Từ trải nghiệm văn hóa đến sản phẩm du lịch cộng đồng

Toàn cảnh bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló.

Giữa không gian núi rừng khoáng đạt, những nét văn hóa truyền thống của đồng bào Mông được tái hiện sinh động qua các hoạt động văn nghệ, trò chơi dân gian, nghề thủ công và ẩm thực đặc trưng. Những trải nghiệm ấy đang mở ra hướng đi mới, đưa bản sắc văn hóa trở thành nguồn lực phát triển du lịch cộng đồng ở vùng cao Điện Biên.

Ngay khi đặt chân đến bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló, các đại biểu, du khách đã được đón chào trong không khí rộn ràng của tiếng khèn, điệu múa và những sắc màu trang phục truyền thống của đồng bào Mông. Chương trình văn nghệ chào mừng mang đậm bản sắc dân tộc đã tạo nên không gian giao lưu gần gũi, ấm áp giữa đồng bào Mông Điện Biên với các đoàn đại biểu về tham dự ngày hội. Trong hành trình trải nghiệm, những nét văn hóa vốn gắn bó với đời sống thường ngày của người dân được giới thiệu sinh động, trở thành điểm nhấn thu hút sự quan tâm của du khách.

Bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló được công nhận là điểm du lịch đưa vào khai thác, hoạt động từ tháng 10/2026.

Tù Lu - Tìa Ló là bản người Mông nằm trên địa bàn xã Pu Nhi, ở độ cao hơn 1.200m so với mực nước biển. Bản được hình thành khoảng năm 1966 với 9 hộ dân, đến nay có 166 hộ, 781 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông. Nằm dưới chân những dãy núi thuộc khu vực núi Phù Lồng, bản sở hữu cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, khí hậu mát mẻ quanh năm, những triền núi nối tiếp cùng không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng của đồng bào Mông. Tên gọi Tù Lu - Tìa Ló cũng gắn với đời sống văn hóa bản địa, trong đó Tù Lu là cách gọi một loại cù truyền thống, còn Tìa Ló mang ý nghĩa gắn với địa hình và cây cối của vùng đất. Chính những yếu tố thiên nhiên, lịch sử và văn hóa ấy đã tạo nền tảng để địa phương định hướng xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, đưa bản trở thành điểm đến hấp dẫn trên cung đường khám phá vùng cao Điện Biên.

Trong chương trình tham quan, không gian chợ du lịch Tù Lu - Tìa Ló trở thành một trong những điểm dừng chân thu hút đông đảo đại biểu, du khách. Các gian hàng giới thiệu sản phẩm địa phương, những món đồ thủ công truyền thống cùng hoạt động biểu diễn văn nghệ đã tạo nên không khí nhộn nhịp, mang đậm sắc màu vùng cao. Du khách được hòa mình vào đời sống sinh hoạt của người dân, tìm hiểu nghề rèn dao, dệt thổ cẩm; trải nghiệm mặc trang phục dân tộc Mông và thưởng thức những trích đoạn nghi lễ cầu an, cầu mùa, cúng tổ tiên. Mỗi hoạt động đều mang những giá trị văn hóa riêng, giúp người tham gia hiểu hơn về tập quán, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của đồng bào nơi đây.

Nghệ nhân xã Pu Nhi biểu diễn múa khèn phục vụ du khách.

Đặc biệt, các trò chơi dân gian như đánh tù lu, ném pao, bắn nỏ, giã bánh giầy đã tạo nên không khí giao lưu sôi nổi. Những vòng người quây quần bên sân chơi, tiếng reo vui cổ vũ cùng sự hào hứng của du khách khi trực tiếp tham gia các hoạt động đã làm cho không gian văn hóa Mông thêm gần gũi, sống động. Thông qua các trải nghiệm thực tế, du khách có điều kiện cảm nhận sâu sắc hơn những nét đẹp truyền thống, đồng thời chứng kiến cách người dân địa phương gìn giữ, khai thác các giá trị văn hóa để phục vụ phát triển du lịch.

Là một trong 36 thành viên đoàn Thanh Hóa tham gia chương trình, chị Thao Thị Du, người Mông ở xã Pù Nhi, tỉnh Thanh Hóa bày tỏ sự ấn tượng với cách làm du lịch của đồng bào Mông tại Tù Lu - Tìa Ló. Chị cho biết: “Đồng bào Mông ở Điện Biên vẫn gìn giữ được những nét bản sắc văn hóa đặc trưng. Điều khiến tôi ấn tượng là người dân ở đây đã biết khai thác các giá trị truyền thống để phát triển du lịch một cách bài bản, hiện đại. Ở Thanh Hóa, cảnh quan thiên nhiên rất đẹp nhưng mô hình du lịch cộng đồng của người Mông vẫn chưa phát triển. Qua tham quan và trực tiếp trải nghiệm các hoạt động như giã bánh giầy, ném pao, đánh cù, tôi thấy cách làm của Tù Lu - Tìa Ló rất đáng để học hỏi. Điều quan trọng là người dân vừa giữ được những nét văn hóa truyền thống, vừa thay đổi tư duy, cách làm kinh tế để phát triển du lịch”.

Du khách tới từ các đoàn trải nghiệm giã bánh giầy truyền thống của người Mông.

Ấn tượng với cảnh quan và không khí đón tiếp của người dân, nghệ nhân Thao Văn Lâu, người Mông Đen ở xã Nhi Sơn, tỉnh Thanh Hóa, chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi đến Tù Lu - Tìa Ló. Tôi thấy cảnh quan rất đẹp, không khí đông vui, náo nhiệt. Con người, trang phục truyền thống và nhiều nét văn hóa ở đây có sự tương đồng với đồng bào Mông chúng tôi ở Thanh Hóa nên cảm giác rất gần gũi. Tôi đặc biệt thích cách bà con tổ chức các hoạt động trải nghiệm để làm du lịch, vừa có ý nghĩa gìn giữ văn hóa, vừa thu hút du khách. Vì đi theo đoàn công tác nên lần này tôi chưa có nhiều thời gian khám phá. Nếu có dịp, nhất định tôi sẽ đưa cả gia đình trở lại tham quan và trải nghiệm nhiều hơn”.

Bên cạnh các hoạt động văn hóa, trải nghiệm ẩm thực truyền thống cũng để lại nhiều ấn tượng với du khách. Những món ăn đặc trưng của đồng bào Mông, như thắng cố, mèn mén, gà luộc… được giới thiệu trong không gian ẩm thực mang đậm phong vị vùng cao. Cách chế biến, hương vị và nét sinh hoạt cộng đồng trong mỗi bữa ăn đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho hành trình khám phá Tù Lu - Tìa Ló. Với nhiều du khách, thưởng thức ẩm thực truyền thống chính là một cách gần gũi để tìm hiểu đời sống văn hóa của đồng bào địa phương.

Biểu diễn vẽ hoa văn sáp ong trên vải ở Tù Lu - Tìa Ló.

Chị Hoàng Thị Lan, xã Quảng Lâm, tỉnh Cao Bằng: “Tôi rất ấn tượng với những món ăn truyền thống của đồng bào Mông ở bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló, đặc biệt là thắng cố, mèn mén và gà luộc. Mỗi món ăn đều có hương vị riêng, mang đậm nét văn hóa và tập quán sinh hoạt của người dân nơi đây. Điều tôi thích nhất là được thưởng thức những món ăn dân dã trong không gian văn hóa truyền thống, cảm nhận sự gần gũi, mến khách của bà con. Tôi nghĩ ẩm thực là một thế mạnh để bản phát triển du lịch cộng đồng, bởi du khách khi đến đây sẽ muốn khám phá cảnh đẹp, tìm hiểu văn hóa và thưởng thức những món ăn đặc trưng của đồng bào Mông. Nếu được giới thiệu, quảng bá tốt hơn, những món ăn này chắc chắn sẽ tạo thêm sức hấp dẫn, níu chân du khách khi đến với Tù Lu - Tìa Ló”.

Việc tổ chức chương trình tham quan, trải nghiệm Tù Lu - Tìa Ló trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quảng bá, xúc tiến du lịch của xã Pu Nhi. Đây là dịp để địa phương giới thiệu tiềm năng, lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa, đồng thời tiếp nhận những ý kiến, cảm nhận thực tế của các đoàn đại biểu, du khách nhằm tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nâng cao chất lượng phục vụ. Qua hoạt động trải nghiệm, những giá trị văn hóa truyền thống được đặt trong mối quan hệ gắn bó với phát triển kinh tế, giúp người dân nhận thức rõ hơn vai trò chủ thể của mình trong xây dựng và phát triển du lịch cộng đồng.

Người Pu Nhi trao tặng bạn bè phương xa quả tù lu - sản phẩm gắn với tên gọi Tù Lu - Tìa Ló.

Ngày hội khép lại, nhưng dư âm của tiếng khèn, những vòng quay tù lu, sắc màu trang phục và hương vị ẩm thực Mông vẫn đọng lại trong lòng các đại biểu, du khách. Những trải nghiệm tại Tù Lu - Tìa Ló ngày 11/10 đã góp phần quảng bá hình ảnh một bản Mông giàu bản sắc, thân thiện và đầy tiềm năng. Từ sự đón nhận tích cực của du khách, cùng nỗ lực của chính quyền và người dân, Tù Lu - Tìa Ló đang có thêm cơ hội hoàn thiện các sản phẩm đặc trưng, từng bước khẳng định sức hấp dẫn của một điểm du lịch cộng đồng trên vùng cao Điện Biên.