Từ những câu chuyện vùng biên đến giải Nhất cuộc thi về mất cân bằng giới tính

Gắn bó với công tác y tế, dân số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi biên giới, chị La Thị Huệ, Trạm Y tế xã Hoành Mô, thành phố Quảng Ninh đã chứng kiến không ít câu chuyện phía sau những con số về mất cân bằng giới tính khi sinh.

Chính những trải nghiệm ấy đã thôi thúc chị viết về giá trị của trẻ em gái và giành giải Nhất Cuộc thi Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số hưởng ứng Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10" do Cục Dân số, Bộ Y tế tổ chức.

Ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số trao giải Nhất của Cuộc thi cho bà La Thị Huệ, Trạm Y tế xã Hoành Mô, thành phố Quảng Ninh.

Phía sau những con số là những phận người

Công tác tại vùng cao, biên giới Hoành Mô, công việc của chị La Thị Huệ gắn với những cung đường miền núi, những thôn bản xa xôi và những buổi truyền thông dân số gần gũi với đồng bào dân tộc thiểu số.

Hằng ngày, những người làm công tác dân số như chị tiếp cận người dân, thực hiện các hoạt động truyền thông, vận động và theo dõi tình hình dân số tại địa bàn. Công việc gắn với những báo cáo, con số thống kê, nhưng càng đi sâu vào từng nếp nhà, chị càng nhận ra rằng mất cân bằng giới tính khi sinh không phải là câu chuyện của những con số khô khan trên trang giấy báo cáo. Bởi lẽ, đằng sau mỗi con số chênh lệch ấy là số phận của một con người.

"Đằng sau mỗi tỷ lệ phần trăm là ánh mắt trĩu nặng âu lo của những người mẹ, người phụ nữ khi bước vào phòng sinh và đằng sau định kiến "phải có con trai để nối dõi tông đường" là những giọt nước mắt thầm lặng của những người mẹ vùng cao, là nỗi tủi hờn của những bé gái khi cất tiếng khóc chào đời mà không nhận được nụ cười trọn vẹn", chị Huệ chia sẻ.

Cũng từ những câu chuyện thực tế ấy, chị Huệ muốn mọi người nhìn nhận vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh từ một góc độ gần gũi hơn: Mỗi đứa trẻ, dù là trai hay gái, đều là máu thịt của gia đình và đều xứng đáng được yêu thương, tạo điều kiện phát triển.

Muốn thay đổi định kiến phải bắt đầu từ sự thấu cảm

Khi tham gia Cuộc thi của Cục Dân số tổ chức, chị Huệ lựa chọn viết về chính những điều mình đã chứng kiến trong quá trình công tác. Bài viết "Giảm mất cân bằng giới tính khi sinh - lan tỏa giá trị trẻ em gái, phụ nữ ở vùng dân tộc, miền núi, biên giới tại bản Sông Moóc" với chị, đây không đơn thuần là một bài dự thi. Đó là cơ hội để kể những câu chuyện từ thực tiễn cơ sở, nơi những người làm công tác dân số hằng ngày tiếp xúc với từng gia đình, từng người mẹ và từng đứa trẻ.

Theo chị Huệ, mỗi bé gái khi chào đời đều cần được đón nhận bằng tình yêu thương của gia đình và xã hội.

Trong bài viết, chị kể về những người phụ nữ Dao, phụ nữ Tày ở vùng biên giới, những người vừa lao động trên nương rẫy, gìn giữ bản sắc văn hóa, vừa âm thầm vun vén gia đình.

Và hơn hết, chị muốn sẻ chia khoảnh khắc vỡ òa xúc động của những người làm dân số sau bao ngày tháng kiên trì bám bản. Đó là khi những người cha vùng biên, những già làng, người có uy tín đã dõng dạc khẳng định trước cộng đồng rằng: "Con gái hay con trai đều là ruột thịt; con gái chăm ngoan, học giỏi cũng chính là niềm tự hào và chỗ dựa vững chãi nhất của mẹ cha".

Với người cán bộ dân số, đó là những thay đổi dù có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ nhưng mang ý nghĩa quan trọng. Bởi thay đổi một định kiến đã tồn tại lâu dài không thể diễn ra trong ngày một ngày hai.

"Muốn giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh một cách bền vững, chúng ta không thể bắt đầu bằng những mệnh lệnh hành chính khô cứng hay những lời phán xét nặng nề; mà phải bắt đầu từ sự thấu cảm, từ lòng kiên trì sẻ chia và nâng niu giá trị của trẻ em gái ngay trong từng nếp nhà", chị Huệ chia sẻ.

Từ thực tế công việc, chị Huệ cho rằng mỗi bé gái khi chào đời đều cần được đón nhận bằng tình yêu thương của gia đình và xã hội. Các em cần có cơ hội học tập bình đẳng, được theo đuổi ước mơ và phát triển bằng chính năng lực của mình.

Ứng dụng nền tảng số, đưa kiến thức về mất cân bằng giới tính khi sinh đến gần hơn với người dân

Theo người đoạt giải Nhất Cuộc thi, một trong những điểm đặc biệt của cuộc thi lần này là việc ứng dụng nền tảng số để đưa kiến thức về mất cân bằng giới tính khi sinh đến gần hơn với người dân và những người làm công tác dân số ở cơ sở.

Đối với cán bộ dân số tại vùng sâu, vùng xa, cuộc thi trở thành một cầu nối giúp họ tiếp cận chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về dân số và phát triển; đồng thời có thêm một không gian để chia sẻ những câu chuyện thực tế từ địa bàn.

Chị La Thị Huệ (bìa phải) tại lễ trao giải. Ảnh: Thư Trịnh

"Cuộc thi cũng là cơ hội quý báu để những người làm công tác dân số từ cơ sở có cơ hội được cất lên tiếng nói từ thực tiễn, giãi bày những trăn trở, suy nghĩ và những trải nghiệm rất đời thực của mình trước bài toán mất cân bằng giới tính khi sinh", chị Huệ nói.

Không chỉ dừng lại ở một cuộc thi tìm hiểu kiến thức, hoạt động này còn tạo ra sự kết nối giữa những người làm công tác dân số ở nhiều địa phương, giúp những câu chuyện, sáng kiến và kinh nghiệm từ cơ sở được chia sẻ rộng rãi hơn.

Từ những bài viết dự thi, những câu chuyện về gia đình, trẻ em gái, phụ nữ và định kiến giới được đưa lên môi trường số, qua đó góp phần tạo thêm những góc nhìn gần gũi về một vấn đề vốn thường được nhắc đến bằng các con số thống kê.

Trong niềm vui khi giành được giải thưởng cao nhất của cuộc thi, chị Huệ cho biết sẽ tiếp tục cùng đồng nghiệp giữ vững phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng", đưa thông điệp bình đẳng giới, nâng cao vị thế, vai trò của trẻ em gái và phụ nữ đến từng gia đình vùng cao.

Bởi theo chị, thay đổi nhận thức về giá trị của trẻ em gái không chỉ nhằm giải quyết một vấn đề dân số trước mắt mà còn góp phần xây dựng những gia đình bình đẳng, nơi mỗi đứa trẻ được chào đón và trao cơ hội phát triển như nhau.