Từ thành tựu ấn tượng đến khát vọng dài hạn: Việt Nam kiên định đầu tư cho phát triển trẻ em

Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam Silvia Danailov - Ảnh: unicef

Chính sách xã hội nhân văn làm thay đổi cuộc sống trẻ em

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, Trưởng Đại diện UNICEF cho biết, thông qua lăng kính cuộc sống của trẻ em, UNICEF đánh giá những tiến bộ mà Việt Nam đạt được trong các chính sách xã hội suốt nhiều thập kỷ qua là hết sức đáng ghi nhận.

Trong 50 năm hợp tác với Chính phủ Việt Nam, UNICEF chứng kiến những cam kết chính trị bền vững cùng hệ thống chính sách xã hội lấy con người làm trung tâm đã từng bước làm thay đổi cuộc sống của người dân.

Việc đặt trẻ em và phát triển con người vào vị trí trọng tâm trong các ưu tiên quốc gia đã giúp ngày càng nhiều trẻ em Việt Nam được chăm sóc tốt hơn, lớn lên khỏe mạnh hơn, được tiếp cận giáo dục nhiều hơn, được bảo vệ tốt hơn và có thêm nhiều cơ hội để phát huy tối đa tiềm năng của mình.

Các chính sách xã hội của Việt Nam đã góp phần xây dựng một hệ thống ngày càng toàn diện và công bằng hơn trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội, bảo vệ trẻ em và nước sạch – vệ sinh.

Việc mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, cùng với việc củng cố khuôn khổ pháp lý và thể chế, đã mang lại những cải thiện rõ rệt về kết quả phát triển con người, đặc biệt đối với trẻ em thuộc các cộng đồng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và các hộ gia đình dễ bị tổn thương.

Từ góc nhìn của UNICEF, những tiến bộ của Việt Nam phản ánh một tầm nhìn quốc gia mạnh mẽ, nhất quán trong việc đặt trẻ em ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển, thông qua đầu tư bền vững cho các dịch vụ xã hội, không ngừng hoàn thiện hệ thống luật pháp và thể chế nhằm giảm bất bình đẳng.

Theo bà Silvia Danailov, các chính sách xã hội này là động lực quan trọng thúc đẩy một xã hội bao trùm hơn, có khả năng chống chịu tốt hơn và sẵn sàng cho tương lai. Nền tảng vững chắc hiện có đang tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn, với trẻ em luôn ở vị trí trung tâm trong tầm nhìn tương lai của đất nước.

Việt Nam tạo chuyển biến lớn trong bảo vệ và phát triển trẻ em

Trưởng Đại diện UNICEF cho biết, trong những năm gần đây, UNICEF ghi nhận những cải thiện rõ rệt và ổn định về phúc lợi trẻ em và phát triển xã hội tại Việt Nam.

Một trong những thành tựu nổi bật nhất là trong lĩnh vực sự sống còn và phát triển của trẻ em. Tỉ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi và trẻ sơ sinh tiếp tục giảm; tỉ lệ tiêm chủng thường xuyên đã phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch; việc mở rộng các chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ, dinh dưỡng và phát triển trẻ thơ đang giúp ngày càng nhiều trẻ em, đặc biệt tại các khu vực khó khăn, có một khởi đầu cuộc sống khỏe mạnh hơn.

Trong lĩnh vực giáo dục, Việt Nam tiếp tục duy trì được những kết quả ấn tượng, với phổ cập giáo dục tiểu học, mở rộng giáo dục mầm non và chất lượng học tập thuộc nhóm cao trong khu vực. Các chính sách giáo dục hòa nhập cùng những nỗ lực giảm rào cản tài chính đã giúp nhiều trẻ em dân tộc thiểu số và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được tiếp tục đến trường và đạt kết quả học tập tốt hơn.

Bên cạnh đó, điều kiện sống và công tác bảo vệ trẻ em cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Việc mở rộng tiếp cận nước sạch và vệ sinh đã góp phần nâng cao sức khỏe và an toàn cho trẻ em. Hệ thống bảo vệ trẻ em ngày càng toàn diện hơn, bao gồm các dịch vụ dựa vào cộng đồng và Tổng đài bảo vệ trẻ em quốc gia, đã tăng cường hiệu quả phòng ngừa và ứng phó với bạo lực, xâm hại và bóc lột. UNICEF cũng ghi nhận không gian tham gia của trẻ em và thanh thiếu niên trong đời sống cộng đồng và các cuộc thảo luận chính sách ngày càng được mở rộng.

Từ góc nhìn của UNICEF, những cải cách có tác động lớn nhất đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương bao gồm mở rộng trợ giúp xã hội cho các gia đình nghèo và gia đình dân tộc thiểu số; tăng cường giáo dục hòa nhập; triển khai các chương trình dinh dưỡng và hỗ trợ phát triển trẻ thơ tại những khu vực còn nhiều khó khăn; củng cố hệ thống bảo vệ trẻ em; và đầu tư vào các dịch vụ cơ bản. Những cải cách này đang góp phần thu hẹp khoảng cách và bảo đảm rằng thành quả phát triển ngày càng đến được tới những trẻ em cần được hỗ trợ nhất.

Trong lĩnh vực giáo dục, bà Silvia Danailov đánh giá Việt Nam đã đạt được những tiến bộ mạnh mẽ và bền vững trong việc thúc đẩy công bằng và học tập suốt đời thông qua các chính sách giáo dục, với cam kết được thể hiện rõ trong ưu tiên chính sách lẫn đầu tư công.

Việt Nam tiếp tục dành nguồn lực đáng kể cho giáo dục — khoảng 20% ngân sách quốc gia, đồng thời đã xây dựng được một hệ thống hỗ trợ học tập trong suốt vòng đời, từ giáo dục mầm non đến trung học, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ thuật, cũng như giáo dục thường xuyên. Tầm nhìn dài hạn này đã góp phần bảo đảm gần như phổ cập giáo dục tiểu học, mở rộng giáo dục mầm non và duy trì kết quả học tập thuộc nhóm cao trong khu vực.

Nhìn chung, UNICEF ghi nhận và đánh giá cao tầm nhìn giáo dục của Việt Nam, mức đầu tư công mạnh mẽ cùng cam kết rõ ràng đối với học tập suốt đời với nền tảng vững chắc hiện có.

Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam Silvia Danailov: "UNICEF đang hợp tác với Chính phủ và các đối tác nhằm thúc đẩy giáo dục toàn diện, công bằng và có chất lượng từ mầm non đến trung học phổ thông, bảo đảm không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau vì yếu tố khác biệt về dân tộc, giới tính, khuyết tật, điều kiện địa lý hay thu nhập"

Ưu tiên giáo dục, phát triển con người của Đại hội XIV hoàn toàn phù hợp định hướng toàn cầu

Theo Trưởng Đại diện UNICEF Silvia Danailov, các ưu tiên được nêu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đặc biệt nhấn mạnh giáo dục và phát triển con người, có sự tương đồng rất chặt chẽ với định hướng hoạt động của UNICEF tại Việt Nam.

Việc Đại hội tập trung vào nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng lực lượng lao động có kỹ năng, khả năng thích ứng cao cho thấy nhận thức chung rằng con người — đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên — giữ vai trò trung tâm trong phát triển dài hạn của đất nước. Cách tiếp cận này hoàn toàn phù hợp với quan điểm của UNICEF, coi việc học tập, phát triển kỹ năng và bảo đảm phúc lợi cho trẻ em được là nền tảng của tăng trưởng bền vững và bao trùm.

UNICEF đang hỗ trợ các ưu tiên này thông qua hợp tác với Chính phủ và các đối tác nhằm thúc đẩy giáo dục toàn diện, công bằng và có chất lượng từ mầm non đến trung học phổ thông, bảo đảm không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau vì yếu tố khác biệt về dân tộc, giới tính, khuyết tật, điều kiện địa lý hay thu nhập.

UNICEF cũng đặc biệt chú trọng đến kỹ năng nền tảng, kỹ năng chuyển đổi và các kỹ năng xanh, kỹ năng số mới nổi — những yếu tố thiết yếu để xây dựng lực lượng lao động sẵn sàng cho tương lai trong bối cảnh nền kinh tế hiện đại hóa nhanh chóng.

Tiến bộ bền vững của Việt Nam phụ thuộc vào đầu tư cho trẻ em

Từ góc nhìn của UNICEF, Trưởng Đại diện UNICEF Silvia Danailov cho rằng, để tiếp tục nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, Việt Nam cần duy trì và tăng cường đầu tư có trọng tâm vào trẻ em, với sự chú trọng mạnh mẽ đến công bằng, phòng ngừa và khả năng chống chịu.

UNICEF đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư sớm cho trẻ em và gia đình, thông qua tăng cường hỗ trợ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, dinh dưỡng, giáo dục mầm non, kỹ năng làm cha mẹ và phát hiện sớm các nhu cầu phát triển. Những khoản đầu tư này mang lại lợi ích lâu dài cao nhất cho nguồn nhân lực, nhất là đối với trẻ em ở các cộng đồng khó khăn và dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, cải cách giáo dục vẫn giữ vai trò then chốt khi Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao. UNICEF khuyến nghị ưu tiên nâng cao chất lượng và tính bao trùm của giáo dục thông qua tăng cường năng lực đội ngũ giáo viên, mở rộng kỹ năng số và các kỹ năng cho tương lai, đồng thời bảo đảm trẻ em khuyết tật, trẻ em di cư và trẻ em dân tộc thiểu số có thể tiếp cận và hoàn thành chương trình học có chất lượng.

UNICEF cũng đề cao việc củng cố các hệ thống y tế và dinh dưỡng mang tính phòng ngừa, bao gồm chăm sóc sức khỏe ban đầu, tiêm chủng, dinh dưỡng, sức khỏe tâm thần, nhằm bảo đảm mọi gia đình, bất kể nơi sinh sống, đều được tiếp cận dịch vụ một cách công bằng.

Song song với đó, việc tăng cường hệ thống bảo trợ xã hội nhạy cảm với trẻ em, mở rộng hỗ trợ tiền mặt và xây dựng các cơ chế ứng phó linh hoạt trước các cú sốc kinh tế và khí hậu, sẽ giúp các gia đình giảm thiểu rủi ro và nghèo đói.

Bảo đảm an toàn cho trẻ em là yêu cầu thiết yếu. Việc tiếp tục đầu tư vào hệ thống bảo vệ trẻ em, thúc đẩy nuôi dạy con tích cực, xây dựng hệ thống tư pháp thân thiện với trẻ em và tăng cường an toàn trên môi trường số sẽ giúp bảo vệ trẻ khỏi bạo lực, xâm hại và bóc lột.

Cuối cùng, UNICEF khuyến nghị đẩy nhanh việc mở rộng tiếp cận nước sạch, vệ sinh và các dịch vụ có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời tăng cường sự tham gia thực chất của trẻ em và thanh thiếu niên để các chính sách phản ánh đúng thực tế và nguyện vọng của thế hệ trẻ.

Nhìn chung, Trưởng Đại diện UNICEF khẳng định, các ưu tiên nêu trên phản ánh một nguyên tắc chung: tiến bộ bền vững của Việt Nam phụ thuộc vào việc đầu tư cho trẻ em — đầu tư sớm, công bằng, cho hiện tại và cho tương lai./.

Thùy Dung