Tư lệnh Hải quân Mỹ cảnh báo nguy cơ 'vắt kiệt' siêu tàu sân bay

Tư lệnh hải quân Mỹ Daryl Caudle ngày 14/1/2026 tuyên bố siêu tàu sân bay USS Gerald R. Ford là "công cụ hết sức giá trị" để phục vụ mọi hành động quân sự mà Tổng thống Donald Trump muốn thực hiện.

"Tuy nhiên, tôi sẽ phản đối nếu hành động đó yêu cầu phải gia hạn thời gian triển khai chiến hạm. Tôi sẽ xem có thể làm điều gì khác không", ông cho hay.

Phát biểu được đưa ra dường như đề cập khả năng USS Gerald R. Ford phải kéo dài thời gian làm nhiệm vụ để chuẩn bị cho kịch bản xung đột với Iran.

Theo đô đốc Caudle, mỗi tàu sân bay Mỹ được xây dựng với một chu trình khai thác chặt chẽ gồm huấn luyện, triển khai và bảo dưỡng.

Việc phá vỡ chu trình này không chỉ làm tăng hao mòn kỹ thuật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hơn 4.500 sĩ quan, thủy thủ và phi công trên tàu.

“Nếu có yêu cầu gia hạn nhiệm vụ, tôi sẽ phải tìm phương án khác, bởi kéo dài thêm sẽ khiến cả con người lẫn con tàu chịu tổn thất lâu dài”, ông nói.

USS Gerald R. Ford là tàu đầu tiên của lớp tàu sân bay mới nhất trong Hải quân Mỹ. Con tàu được hạ thủy năm 2013 và chính thức biên chế năm 2017.

Với lượng giãn nước đầy tải khoảng 100.000 tấn, dài 337 m, rộng boong bay gần 78 m. Hệ động lực gồm 2 lò phản ứng hạt nhân, cho phép tàu hoạt động liên tục hơn 20 năm không cần thay nhiên liệu.

Điểm khác biệt lớn nhất của lớp Ford là hệ thống phóng máy bay điện từ EMALS thay cho máy phóng hơi nước truyền thống.

Nhờ đó, mỗi ngày tàu có thể thực hiện hơn 160 lần xuất kích, cao hơn đáng kể so với lớp Nimitz.

Trên boong, Ford mang theo khoảng 75 đến 90 máy bay, gồm tiêm kích tàng hình F-35C Lightning II, tiêm kích hạm F/A-18E/F Super Hornet, máy bay cảnh báo sớm E-2D Advanced Hawkeye, trực thăng MH-60R và MH-60S.

Về phòng thủ, tàu được trang bị tổ hợp tên lửa phòng không tầm gần RIM-162 ESSM, tên lửa tầm ngắn RIM-116 RAM và pháo bắn nhanh Phalanx cỡ nòng 20 mm.

Hệ thống radar đa năng AN/SPY-3 và AN/SPY-4 cho phép phát hiện, theo dõi hàng trăm mục tiêu trên không và trên biển.

Chính vì giá trị chiến lược này, Ford thường được xem là “căn cứ không quân di động” của Mỹ. Tuy nhiên, đô đốc Caudle nhấn mạnh rằng không có khí tài nào được thiết kế để hoạt động liên tục vượt ngưỡng trong thời gian dài mà không phải trả giá.

Các bộ phận cơ khí, hệ thống điện tử và thiết bị hàng không trên tàu đều cần thời gian bảo dưỡng định kỳ. Nếu bỏ qua, nguy cơ sự cố kỹ thuật sẽ tăng nhanh, kéo theo chi phí sửa chữa lớn hơn nhiều trong tương lai.

Mối lo của Hải quân Mỹ xuất hiện trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu ngày càng căng thẳng. Tại Trung Đông, các điểm nóng liên quan Iran vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát.

Ở châu Á - Thái Bình Dương, cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc đòi hỏi Mỹ phải duy trì hiện diện hải quân thường xuyên. Trong khi đó, số lượng tàu sân bay sẵn sàng chiến đấu của Mỹ không phải lúc nào cũng đủ đáp ứng mọi mặt trận cùng lúc.

Thực tế cho thấy Mỹ hiện có 11 tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, nhưng thường chỉ 3 đến 4 chiếc ở trạng thái sẵn sàng triển khai.

Phần còn lại đang huấn luyện, đại tu hoặc nâng cấp. Việc một tàu như Gerald R. Ford phải gánh vác nhiệm vụ kéo dài liên tiếp sẽ tạo tiền lệ nguy hiểm, khiến toàn bộ hệ thống luân phiên lực lượng bị xáo trộn.

Giới phân tích nhận định, phát biểu của đô đốc Caudle mang tính cảnh báo chiến lược hơn là than phiền kỹ thuật. Nó phản ánh bài toán khó của Mỹ: vừa duy trì ưu thế sức mạnh trên biển, vừa phải bảo toàn năng lực lâu dài.

Một tàu sân bay không chỉ là khối thép và công nghệ, mà còn là hàng nghìn con người sống và làm việc trong điều kiện khắc nghiệt suốt nhiều tháng.

Nếu tiếp tục khai thác quá mức, Mỹ có thể phải đối mặt với nghịch lý: sở hữu những khí tài đắt giá bậc nhất thế giới nhưng không đủ thời gian và nguồn lực để duy trì chúng ở trạng thái tốt nhất.

Trong cuộc cạnh tranh sức mạnh kéo dài nhiều thập kỷ, sự bền bỉ của hệ thống có thể quan trọng không kém sức mạnh tức thời của từng con tàu.

Việt Hùng