Tuyên Quang: Quản lý, bảo vệ rừng đặc dụng Nà Hang gắn với sinh kế người dân sống gần rừng

Cán bộ BQL rừng đăc dụng Nà Hang phối hợp cùng công an xã, kiểm lâm khu vực tuần tra bảo vệ rừng

Theo ông Tề Minh Giáp, Giám đốc Ban Quản lý rừng đặc dụng Nà Hang, với địa bàn rộng, địa hình phức tạp trong khi lực lượng chuyên trách còn mỏng, việc bám cơ sở và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng tại địa phương có ý nghĩa quan trọng trong quản lý, bảo vệ rừng. Trong 3 tháng cuối năm 2026, các tổ bảo vệ rừng sẽ tập trung nhiều hơn tại những khu vực trọng điểm, vùng giáp ranh và nơi tiềm ẩn nguy cơ vi phạm. Những chuyến tuần tra được duy trì thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn tình trạng khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép, lấn chiếm đất rừng.

Trong mùa khô, yêu cầu giữ rừng càng được đặt lên cao. Lực lượng phòng cháy, chữa cháy rừng duy trì trực 24/24 giờ, thường xuyên cập nhật cấp dự báo cháy để chủ động bố trí nhân lực, phương tiện và phương án ứng phó. Mục tiêu là phát hiện sớm nguy cơ và xử lý ngay từ cơ sở, hạn chế thấp nhất khả năng xảy ra sự cố.

“Đơn vị duy trì tuần tra, kiểm tra, nhất là tại những khu vực giáp ranh, gần nơi dân cư sinh sống; đồng thời phối hợp với kiểm lâm, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng để phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm”, ông Giáp cho biết.

Ký kết quy chế phối hợp bảo vệ và PCCC rừng 3 đơn vị: Đội Kiểm lâm cơ động và PCCCR số I; Hạt Kiểm lâm khu vực V; Ban Quản lý rừng đặc dụng Nà Hang.

Cùng với cách làm dựa vào con người và địa bàn, công nghệ đang được tính đến như một “cánh tay nối dài” của lực lượng bảo vệ rừng. Ban Quản lý rừng đặc dụng Nà Hang sẽ tăng cường sử dụng thiết bị định vị GPS, các ứng dụng chuyên ngành như Locus Map, Smart và cơ sở dữ liệu lâm nghiệp số. Việc số hóa thông tin, theo dõi diễn biến rừng được kỳ vọng giúp lực lượng tại cơ sở nắm địa bàn tốt hơn, phát hiện sớm những biến động và hỗ trợ xử lý tình huống ngay cả khi không có mặt trực tiếp tại hiện trường.

Ở Nà Hang, câu chuyện giữ rừng không chỉ nằm trong những chuyến tuần tra của lực lượng chuyên trách. Với nhiều hộ dân sống gần rừng, việc bảo vệ rừng cũng gắn với sinh kế và cuộc sống hằng ngày.

Năm 2026, Ban Quản lý đã ký hợp đồng chăm sóc, bảo vệ hơn 26 ha rừng trồng với 20 hộ gia đình tại các xã Nà Hang, Hồng Thái, Côn Lôn và Thượng Nông. Từ những diện tích được giao, người dân có thêm nguồn thu nhập, đồng thời trực tiếp tham gia bảo vệ tài nguyên ngay tại địa bàn mình sinh sống.

Hướng đi này được mở rộng thông qua việc tìm kiếm những mô hình sinh kế phù hợp dưới tán rừng. Đặc biệt, Ban đã phối hợp thực hiện đề tài khoa học về giải quyết đất ở, đất sản xuất và sinh kế cho người dân trong vùng quy hoạch rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; đồng thời theo dõi mô hình thí điểm trồng cây Khôi Nhung dưới tán rừng với diện tích 0,2 ha tại thôn Bản Bung, xã Nà Hang.

Triển khai mô hình trồng cây Khôi Nhung dưới tán rừng tại thôn Bản Bung, xã Nà Hang.

Tại Bản Nuầy và Bản Bung, 90 hộ dân được khảo sát để có thêm cơ sở lựa chọn những mô hình sinh kế phù hợp. Mục tiêu không chỉ là tạo thêm thu nhập mà còn tìm cách để giá trị từ rừng có thể được khai thác hợp lý, trong khi hệ sinh thái tự nhiên vẫn được giữ nguyên.

Khi người dân có thêm sinh kế và cùng tham gia quản lý, bảo vệ rừng, lực lượng chuyên trách cũng có thêm một “cánh tay” ngay tại cơ sở. Đây là cách Nà Hang từng bước đưa cộng đồng trở thành một phần của bài toán giữ rừng.

Những định hướng cho những tháng cuối năm được xây dựng từ kết quả thực tế trong 9 tháng đầu năm 2026. Từ tháng 7 đến đầu tháng 9, lực lượng bảo vệ rừng đã thực hiện gần 200 lượt tuần tra, kiểm tra, riêng tháng 9 đạt gần 100 lượt. Các tổ bảo vệ rừng thường xuyên phối hợp với kiểm lâm và chính quyền địa phương kiểm soát những khu vực giáp ranh, nơi có nguy cơ xảy ra vi phạm.

Ban Quản lý rừng đặc dụng Nà Hang đã chủ động phối hợp với lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người dân trên địa bàn.

Không chỉ “đi rừng”, lực lượng bảo vệ rừng còn dành thời gian đến từng thôn, bản để tuyên truyền. Trong quý III, đơn vị phối hợp tổ chức 12 buổi tuyên truyền với gần 1.200 lượt người tham dự; riêng tháng 9 có 4 cuộc, thu hút gần 400 người. Nội dung tập trung vào các quy định pháp luật về lâm nghiệp, bảo tồn đa dạng sinh học và kỹ năng phòng cháy, chữa cháy rừng.

Những con số ấy phần nào cho thấy cách làm được triển khai từ nhiều phía: lực lượng chuyên trách bám rừng, chính quyền và các lực lượng chức năng cùng phối hợp, người dân được vận động tham gia và công nghệ từng bước được đưa vào hỗ trợ quản lý.

Kết quả rõ nhất là 9 tháng đầu năm 2026, toàn bộ diện tích rừng đặc dụng Nà Hang được giao quản lý không xảy ra cháy rừng. Đây cũng là cơ sở để đơn vị tiếp tục duy trì cách làm hiện nay, đồng thời tìm thêm những phương thức phù hợp để giữ rừng hiệu quả hơn trong thời gian tới.