Từ lớp học vùng biên Việt Nam đến lớp học số Timor-Leste

Đại sứ Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm làm việc với Bộ trưởng Giáo dục Timor-Leste Dulce de Jesus Soares. (Nguồn: ĐSQ Việt Nam tại Timor-Leste)

Timor-Leste là quốc gia có địa hình chủ yếu đồi núi, chia cắt mạnh, với nhiều cộng đồng dân cư sinh sống phân tán tại các vùng cao, xa trung tâm. Theo Ngân hàng Thế giới, khoảng 35% diện tích đất nước nằm ở độ cao trên 1.000m. Địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, đặc biệt trong mùa mưa, đặt ra nhiều thách thức đối với việc xây dựng trường lớp, bố trí giáo viên và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục cho trẻ em.

Chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam trong giải quyết những khó khăn tương tự tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, Đại sứ Phạm Bình Đàm giới thiệu chương trình xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền theo chủ trương của Bộ Chính trị, dưới sự quan tâm, chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Chương trình kết hợp đầu tư cơ sở vật chất, điều kiện học tập và sinh hoạt cho học sinh với huy động nguồn lực của Nhà nước, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng.

Đại sứ dẫn trường hợp Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên, nơi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trực tiếp dự lễ khởi công và khánh thành, như một ví dụ về nỗ lực bảo đảm điều kiện giáo dục cho trẻ em vùng biên giới.

Từ thực tiễn đó, Đại sứ nhấn mạnh khả năng tham khảo kinh nghiệm tổ chức giáo dục tại các địa bàn miền núi, vùng xa của Việt Nam để tìm kiếm giải pháp phù hợp với điều kiện Timor-Leste.

Bên cạnh phát triển hệ thống trường lớp, ứng dụng công nghệ số và tổ chức dạy học từ xa có thể góp phần khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, mở rộng khả năng tiếp cận học liệu và nâng cao chất lượng giáo dục tại các địa bàn khó khăn.

Một hướng hợp tác được trao đổi tại cuộc gặp là nghiên cứu mô hình lớp học từ xa, kết nối giáo viên có chuyên môn với học sinh tại các trường vùng sâu, vùng xa thông qua hạ tầng viễn thông và nền tảng giáo dục số. Mô hình cho phép nhiều trường cùng tiếp cận nguồn giáo viên và học liệu, đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên tại địa phương. Kết nối nguồn lực giáo dục qua công nghệ số có thể giúp học sinh vùng xa tiếp cận giáo viên và học liệu mà trước đây những trở ngại về địa lý chưa cho phép.

Các đại biểu chụp ảnh chung. (Nguồn: ĐSQ Việt Nam tại Timor-Leste)

Đại sứ đề xuất nghiên cứu triển khai theo hướng Chính phủ Timor-Leste giữ vai trò chủ trì, xác định nhu cầu, lựa chọn địa bàn và điều phối thực hiện; các đối tác phát triển hỗ trợ nguồn lực; doanh nghiệp viễn thông, trong đó có Telemor của Việt Nam, có thể tham gia cung cấp hạ tầng kết nối và giải pháp công nghệ; các cơ quan, chuyên gia và doanh nghiệp giáo dục Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ chuyên môn, học liệu và kỹ thuật. Cách tiếp cận này nhằm huy động thế mạnh của các bên, đồng thời bảo đảm vai trò chủ động và khả năng duy trì lâu dài của Timor-Leste.

Bộ trưởng Dulce de Jesus Soares đánh giá cao những chuyển biến trong giáo dục Việt Nam, đặc biệt là nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm; bày tỏ quan tâm đến kinh nghiệm quản lý trường học, kiểm tra, đánh giá và ứng dụng công nghệ trong giáo dục.

Bộ trưởng cho biết Timor-Leste dự kiến đưa tiếng Anh vào giảng dạy từ lớp 5 và lớp 6 kể từ năm 2027, thay vì bắt đầu từ lớp 7 như hiện nay, nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực sau khi trở thành thành viên chính thức của ASEAN. Tuy nhiên, việc mở rộng giảng dạy tiếng Anh đang gặp khó khăn về đội ngũ giáo viên và học liệu. Bộ trưởng đánh giá lớp học từ xa là một hướng hợp tác triển vọng, có thể góp phần giải quyết những khó khăn này.

Trên cơ sở trao đổi, hai bên thảo luận khả năng lựa chọn một số trường tại địa bàn khó khăn để nghiên cứu triển khai thí điểm, trước mắt tập trung khảo sát nhu cầu, đánh giá điều kiện hạ tầng, xác định nội dung giảng dạy và kết nối các đối tác có khả năng tham gia. Tiếng Anh có thể là một trong những môn học được ưu tiên nghiên cứu, phù hợp với kế hoạch mở rộng giảng dạy của Timor-Leste.

Cuộc gặp góp phần cụ thể hóa Bản ghi nhớ hợp tác giáo dục Việt Nam - Timor-Leste ký tại Hà Nội ngày 9/6/2026, mở ra triển vọng kết hợp kinh nghiệm phát triển giáo dục vùng khó khăn của Việt Nam với công nghệ số và nguồn lực của các đối tác, hướng tới những mô hình hợp tác thiết thực, có khả năng nhân rộng và phát triển bền vững.