Từ 'thành phố nghĩa tình' đến những chính sách chạm vào đời sống

Tại Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh mới đây, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang dành một phần đáng chú ý trong phát biểu kết luận để nói về những chính sách an sinh xã hội đang được Thành phố triển khai. Từ bảo hiểm y tế, hỗ trợ người bệnh chạy thận, sách giáo khoa cho học sinh, đến miễn phí xe buýt - những chính sách vốn dễ được nhìn qua con số ngân sách đang hiện diện khá cụ thể trong đời sống hàng ngày.

Trong cách nhìn của người đứng đầu Đảng bộ Thành phố, đó là những kết quả đáng ghi nhận của một TP. Hồ Chí Minh được nhắc đến với tinh thần “thành phố nghĩa tình”. Ông cho rằng từ những việc làm cụ thể, thiết thực, người dân đang dành cho chính quyền sự tin tưởng, kỳ vọng. Đây cũng là “điểm cộng” mà Thành phố cần tiếp tục phát huy.

Điều đáng chú ý ở đây không nằm ở việc có thêm bao nhiêu chính sách, mà ở cách những chính sách ấy đi đến đúng những nhu cầu rất gần với cuộc sống.

An sinh bắt đầu từ những khoản chi rất cụ thể

Với một gia đình có con đang đi học, tiền mua sách giáo khoa đầu năm học là một khoản chi quen thuộc. Với một người cao tuổi, tấm thẻ bảo hiểm y tế được hỗ trợ mức đóng có thể là sự yên tâm khi bước vào bệnh viện. Còn với một bệnh nhân suy thận phải điều trị kéo dài, phần chi phí cùng chi trả lặp đi lặp lại có thể trở thành gánh nặng lớn.

Bởi vậy, những chính sách an sinh được ông Trần Lưu Quang nhắc tới, có một điểm chung là đi vào những khoản chi mà người dân phải đối mặt thường xuyên. TP. Hồ Chí Minh đã thực hiện chính sách hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho học sinh và người từ 65 đến dưới 75 tuổi chưa thuộc diện hưởng chính sách hỗ trợ khác. Chính sách này được HĐND Thành phố thông qua từ tháng 11/2025. 

Bệnh nhân bệnh thận giai đoạn 5 là người nghèo, người cao tuổi, trẻ dưới 16 tuổi sẽ được TP. Hồ Chí Minh hỗ trợ 100% chi phí điều trị. 

Với nhóm bệnh nhân suy thận mạn tính giai đoạn 5 thuộc diện được hỗ trợ, HĐND Thành phố cũng đã thông qua chính sách hỗ trợ 100% phần chi phí cùng chi trả bảo hiểm y tế đối với điều trị bằng thận nhân tạo thường quy và lọc màng bụng chu kỳ. Chính sách hướng tới trẻ em và những người có hoàn cảnh khó khăn cư trú trên địa bàn.

Đây là một dạng hỗ trợ rất khác với những chính sách an sinh mang tính thời điểm. Chạy thận là quá trình điều trị kéo dài, vì vậy việc giảm phần chi phí phải tự chi trả có ý nghĩa ở chính sự liên tục của chính sách. Khi một khoản chi không còn phải tính toán sau mỗi đợt điều trị, người bệnh và gia đình có thêm một khoảng không để duy trì cuộc sống, lao động và điều trị.

Trong giáo dục, Thành phố cũng đang triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa theo hình thức cho học sinh mượn và trả sách. Theo Kế hoạch số 446/KH-UBND ngày 14/8/2026, chính sách được thực hiện từ năm học 2026-2027 và hướng tới hoàn thành cho toàn bộ học sinh theo lộ trình. Cách làm này cho thấy một điểm đáng quan tâm, an sinh không nhất thiết luôn đồng nghĩa với việc chi tiền trực tiếp cho từng người. Nhà nước có thể đầu tư vào một nguồn lực dùng chung, tổ chức cho học sinh mượn, thu hồi và tái sử dụng sách qua các năm học. Như vậy, mục tiêu giảm chi phí cho gia đình được gắn với yêu cầu sử dụng nguồn lực tiết kiệm, tránh lãng phí.

Khi chính sách an sinh tạo thêm giá trị cho đô thị

Một điểm đáng chú ý khác trong những dẫn chứng được ông Trần Lưu Quang nêu là chính sách miễn phí xe buýt. Theo thông tin được Bí thư Thành ủy đưa ra, sau khi thực hiện miễn phí xe buýt kết hợp với đầu tư hạ tầng, lượng khách sử dụng phương tiện công cộng tăng 49% so với cùng kỳ. Ông cho rằng chính sách này góp phần giảm phương tiện cá nhân, giảm áp lực ùn tắc và ô nhiễm.

Từ ngày 1/7 đến 22/9, 134 tuyến xe buýt miễn phí vé tại TP. Hồ Chí Minh đã vận chuyển 26,8 triệu lượt hành khách.

Ở đây, an sinh không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ một nhóm đối tượng. Khi người dân có thêm lựa chọn đi lại với chi phí thấp hơn, chính sách còn tác động đến cách vận hành của đô thị. Một khoản hỗ trợ cho người sử dụng phương tiện công cộng, khi đi cùng đầu tư hạ tầng và tổ chức vận hành, có thể tạo ra một hiệu ứng rộng hơn đối với giao thông.

Đó cũng là một cách nhìn đáng chú ý về chính sách xã hội, một chính sách tốt không nhất thiết chỉ tạo ra một lợi ích. Hỗ trợ bảo hiểm y tế giúp giảm chi phí chăm sóc sức khỏe; hỗ trợ người bệnh chạy thận giúp duy trì việc điều trị; cho mượn sách giáo khoa giúp giảm gánh nặng đầu năm học; miễn phí xe buýt giúp giảm chi phí đi lại. Nhưng khi được triển khai trên quy mô lớn và kết nối với các chính sách khác, những tác động ấy có thể mở rộng sang giáo dục, sức khỏe, giao thông và chất lượng sống.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với một đô thị lớn, nơi chi phí sinh hoạt, học tập, đi lại và chăm sóc sức khỏe luôn là những mối quan tâm thường trực của nhiều gia đình. Đây cũng là lý do thông điệp về “thành phố nghĩa tình” được đặt cạnh những chính sách rất cụ thể. Tinh thần ấy không nằm riêng trong khẩu hiệu, mà được thể hiện qua việc Thành phố lựa chọn hỗ trợ vào những nhóm và những nhu cầu cụ thể.

Từ những khoản hỗ trợ rất cụ thể ấy, có thể nhìn thấy một hướng tiếp cận rộng hơn của chính sách an sinh, đó là giúp người dân giảm bớt một phần chi phí trước mắt, đồng thời tạo điều kiện để họ tiếp cận tốt hơn với y tế, giáo dục và giao thông công cộng.

Và như ông Trần Lưu Quang chia sẻ, sự tin tưởng và kỳ vọng của người dân được hình thành không phải từ những tuyên bố lớn, mà từ những việc làm mà họ có thể cảm nhận trong cuộc sống hàng ngày. Đó cũng là điểm mà TP. Hồ Chí Minh có thể tiếp tục phát huy trong quá trình xây dựng một đô thị lớn không chỉ mạnh về kinh tế, mà còn chú trọng đến chất lượng sống của người dân.