Tuyển sinh đại học 2026: Học sinh băn khoăn tổ hợp, cân nhắc chọn ngành

Thí sinh đăng ký xét tuyển đại học từ ngày 2-7 đến 17h ngày 14-7-2026. Ảnh: Lê Nguyễn.

Bước vào học kỳ II năm học 2025-2026, học sinh lớp 12 vừa bước vào giai đoạn nước rút ôn thi tốt nghiệp trung học phổ thông, vừa lo chuẩn bị đăng ký xét tuyển đại học trong bối cảnh thời gian dự kiến sớm hơn các năm trước.

Tổ hợp xét tuyển và nỗi lo mang tên C00

Ở thời điểm hiện tại, khi lộ trình ôn tập cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông bắt đầu bước vào giai đoạn cao điểm, nhiều học sinh lớp 12 vẫn chưa thực sự yên tâm về định hướng xét tuyển đại học. Một trong những vấn đề khiến các em lo lắng là sự điều chỉnh tổ hợp xét tuyển của một số trường đại học trong những năm gần đây, đặc biệt liên quan đến tổ hợp C00 (gồm ba môn ngữ văn, lịch sử, địa lý).

Nguyễn Quỳnh Chi, học sinh Trường Trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều cho biết, em đang theo học tổ hợp D01 và có nguyện vọng đăng ký vào các trường sư phạm. Tuy nhiên, việc các trường sử dụng nhiều phương thức và tổ hợp xét tuyển khác nhau khiến Quỳnh Chi băn khoăn trong khâu sắp xếp nguyện vọng. “Em lo nếu chọn không đúng tổ hợp hoặc phương thức thì dù học đúng khối vẫn khó trúng tuyển”, Quỳnh Chi chia sẻ.

Từ ngày 2-7 đến 17h ngày 14-7, thí sinh đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026. Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở đào tạo công bố đầy đủ thông tin tuyển sinh chậm nhất vào ngày 15-2, bảo đảm công khai, minh bạch để thí sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập, ôn luyện.

Không ít học sinh theo khối khoa học xã hội cũng chung tâm trạng. Một số em cho biết đã xác định hướng học từ lớp 10, nhưng khi xuất hiện thông tin một số ngành thu hẹp phạm vi hoặc không còn sử dụng tổ hợp C00, tâm lý dao động là khó tránh khỏi. Nỗi lo này không chỉ dừng lại ở học sinh mà còn lan sang phụ huynh, nhất là khi thời gian điều chỉnh định hướng ở năm cuối trung học phổ thông không còn nhiều.

Trước những băn khoăn đó, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) khẳng định Bộ không có quy định bỏ bất kỳ tổ hợp nào, trong đó có C00. Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, quy định chung chỉ yêu cầu mỗi tổ hợp xét tuyển gồm ba môn hoặc bài thi, trong đó bắt buộc có toán hoặc ngữ văn; còn việc xây dựng tổ hợp cụ thể thuộc quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo.

Thông tin từ Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết, nhà trường vẫn duy trì tổ hợp C00 đối với 15 ngành khoa học cơ bản. Với các ngành còn lại, việc điều chỉnh tổ hợp nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo và xu hướng nhân lực trong bối cảnh mới; tuy nhiên, các môn học thuộc tổ hợp C00 vẫn tiếp tục được sử dụng trong những tổ hợp xét tuyển khác.

Theo các chuyên gia, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng giảm số lượng tổ hợp và giới hạn tối đa 5 phương thức xét tuyển trong năm 2026 nhằm tăng tính tập trung, minh bạch, đồng thời giúp thí sinh giảm áp lực khi phải lựa chọn quá nhiều phương án. Với học sinh lớp 12, điều quan trọng là theo dõi sát đề án tuyển sinh chính thức của từng trường, tránh suy diễn từ những thông tin rời rạc.

Tỉnh táo trước “ma trận” thông tin

Cùng với câu chuyện tổ hợp xét tuyển, lựa chọn ngành học tiếp tục là bài toán khó với nhiều học sinh lớp 12, nhất là khi các ngành công nghệ, kỹ thuật, trí tuệ nhân tạo được dự báo có nhu cầu nhân lực lớn trong tương lai.

Học sinh cần tỉnh táo trước “ma trận” thông tin về tuyển sinh đại học 2026. Ảnh: Lê Nguyễn.

Trần Tuấn Anh, học sinh Trường Trung học phổ thông Trần Hưng Đạo - Thanh Xuân cho biết, em quan tâm đến các ngành công nghệ thông tin, khoa học máy tính nhưng khá bối rối khi có quá nhiều trường cùng đào tạo. Nếu chỉ nhìn vào danh tiếng, em lo mình sẽ chọn không đúng với năng lực bản thân và có thể bị áp lực trong quá trình học tập.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Duy Hải, Trưởng ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội, các ngành gắn với chuyển đổi số và công nghệ cao mang lại nhiều cơ hội việc làm, song cũng đòi hỏi yêu cầu rất cao về nền tảng kiến thức và tư duy. Điểm trúng tuyển của các ngành này thường ở mức cao, chương trình đào tạo nặng, không phù hợp với tâm lý học theo phong trào. Vì vậy, thí sinh cần cân nhắc kỹ năng lực học tập và khả năng theo đuổi lâu dài trước khi đăng ký.

Tiến sĩ Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đại Nam (Hà Nội) nhận định, mỗi mùa tuyển sinh đều ghi nhận không ít sinh viên gặp khó khăn do chọn ngành thiếu phù hợp với năng lực và phương pháp học tập. Học sinh lớp 12 cần hiểu rõ bản thân trước khi đặt nguyện vọng, sau đó mới tính đến cơ hội việc làm và điều kiện theo học.

Ghi nhận thực tế cho thấy, không ít học sinh lớp 12 cũng bày tỏ lo lắng về tác động của trí tuệ nhân tạo đối với cơ hội việc làm trong tương lai. Theo các chuyên gia, trí tuệ nhân tạo không thể thay thế hoàn toàn con người; vấn đề cốt lõi là người học phải rèn luyện tư duy, kỹ năng và khả năng thích ứng. Khi chủ động làm chủ công nghệ, trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả; ngược lại, nếu phụ thuộc, người học có thể đánh mất lợi thế cạnh tranh.

Trong bối cảnh tuyển sinh đại học năm 2026 có những điều chỉnh nhất định, học sinh lớp 12 cần chủ động tiếp cận thông tin chính thống, sớm xác định năng lực, sở thích và điều kiện của bản thân. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tỉnh táo trước “ma trận” thông tin sẽ giúp các em đưa ra lựa chọn phù hợp, giảm áp lực và tự tin hơn.

Thống Nhất