá đây là thay đổi rất mới so với cách làm trước đây. Theo quy trình cũ, ứng viên phải chờ thông báo của Hội đồng Giáo sư Nhà nước, trải qua quy trình xét duyệt ba cấp và mỗi năm thường chỉ có một đợt. Nếu bỏ lỡ cơ hội, nhà khoa học có thể phải chờ thêm một đến hai năm.

Đáng chú ý, cơ chế này cũng tạo ra sự cạnh tranh giữa các trường đại học trong thu hút nhân lực chất lượng cao. Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, những trường đang có nhiều giáo sư, phó giáo sư nhưng không có chính sách đãi ngộ và môi trường làm việc tốt có thể đối mặt nguy cơ mất nhân sự vào tay các cơ sở giáo dục khác.

Về tiêu chuẩn, Bộ dự kiến quy định một mức sàn chung. Trên cơ sở đó, các trường có thể xây dựng tiêu chuẩn xét công nhận giáo sư, phó giáo sư bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu.

Bộ trưởng cho rằng các tiêu chuẩn trong dự thảo không thấp hơn quy định hiện hành nhưng được thể hiện theo hướng đơn giản, thực chất hơn. Chẳng hạn, thay vì đếm số lượng bài báo của ứng viên rồi quy đổi thành điểm, dự thảo hướng tới đánh giá những công trình mà ứng viên giữ vai trò tác giả chính. Ảnh: MOET

3 nguyên tắc được nhấn mạnh trong cơ chế mới là có mức sàn chung, cạnh tranh theo vị trí việc làm và công khai, minh bạch trong quá trình tuyển chọn. Cơ chế này được Bộ trưởng ví như hoạt động tuyển sinh, trong đó các cơ sở giáo dục chủ động đưa ra yêu cầu, ứng viên lựa chọn nơi phù hợp để đăng ký. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra theo quy định.

Đề nghị ghi nhận sáng chế, sách giáo khoa và đóng góp thực tiễn

Góp ý về dự thảo, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá văn bản có nội dung và hình thức chặt chẽ, cơ bản tiếp thu nhiều ý kiến phản biện của chuyên gia, nhà khoa học.

Theo ông Tuấn, so với Quyết định 37, dự thảo vừa kế thừa những quy định phù hợp với thực tiễn các trường đại học Việt Nam, vừa tiếp cận các chuẩn mực quốc tế về chức danh giáo sư, phó giáo sư, đặc biệt ở tiêu chí gắn với vị trí việc làm. Việc xây dựng và ban hành quy định vào thời điểm hiện nay là phù hợp. Ảnh: MOET

Trong khi đó, PGS.TS Hoàng Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đề nghị bổ sung các tiêu chí ghi nhận kết quả đổi mới sáng tạo, văn bằng sáng chế.

Ông cho rằng, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57, hoạt động đổi mới sáng tạo và phát triển tài sản trí tuệ ngày càng được thúc đẩy, nhưng các kết quả liên quan đến sáng chế trong dự thảo chưa được đề cập tương xứng. Vì vậy, ban soạn thảo cần nghiên cứu bổ sung nội dung này vào các điều kiện tối thiểu khi xét công nhận chức danh.

Từ góc độ hội nhập học thuật, GS.TS Bùi Văn Ga, đại diện Đại học Đà Nẵng đề nghị không giới hạn ngoại ngữ trong một số ngôn ngữ cụ thể mà nên căn cứ yêu cầu chuyên môn của từng ngành, lĩnh vực. Ngoài tiếng Anh, ứng viên có thể sử dụng những ngoại ngữ phù hợp với đặc thù nghiên cứu.

Ông cũng đề nghị quy định rõ thời hạn tiếp nhận thông tin phản ánh, khiếu nại, tố cáo đối với ứng viên, bảo đảm có đủ thời gian xem xét, xử lý trước khi hội đồng họp. Điều này nhằm tránh những phát sinh ảnh hưởng đến quyền lợi của ứng viên cũng như hoạt động của hội đồng.

Đối với lĩnh vực sức khỏe, GS.TS Trần Huy Thịnh, Trường Đại học Y Hà Nội cho rằng, các nghiên cứu khoa học, hoạt động đào tạo và đóng góp phục vụ cộng đồng của ngành có giá trị lớn. Chất lượng, tỷ lệ trích dẫn và sức ảnh hưởng của các công bố khoa học trong lĩnh vực này có thể tương đương với khối ngành 1.

Do đó, ông đề nghị ban soạn thảo cân nhắc xếp nhóm ngành Sức khỏe vào nhóm ngành 1 và nâng hệ số áp dụng tương ứng.

Một vấn đề khác được GS Thịnh lưu ý là cần lượng hóa tối đa các tiêu chí có thể định lượng, hạn chế quy định mang tính định tính. Khi có nhiều ứng viên cùng cạnh tranh một vị trí, những tiêu chí thiếu rõ ràng có thể dẫn đến khiếu nại, thắc mắc, gây khó khăn cho các trường trong quá trình triển khai.

Ở khối ngành sư phạm, PGS.TS Nguyễn Lân Hùng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội kiến nghị bổ sung cơ chế ghi nhận những đóng góp đặc thù của giảng viên sư phạm. Trong đó, cần tính đến công trình sách giáo khoa do giảng viên chủ trì, tổng chủ biên, chủ biên; hoạt động bồi dưỡng, tập huấn giáo viên và hướng dẫn sinh viên thực tập sư phạm.