Tuyển sinh đại học năm 2026: Những thay đổi quan trọng phụ huynh và học sinh cần biết

Ảnh minh họa

Theo dự thảo, quy chế tuyển sinh năm 2026 được rà soát và điều chỉnh theo 8 nhóm nội dung chính. Mỗi nội dung đều tác động trực tiếp đến kế hoạch học tập, ôn luyện cũng như lựa chọn phương thức xét tuyển của học sinh lớp 12 trong thời gian tới.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc quy định chặt chẽ hơn phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp trung học phổ thông. Tổ hợp xét tuyển học bạ phải sử dụng điểm trung bình chung của đủ 6 học kì lớp 10, 11 và 12 của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn. Trọng số tính điểm xét tuyển không được thấp hơn một phần ba trên thang điểm 30, nhằm phản ánh đúng năng lực học tập dài hạn của thí sinh, thay vì chỉ dựa vào kết quả một năm học.

Bên cạnh đó, nguồn tuyển từ học bạ cũng đi kèm yêu cầu bổ sung về năng lực thi cử. Cụ thể, thí sinh phải đạt tối thiểu 16 điểm trên thang điểm 30 đối với tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển. Quy định này nhằm bảo đảm thí sinh trúng tuyển bằng học bạ vẫn có nền tảng kiến thức và kĩ năng cần thiết trong kì thi quốc gia.

Dự thảo quy chế cũng giới hạn số lượng phương thức tuyển sinh mà mỗi cơ sở đào tạo được phép sử dụng. Theo đó, mỗi trường chỉ được triển khai tối đa 5 phương thức tuyển sinh, bao gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp, không tính phương thức xét tuyển thẳng. Việc tinh gọn này giúp giảm sự phức tạp trong công tác tuyển sinh, đồng thời hạn chế áp lực cho thí sinh khi phải theo dõi quá nhiều hình thức xét tuyển song song.

Về điểm cộng, điểm thưởng và khuyến khích, quy chế mới quy định tổng mức điểm cộng không vượt quá 3 điểm trên thang điểm 30. Trong đó, điểm xét thưởng và điểm khuyến khích cho từng loại thành tích không quá 1,5 điểm. Các đối tượng áp dụng gồm học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, Olympic quốc tế, thí sinh có thành tích đặc biệt hoặc sở hữu chứng chỉ quốc tế phù hợp.

Đối với phương thức xét tuyển sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT, tổ hợp xét tuyển phải gồm ít nhất 3 môn học phù hợp với yêu cầu đầu vào của ngành đào tạo. Trong mỗi tổ hợp, Toán hoặc Ngữ văn là môn bắt buộc và phải có trọng số hợp lí, không dưới một phần ba tổng điểm, nhằm bảo đảm tính công bằng và khả năng đánh giá đúng năng lực cốt lõi của thí sinh.

Một điểm mới khác liên quan đến quyền đăng kí nguyện vọng của thí sinh. Theo dự thảo, mỗi thí sinh được đăng kí tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển vào các chương trình đào tạo của các trường khác nhau và phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp. Riêng với các ngành đào tạo giáo viên, việc xét tuyển chỉ áp dụng đối với các nguyện vọng từ thứ 1 đến thứ 3, nhằm bảo đảm thí sinh có định hướng nghề nghiệp rõ ràng và nghiêm túc.

Quy chế tuyển sinh năm 2026 cũng mở rộng đối tượng xét tuyển, cho phép học sinh đang theo học bậc trung học nghề theo Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi được tham gia xét tuyển đại học. Đây được xem là bước đi nhằm đa dạng hóa nguồn tuyển và tạo thêm cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho nhiều nhóm học sinh.

Đối với một số ngành đặc thù do Bộ phối hợp quy định ngưỡng đầu vào, thí sinh sử dụng kết quả học tập để xét tuyển phải đạt tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển từ 20 điểm trở lên. Quy định này nhằm kiểm soát chất lượng đầu vào và bảo đảm yêu cầu đào tạo đối với các ngành nghề có tính đặc thù cao.

Trao đổi về những điều chỉnh trong mùa tuyển sinh sắp tới, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo cho biết, Luật Giáo dục đại học sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1.1.2026. Do đó, quy chế tuyển sinh năm 2026 có một số điều chỉnh để bảo đảm quyền lợi tối đa cho thí sinh, đồng thời tăng tính công bằng giữa các vùng có điều kiện học tập khác nhau. Việc cập nhật địa giới hành chính sau sáp nhập chủ yếu ảnh hưởng đến quy trình và hệ thống dữ liệu, nhưng thí sinh cần kiểm tra kĩ thông tin khi đăng kí để tránh sai sót liên quan đến điểm ưu tiên khu vực.

Về phương thức xét tuyển học bạ, Bộ không chủ trương loại bỏ mà điều chỉnh theo hướng đánh giá toàn diện hơn quá trình học tập của học sinh trong suốt 3 năm THPT. Việc sử dụng đủ kết quả 6 học kì kết hợp yêu cầu điểm tối thiểu trong kì thi tốt nghiệp được kì vọng vừa nâng cao chất lượng tuyển sinh, vừa tạo động lực để thí sinh đầu tư nghiêm túc cho kì thi quốc gia.

Ngoài ra, Bộ tiếp tục yêu cầu các cơ sở đào tạo xây dựng nguyên tắc quy đổi điểm trúng tuyển giữa các phương thức xét tuyển khác nhau. Mục tiêu là bảo đảm điểm chuẩn của một ngành phản ánh mức độ tương đương về năng lực của thí sinh, bất kể trúng tuyển bằng phương thức nào.

Đồng thời, công tác lọc ảo năm 2026 sẽ được chuẩn bị với thời gian dự phòng dài hơn, các tổ hợp xét tuyển được quy định chặt chẽ hơn để giảm chênh lệch điểm giữa các phương thức.

Một nội dung được nhiều thí sinh quan tâm là việc chuẩn hóa các kì thi đánh giá năng lực, tư duy do các cơ sở đào tạo tổ chức. Từ năm 2026, Bộ sẽ ban hành hướng dẫn nhằm chuẩn hóa nội dung, cấu trúc đề thi, thời gian làm bài và bảo đảm đề thi không vượt quá kiến thức, kĩ năng học sinh phổ thông đã học. Các trường cũng được yêu cầu công bố sớm yêu cầu của kì thi riêng để thí sinh chủ động ôn tập và chuẩn bị...

Nhìn tổng thể, những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 được xây dựng trên nguyên tắc kế thừa, tinh gọn và nâng chuẩn, hướng tới sự ổn định lâu dài.

Việc cập nhật sớm và hiểu đúng các quy định mới sẽ giúp phụ huynh và học sinh không bị động, đồng thời mở ra nhiều cơ hội lựa chọn ngành nghề và môi trường học tập phù hợp trong giai đoạn chuyển tiếp quan trọng của giáo dục đại học.

PHÚC BÌNH