Từ một lần định danh đến kết nối liền mạch các hệ thống thanh toán

Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Ảnh: BTC)

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong 8 tháng năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh, trong đó, giao dịch qua Internet đạt hơn 4,4 tỷ lượt, với giá trị 81,1 triệu tỷ đồng, tăng lần lượt 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị.

Giao dịch qua điện thoại di động đạt 14 tỷ lượt, với giá trị 58,4 triệu tỷ đồng, tăng 35,33% về số lượng và 2,39% về giá trị. Đáng chú ý, thanh toán mã QR code đạt 311 triệu giao dịch, với giá trị 274,2 nghìn tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số lượng giao dịch tăng 6,66%, trong khi giá trị tăng 25,85%. 

LIÊN THÔNG CÁC NỀN TẢNG, TẠO THANH TOÁN LIỀN MẠCH

Quy mô giao dịch ngày càng mở rộng cho thấy thanh toán số đang trở thành một mắt xích không thể thiếu trong quá trình vận hành của nền kinh tế. 

Tuy nhiên, khi người dùng tiếp cận nhiều phương thức thanh toán khác nhau, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng độ phủ của từng dịch vụ, mà còn phải bảo đảm các hệ thống có thể kết nối, giúp giao dịch diễn ra thuận tiện ngay cả khi các bên sử dụng những nền tảng khác nhau.

Trong môi trường thanh toán số, trải nghiệm sử dụng ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ chân khách hàng. Do đó, việc ứng dụng tự động hóa cần hướng tới những thay đổi thực chất trong cách cung cấp dịch vụ, từ tiết giảm chi phí vận hành và nâng cao năng suất. Qua đó, các ngân hàng cần nâng cao chất lượng phục vụ, mở rộng khả năng tiếp cận thanh toán số cho người dân và doanh nghiệp".

Ông Phạm Tiến Dũng Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Đây cũng là vấn đề được đặt ra tại Hội thảo chuyên đề Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 với chủ đề “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số”, do Báo Tiền Phong và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam tổ chức ngày 14/10.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, để hiện thực hóa mục tiêu này, bài toán phát triển hệ sinh thái thanh toán số không thể chỉ dựa vào việc mở rộng hạ tầng riêng lẻ.

Theo đó, các hệ thống cần tương thích với nhau, dịch vụ phải được thiết kế theo nhu cầu thực tế, đồng thời bảo đảm an toàn khi phạm vi kết nối ngày càng lớn.

Trước hết, các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, đơn vị cung cấp dịch vụ công và nền tảng kinh tế số cần tăng cường kết nối trên cơ sở các tiêu chuẩn chung.

Việc phát triển giao diện lập trình ứng dụng mở, nâng cao khả năng tương thích và bảo đảm dịch vụ vận hành liên tục sẽ góp phần hạn chế đầu tư trùng lặp, mở rộng lựa chọn cho người dùng và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Dù vậy, kết nối kỹ thuật mới là điều kiện ban đầu. Hiệu quả của thanh toán số còn phụ thuộc vào khả năng phối hợp về quy trình nghiệp vụ, thời gian xử lý và cách thức phục vụ khách hàng.

“Dịch vụ phải được thiết kế sao cho khách hàng có thể hoàn tất giao dịch với ít thao tác hơn, thời gian xử lý ngắn hơn và chi phí hợp lý. Điều này đòi hỏi các bên tham gia không chỉ phối hợp về hạ tầng mà còn phải thống nhất quy trình nghiệp vụ và cách thức phục vụ khách hàng”, ông Phạm Anh Tuấn cho biết.

Yêu cầu liên thông càng trở nên rõ nét trong các giao dịch xuyên biên giới. Tại Việt Nam, mã QR đã được sử dụng rộng rãi tại nhiều điểm bán, từ chợ truyền thống, hàng quán đến cửa hàng bán lẻ.

Trong khi đó, du khách quốc tế có thể quen sử dụng thẻ ngân hàng hoặc ví điện tử gắn với hệ thống thanh toán tại quốc gia của mình. Khi các mạng lưới chưa tương thích, người mua vẫn có thể gặp khó khăn dù cả hai phía đều đã sử dụng phương thức thanh toán số. Nhưng gần đây, với sự ra đời của VietQRGlobal, sự ngăn cách thanh toán này đã được giải quyết. 

MỞ RỘNG THANH TOÁN XUYÊN BIÊN GIỚI ĐI CÙNG AN TOÀN

Ông Ken Nguyễn, đại diện Mastercard, cho rằng đây là khoảng cách cần được thu hẹp bằng việc kết nối mạng lưới thanh toán quốc tế với hạ tầng sẵn có tại Việt Nam.

Theo hướng tiếp cận này, thay vì yêu cầu các điểm bán thay đổi toàn bộ phương thức tiếp nhận thanh toán, việc liên thông có thể giúp tận dụng mạng lưới mã QR hiện hữu để phục vụ thêm khách hàng quốc tế.

Một giải pháp được Mastercard triển khai là Mastercard Pay Local. Dịch vụ cho phép khách quốc tế quét mã QR tại điểm bán bằng ứng dụng ngân hàng số hoặc ví điện tử quen thuộc tại nước sở tại có liên kết với thẻ Mastercard.

Khả năng tương thích giữa các mạng lưới có thể giúp mở rộng phạm vi phục vụ của hạ tầng hiện hữu, giảm chi phí triển khai cho doanh nghiệp và hạn chế gián đoạn trong trải nghiệm thanh toán của khách quốc tế, đại diện Mastercard nêu.

Ở phía hạ tầng thanh toán trong nước, việc đưa hạ tầng thanh toán trong nước kết nối với các mạng lưới quốc tế cũng được chú trọng.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) cho biết đơn vị tập trung phát triển nền tảng kết nối và tiêu chuẩn kỹ thuật tương thích với thông lệ quốc tế nhằm bảo đảm các giao dịch xuyên biên giới được thực hiện thông suốt, an toàn và hiệu quả.

Cùng với đó, đơn vị phối hợp với các ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán triển khai nhận diện VietQRGlobal, giúp người dùng, đặc biệt là du khách quốc tế đến Việt Nam, nhận biết các điểm chấp nhận thanh toán bằng mã QR xuyên biên giới.

Từ những hướng triển khai này, yêu cầu chung là khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ giữa các hệ thống thanh toán khác nhau.

Tuy nhiên, ông Phạm Anh Tuấn đánh giá khi các hệ thống thanh toán liên thông sâu hơn, phạm vi phục vụ được mở rộng nhưng yêu cầu quản lý rủi ro cũng trở nên phức tạp hơn. 

Theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bên cạnh hoàn thiện hạ tầng và dịch vụ, các bên tham gia cần chú trọng minh bạch phí, điều kiện sử dụng, nâng cao hiệu quả tiếp nhận phản ánh và tăng cường giáo dục tài chính. Người dùng cũng cần được hướng dẫn kiểm tra thông tin người nhận, bảo vệ mã xác thực dùng một lần và nhận diện các thủ đoạn giả mạo.

"Một giao dịch thuận tiện sẽ khó tạo ra giá trị lâu dài nếu người dùng không yên tâm về dữ liệu cá nhân, tính chính xác của thông tin người nhận hoặc khả năng xử lý khi phát sinh sự cố", ông Tuấn nói.