Từ quyết sách đến hành động: Đúng người, đúng việc, đúng nguồn lực

TS. Phạm Ngọc Hùng (Tạp chí Cộng sản)
********

Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV diễn ra khi nhiệm kỳ mới chuyển mạnh sang giai đoạn tổ chức thực hiện các mục tiêu của Đại hội XIV, trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao. Bốn trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi mở đều hướng tới một yêu cầu: Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị đủ sức lãnh đạo, tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển, phát huy sự tham gia và sức sáng tạo của toàn dân.

Đổi mới để quyết sách đi vào cuộc sống

Bốn trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi mở tại Hội nghị có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Trước hết là yêu cầu nâng cao năng lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn và định hướng phát triển đất nước của Đảng. Đây là vấn đề có tính nền tảng, bởi năng lực lãnh đạo thể hiện ở việc đề ra chủ trương đúng, ở khả năng thường xuyên nhìn lại chính mình, nhận diện những hạn chế và điều chỉnh phương thức hoạt động phù hợp với thực tiễn.
Vì thế, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, việc tổng kết 15 năm thực hiện các nghị quyết, kết luận về xây dựng, chỉnh đốn Đảng cần làm rõ: Tổ chức đảng và đảng viên có mạnh hơn không; năng lực giải quyết những vấn đề khó, mới, phức tạp có được nâng lên không; niềm tin của nhân dân được củng cố như thế nào; những hạn chế kéo dài vì sao chưa được khắc phục.

Bối cảnh mới đòi hỏi công tác xây dựng Đảng phải đi vào thực chất hơn. Chủ trương đúng nhưng triển khai chậm, quy trình đầy đủ nhưng sử dụng cán bộ chưa đúng, cơ chế đã ban hành nhưng công việc vẫn ách tắc đều cho thấy hạn chế trong tổ chức thực hiện. Vì vậy, đổi mới, chỉnh đốn Đảng phải gắn với khả năng nhận diện và khắc phục kịp thời những hạn chế, đồng thời nâng cao trách nhiệm trước nhân dân.

Cán bộ xã Tam Đồng kiểm tra năng lực chuyển đổi số của cán bộ, công chức. Ảnh: Thành Trung

Trọng tâm thứ hai là đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền để nâng cao hiệu lực hoạt động của hệ thống chính trị. Đây có thể xem là một trong những vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị trong nhiệm kỳ mới. Khi mô hình tổ chức bộ máy thay đổi, phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh và yêu cầu giải quyết công việc ngày càng nhanh hơn, phương thức lãnh đạo cũng không thể giữ nguyên như trước.
Điều đáng chú ý là yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo được đặt ra từ chính chất lượng của quá trình ra quyết định, từ phát hiện vấn đề, dự báo, lựa chọn phương án đến quyết định, kiểm tra và điều chỉnh. Điều đó có nghĩa, đổi mới phải là quyết định đúng hơn, tổ chức thực hiện nhanh hơn và chịu trách nhiệm rõ hơn.

Trong triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu này càng rõ nét. Phân cấp, phân quyền chỉ hiệu quả khi quyền hạn đi cùng nguồn lực và trách nhiệm. Không thể giao việc nhưng không giao đủ điều kiện thực hiện; cũng không thể đã phân quyền nhưng vẫn can thiệp quá sâu, làm mất tính chủ động của cấp dưới. Ngược lại, khi quyền đã được giao thì trách nhiệm cũng phải được xác định rõ, tránh tình trạng việc thuộc thẩm quyền nhưng phải xin ý kiến nhiều vòng, hoặc khi kết quả không đạt lại khó xác định trách nhiệm thuộc về ai.

Phân cấp, phân quyền càng mạnh càng phải gắn với kiểm soát trách nhiệm. Kiểm tra, giám sát cần giúp phát hiện sớm sai sót, ngăn ngừa lạm quyền và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Kỷ luật phải đi cùng khuyến khích sáng tạo, phân biệt rõ sai phạm do vụ lợi, thiếu trách nhiệm với rủi ro trong đổi mới có mục tiêu và kiểm soát.

Biến hành động thành kết quả, giá trị cụ thể

Nếu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng tạo điều kiện để các quyết sách được tổ chức thực hiện hiệu quả, thì đội ngũ cán bộ là yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng thực thi. Bởi vậy, việc tổng kết Nghị quyết số 26-NQ/TW và đặt vấn đề đổi mới công tác cán bộ, trọng dụng nhân tài tại Hội nghị Trung ương 4 cần được nhìn trong yêu cầu chung của quá trình phát triển.

Điểm đáng chú ý là công tác cán bộ cần được đặt trong một quy trình thống nhất, thay vì tách rời từng khâu như tuyển chọn, đào tạo, đánh giá, bố trí và sàng lọc. Các khâu này phải gắn kết với nhau, bắt đầu từ yêu cầu của nhiệm vụ và được kiểm chứng bằng hiệu quả công việc. Khi nhiệm vụ thay đổi, tiêu chuẩn và yêu cầu đối với cán bộ cũng cần được điều chỉnh phù hợp.

Cán bộ xã Hùng Châu tìm hiểu môi trường làm việc và thu nhập của công nhân trong doanh nghiệp trên địa bàn. Ảnh: Mai Hoa

Từ đó, đánh giá cán bộ cần thực chất hơn, lấy kết quả và quá trình thực hiện nhiệm vụ làm cơ sở quan trọng. Hồ sơ, quy trình và nhận xét vẫn cần thiết, nhưng không thể phản ánh đầy đủ năng lực của cán bộ. Năng lực thường được thể hiện rõ qua cách xử lý công việc, nhất là những nhiệm vụ khó, việc mới và tình huống đòi hỏi phải quyết định, chịu trách nhiệm. Vì vậy, kết quả công việc, khả năng phối hợp, tinh thần trách nhiệm và uy tín trong thực tế cần được coi trọng hơn khi đánh giá cán bộ.

Tuy nhiên, đánh giá kết quả phải gắn với điều kiện thực hiện nhiệm vụ. Không thể quy trách nhiệm cho cán bộ về những kết quả mà họ không có đủ thẩm quyền, nguồn lực hoặc điều kiện để thực hiện. Ngược lại, khi đã được giao quyền và bảo đảm các điều kiện cần thiết, cán bộ phải chịu trách nhiệm rõ ràng về kết quả công việc. Làm rõ mối quan hệ giữa quyền hạn, điều kiện và trách nhiệm sẽ giúp đánh giá cán bộ sát thực tế hơn, đồng thời tạo cơ sở cho việc bố trí, sử dụng và sàng lọc cán bộ.

Tinh thần “vì việc tìm người” cũng xuất phát từ yêu cầu đó. Người có năng lực cần được giao đúng việc, trao quyền, tạo điều kiện phát huy và đánh giá công bằng. Vì vậy, cần đồng thời mở rộng nguồn nhân lực chất lượng cao, kết nối người Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế với các trường, viện, doanh nghiệp và khu vực công.

Từ việc sử dụng con người có thể thấy yêu cầu rộng hơn là sử dụng hiệu quả các nguồn lực của đất nước. Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2027 không chỉ đòi hỏi thêm động lực tăng trưởng, mà phải nâng cao năng lực sản xuất và năng suất của nền kinh tế. Điều đó cần được hỗ trợ bởi thể chế thông thoáng, hạ tầng và năng lượng đáp ứng yêu cầu phát triển, khả năng hấp thụ vốn tốt hơn, cùng việc đẩy mạnh khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
Vì vậy, vấn đề không chỉ là có bao nhiêu nguồn lực, mà là sử dụng nguồn lực vào đâu và tạo ra kết quả gì. Đầu tư công cần tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu, có sức lan tỏa và khả năng thu hút thêm nguồn lực xã hội. Ngân sách cũng cần được phân bổ có trọng tâm, trọng điểm, hạn chế dàn trải và đánh giá hiệu quả bằng kết quả thực tế. Kỷ luật tài chính phải đi cùng sự linh hoạt để nguồn lực công được sử dụng chặt chẽ nhưng vẫn đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển.

Cán bộ xã Tam Thái cùng người dân triển khai trồng tre, mét. Ảnh: CSCC

Bốn trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV có mối liên hệ chặt chẽ, cùng hướng tới yêu cầu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị đủ sức lãnh đạo, tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển, phát huy sự tham gia và sức sáng tạo của toàn dân. Trong giai đoạn phát triển với những mục tiêu cao hơn, mỗi quyết sách cần rõ việc, rõ người, rõ quyền, rõ nguồn lực và rõ kết quả; việc mới, khó có thể thí điểm nhưng phải có điều kiện và cơ chế kiểm soát. Chọn đúng việc, dùng đúng người, trao đúng quyền và sử dụng đúng nguồn lực là những yếu tố để biến quyết sách thành hành động, hành động thành kết quả và kết quả thành giá trị cụ thể cho đất nước và nhân dân.