Tự hào truyền thống phụ nữ vùng cát anh hùng

Dưới đây là những trang ký ức hào hùng nhưng cũng đầy nước mắt về nữ du kích vùng cát Kỳ Anh và ký ức những ngày "đến chiều mới biết mình còn sống". Những ngày bám địch chống càn nơi vùng cát trắng

Cán bộ xã Núi Thành về thăm cụ Minh ngày 27-7-2026.

Dù chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những ngày bám trụ chống càn nơi vùng cát xã Tam Thăng, Tam Kỳ cũ thuở nào vẫn hằn sâu trong ký ức của cựu nữ du kích Lê Thị Minh. Những năm tháng bi hùng ấy không chỉ là hoài niệm, mà còn là chứng nhân cho tinh thần quật cường của quân và dân vùng đông tỉnh Quảng Nam cũ.

Khi được hỏi về ký ức những ngày gian khổ năm xưa trên vùng cát Kỳ Anh (nay là xã Bàn Thạch, TP Đà Nẵng), cụ bà Lê Thị Minh (80 tuổi) hiện đang sinh sống tại tổ đoàn kết số 2B, thôn Tịch Tây, xã Núi Thành chỉ đúc kết bằng một câu nói nhẹ nhàng mà nhói lòng: "Mỗi ngày trôi qua, mãi đến chiều tối mới biết mình còn sống".

Đó là lời mở đầu cho câu chuyện của người nữ du kích từng thuộc biên chế Thôn đội Tân Thái trong những năm 1965 của thế kỷ trước. Câu nói ấy đã lột tả trọn vẹn sự khốc liệt của chiến tranh, đồng thời khẳng định ý chí quật cường của cán bộ và nhân dân vùng đông Tam Kỳ thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Sinh ra và lớn lên tại làng Tân Thái trong một gia đình có cha là liệt sĩ, cô gái Lê Thị Minh sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Tháng 10-1964, cùng với các xã vùng đông Thăng Bình và Núi Thành, xã Kỳ Anh được giải phóng. Nhưng ngay sau đó, cán bộ và nhân dân nơi đây phải căng mình đối phó với những trận càn quét dồn dập từ lực lượng lính Cộng hòa, Bảo an và Biệt lập. Tròn 19 tuổi, bà Minh tham gia vào đội du kích thôn với nhiệm vụ bám địch.

Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng của cụ Minh.

Bà Minh bồi hồi nhớ lại: "Hôm nào có các chú tỉnh đội về hỗ trợ thì tổ chức đánh lớn, còn bình thường thì đánh du kích, kết hợp đấu tranh chính trị hoặc rút xuống hầm ngầm". Giọng bà chùng xuống đầy căm hờn: "Tụi nó tàn ác lắm, nhất là bọn Nghĩa quân và Biệt lập. Nghe tin chúng kéo đến là chị em con gái chúng tôi lập tức chui xuống hầm bí mật ẩn sâu trong lòng đất. Mãi đến chiều tối mới dám bò lên, lúc ấy mới kiểm đếm lại từng người xem ai còn, ai đã hy sinh".

Thời điểm đó, thôn Tân Thái chỉ có những căn hầm bí mật ẩn dưới các bụi tre làng cùng một vài đoạn địa đạo ngắn. Phải đến tháng 5-1965, Địa đạo Kỳ Anh mới chính thức được đào - trở thành hệ thống địa đạo quy mô, dài nhất và phát huy tác dụng chiến đấu lớn nhất trên địa bàn tỉnh Quảng Nam lúc bấy giờ.

Nỗi đau gạt đi để tiếp bước, phép thử của bản lĩnh phụ nữ Việt Nam

Tháng 5-1966, từ giã xóm làng và mẹ già cùng người anh trai, bà Minh thoát ly gia nhập Đại đội 32 (C32) đơn vị tiền thân của Tiểu đoàn 10 Anh hùng. Tại đây, bà đảm nhận nhiệm vụ y tá kiêm cấp dưỡng phục vụ cho các đồng chí lãnh đạo Khu ủy Khu V.

Giữa chiến trường gian khổ, sự đùm bọc, yêu thương của các cán bộ lãnh đạo và đồng đội chính là nguồn sức mạnh to lớn giúp bà hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ. Tuy nhiên, đằng sau hậu phương, hy sinh mất mát liên tiếp ập đến. Đầu năm 1969, bà nhận tin người em trai hy sinh trong một trận càn tại quê nhà. Chưa đầy một năm sau, người mẹ kính yêu của bà cũng ngã xuống ngay trên mảnh đất Kỳ Anh anh hùng (về sau, Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng).

Nén đau thương thành hành động, năm 1970, bà vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng và kết duyên cùng người chiến sĩ cận vệ Nguyễn Phúc Thanh cùng đơn vị.

Sau ngày đất nước thống nhất, vượt qua những chênh vênh trước nỗi đau mất mát người thân, bà cùng chồng tiếp tục công tác tại Trường Trung cấp Công an V (đóng tại xã Tam Nghĩa). Đến năm 1983, bà nghỉ hưu và lại tiếp tục cống hiến cho địa phương với vai trò Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tam Nghĩa. Với 10 năm gắn bó với công tác Hội, bà đã được Trung ương Hội Phụ nữ Việt Nam trao tặng Huy chương "Vì sự nghiệp Giải phóng Phụ nữ".

Cụ Minh lục tìm ký ức.

Kỷ vật chiến tranh và ngọn lửa truyền đời nhân ngày 20-10

Hiện tại, ở tuổi 80, cụ bà Lê Thị Minh sống an yên cùng gia đình tại thôn Thanh Trà nay là thôn Tịch Tây, xã Núi Thành. Sau những năm tháng cống hiến trọn vẹn, bà vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng cùng Huân chương Kháng chiến hạng Ba.

Trong cái nắng chiều vàng nhợt cuối hè, bên chái hiên nhà cấp 4 đơn sơ, bà tỉ mẩn gỡ lại từng kỷ vật một thời chiến khu. Mỗi chiếc huy chương, huy hiệu hay tấm ảnh đã bạc màu thời gian đều gắn liền với một phần ký ức bi hùng. Dù mái tóc đã bạc phơ, nét rắn rỏi, cương nghị và khí chất kiên trung của người nữ du kích vùng cát năm xưa vẫn hiện rõ trên khuôn mặt bà.

Bà Minh chia sẻ: "Những ai từng đi qua chiến tranh, từng đối mặt với bom đạn mới hiểu hết giá trị của sự sống. Với tôi, được sống trong hòa bình hôm nay đã là món quà vô giá. Được đóng góp một phần nhỏ bé vào sự nghiệp thống nhất đất nước là niềm tự hào lớn nhất đời mình".

Khép lại trang ký ức hào hùng của những năm tháng vùng cát lửa đạn, nhìn về hiện tại để thêm trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay, chúng ta càng thêm tự hào về phẩm chất cao quý của người phụ nữ Việt Nam. Phát huy truyền thống "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" từ các thế hệ đi trước, phụ nữ quê nhà hôm nay vẫn đang ngày đêm âm thầm cống hiến, làm chủ tri thức, lao động sáng tạo, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.