Từ kế nghiệp đến kiến tạo giá trị mới cho doanh nghiệp Việt

Bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch hiệp hội Doanh nhân Hàng Việt Nam chất lượng cao và thế hệ các doanh nhân kế nghiệp

Sau hơn ba thập niên hình thành và phát triển, nhiều doanh nghiệp Việt có thương hiệu lâu năm đang bước vào giai đoạn chuyển giao thế hệ lãnh đạo. Những gương mặt như bà Vưu Lệ Quyên tại Biti’s, ông Trần Duy Minh Đạt tại Duy Tân Group, ông Hà Quốc Phong tại Cơ điện Tân Hoàn Cầu hay ông Lý Huy Sáng tại Minh Long đang từng bước khẳng định vai trò của thế hệ doanh nhân tiếp nối.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, khi lớp doanh nhân sáng lập dần chuyển giao quyền điều hành, thế hệ lãnh đạo mới không chỉ tiếp nhận nền tảng sẵn có mà còn phải đối diện với môi trường kinh doanh khác biệt, từ cạnh tranh toàn cầu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đến thay đổi hành vi tiêu dùng và yêu cầu quản trị ngày càng cao.

Được đào tạo trong môi trường quốc tế và sớm tiếp cận hoạt động kinh doanh gia đình, nhiều doanh nhân trẻ đã đảm nhận vị trí lãnh đạo tại các thương hiệu lớn. Tuy nhiên, thách thức không chỉ nằm ở việc tiếp nhận quyền điều hành mà còn là dung hòa kinh nghiệm của thế hệ sáng lập với tư duy quản trị mới, xây dựng đội ngũ và tạo nền tảng phát triển dài hạn.

Điển hình tại Biti’s, bà Vưu Lệ Quyên được cha là ông Vưu Khải Thành đề nghị tiếp nhận vị trí Tổng Giám đốc vào năm 2018. Bà cho biết từng dành hai tuần cân nhắc trước khi quyết định, bởi hiểu rõ áp lực điều hành doanh nghiệp, đặc biệt khi làm việc cùng người cha nổi tiếng nghiêm khắc. Động lực lớn nhất khiến bà nhận nhiệm vụ là mong muốn xây dựng môi trường làm việc tốt hơn cho 8.000 cán bộ, công nhân viên.

Theo bà Quyên, quá trình chuyển giao không chỉ là trao quyền mà còn phải gắn với trách nhiệm. Khi được cha mẹ giao quyền quyết định đối với các dự án cụ thể, bà phải chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình, kể cả khi kết quả không như kỳ vọng.

Thử thách lớn xuất hiện trong đại dịch Covid-19, khi nhiều cửa hàng phải đóng cửa, nhà máy hoạt động hạn chế và doanh nghiệp ghi nhận thua lỗ. Trong giai đoạn khó khăn, sự hỗ trợ của thế hệ sáng lập thay vì chỉ trích những quyết định ứng phó đã giúp bà vượt qua áp lực điều hành.

“Khác biệt giữa hai thế hệ cần được giải quyết bằng đối thoại, thay vì mặc định kinh nghiệm cũ luôn đúng hoặc phương pháp mới luôn tốt hơn. Doanh nghiệp cần tạo không gian để các bên trình bày quan điểm, thử nghiệm giải pháp và cùng đánh giá kết quả”, bà Quyên chia sẻ.

Cùng quan điểm, ông Trần Duy Minh Đạt, Phó Chủ tịch Duy Tân Group, cho rằng người trẻ cần lựa chọn con đường phù hợp với năng lực và trải nghiệm, thay vì mặc định phải kế nghiệp theo một khuôn mẫu. Nếu chưa đủ tự tin, họ có thể làm việc tại doanh nghiệp khác để tích lũy kinh nghiệm; nếu lựa chọn tiếp nối ngành nghề gia đình, cần bắt đầu từ thực tiễn sản xuất để hiểu rõ hoạt động kinh doanh.

Tại Công ty Cổ phần Cơ điện Tân Hoàn Cầu, ông Hà Quốc Phong, Phó Tổng Giám đốc, cũng trải qua quá trình dung hòa quan điểm với thế hệ sáng lập. Nhiều cuộc trao đổi giữa hai cha con kéo dài đến khuya để cùng đánh giá một sáng kiến từ nhiều góc độ. Theo ông Phong, kinh nghiệm thực tiễn của người đi trước có giá trị đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, nơi những hiểu biết tích lũy từ máy móc và dây chuyền không thể hoàn toàn thay thế bằng lý thuyết.

Từ câu chuyện chuyển giao, yêu cầu chuyên nghiệp hóa quản trị đang trở thành trọng tâm của thế hệ doanh nhân tiếp nối.

Tại Biti’s, bà Vưu Lệ Quyên lựa chọn chuyển đổi văn hóa điều hành từ mô hình đề cao kỷ luật, sự nghiêm khắc sang phương thức quản trị chú trọng tình yêu thương, hạnh phúc và sự phát triển của người lao động. Với sự hỗ trợ của GS.TS Hà Vĩnh Thọ, doanh nghiệp từng bước triển khai các hoạt động rèn luyện kỹ năng quản lý cảm xúc, lắng nghe và giao tiếp. Sau tám năm theo đuổi hướng đi này, Biti’s ghi nhận doanh thu, lợi nhuận tăng trưởng tốt hơn so với giai đoạn trước, đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ nhân sự.

Trong khi đó, ông Hà Quốc Phong chú trọng kết hợp kinh nghiệm vận hành truyền thống với công nghệ quản trị hiện đại. Doanh nghiệp ứng dụng giải pháp SAP vào những hoạt động quản trị phù hợp, đồng thời sử dụng phần mềm chuyên dụng trong quản lý sản xuất. Việc không áp dụng máy móc các mô hình nước ngoài, mà linh hoạt điều chỉnh theo thực tế, giúp hai thế hệ tăng sự thấu hiểu và phối hợp hiệu quả hơn.

Với ông Trần Duy Minh Đạt, kinh nghiệm tham gia thành lập một nhà máy khởi nghiệp tại Mỹ là nền tảng quan trọng để tiếp nhận vai trò quản lý. Tại Duy Tân Group, ông hướng đến kết hợp phát triển sản xuất với kinh tế tuần hoàn thông qua tăng cường thu gom, tái chế chai nhựa bằng công nghệ tiên tiến, đầu tư máy móc tiết kiệm năng lượng và sử dụng điện mặt trời tại nhà máy.

Đặc biệt, ông Đạt nhấn mạnh vai trò của thành viên hội đồng quản trị độc lập và chuyên gia bên ngoài trong nâng cao chất lượng quản trị. Theo ông, những người không bị chi phối trực tiếp bởi quan hệ gia đình có thể mang đến góc nhìn khách quan, hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định dựa trên chuyên môn và lợi ích dài hạn.

Nhìn nhận về thế hệ doanh nhân tiếp nối, bà Vũ Kim Hạnh cho rằng người trẻ ngày nay có lợi thế lớn về nền tảng học vấn, khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu và kết nối thị trường trong nước, quốc tế. Không gian tiếp cận rộng mở tạo điều kiện để họ nâng cao năng lực, hình thành tư duy và tầm nhìn quản trị khác biệt.

Từ thực tiễn các doanh nghiệp, có thể thấy thành công của quá trình kế nghiệp không chỉ được đo bằng việc duy trì thương hiệu hay quy mô kinh doanh, mà còn ở khả năng đổi mới quản trị, phát huy giá trị được kế thừa và xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn. Đây cũng là cơ sở để thế hệ doanh nhân tiếp nối khẳng định vai trò trong giai đoạn phát triển mới của doanh nghiệp Việt.