UAV tự sát Geran của Nga mang tên lửa phòng không: Chiến thuật mới trên bầu trời Ukraine

Trong những ngày đầu tháng 1/2026, các nguồn tin từ chiến trường Ukraine ghi nhận tại khu vực miền đông, nhiều máy bay không người lái Geran xuất hiện với cấu hình khác thường.

Thay vì chỉ mang đầu nổ lao thẳng vào mục tiêu, một số chiếc lại được gắn thêm ống phóng tên lửa nhỏ bên dưới thân.

Đến ngày 4/1/2026, nhiều chuyên gia phân tích khẳng định đây là biến thể UAV Geran được tích hợp tên lửa phòng không vác vai 9K333 Verba.

UAV Geran vốn được xem là khí tài giá rẻ, bay tầm xa, dùng để bào mòn phòng không đối phương. Khi được gắn thêm vũ khí đối không, vai trò của nó thay đổi đáng kể.

Thay vì chỉ đóng vai “mục tiêu mồi nhử” hoặc công cụ tấn công mặt đất, UAV nay có khả năng đe dọa trực tiếp các máy bay và trực thăng làm nhiệm vụ săn diệt.

Tên lửa phòng không vác vai 9K333 Verba là khí tài do Nga phát triển trong thập niên gần đây. Hệ thống sử dụng đầu dò quang học đa phổ gồm 3 kênh: tia tử ngoại, cận hồng ngoại và trung hồng ngoại, giúp tăng khả năng phân biệt mục tiêu thật với mồi bẫy nhiệt.

Theo các tài liệu công khai, tên lửa có tầm bắn khoảng 6,5 km, trần bắn gần 4,5 km, đầu đạn nặng hơn 1,5 kg, đủ sức gây sát thương với trực thăng, máy bay hạng nhẹ hoặc UAV của đối phương.

Về mặt chiến thuật, việc gắn Verba lên Geran khiến môi trường tác chiến trên không phức tạp hơn.

Trước đây, nhiều đơn vị phòng không Ukraine thường triển khai máy bay cánh quạt, trực thăng hoặc thậm chí tiêm kích để truy đuổi UAV.

Với biến thể mới, bất kỳ phương tiện nào tiếp cận quá gần UAV Geran đều có nguy cơ bị bám bắt và tấn công ngược lại.

Các hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy ống phóng được cố định bằng giá đỡ kim loại đơn giản, kết nối với hệ thống điều khiển trên UAV.

Ngoài ra, một số UAV còn tích hợp camera truyền hình và mô đun liên lạc để truyền dữ liệu về trạm điều khiển mặt đất, cho phép người vận hành quan sát và lựa chọn thời điểm khai hỏa thích hợp.

Đáng chú ý, trước đó, Nga cũng từng thử nghiệm việc gắn tên lửa đối không tầm ngắn R-60 lên một số UAV. Điều này cho thấy xu hướng kết hợp giữa máy bay không người lái giá rẻ với vũ khí đối không nhằm gia tăng sức ép lên lực lượng phòng không đối phương.

Tại chiến trường Ukraine, mỗi đợt UAV tấn công thường nhằm 2 mục tiêu: gây thiệt hại hạ tầng và buộc đối phương tiêu hao đạn dược.

Nay, nếu UAV còn có khả năng tự bảo vệ hoặc tấn công ngược, các đơn vị đánh chặn buộc phải thay đổi cách tiếp cận, giữ khoảng cách an toàn hơn, đồng nghĩa hiệu quả truy diệt có thể giảm.

Tuy vậy, việc gắn thêm tên lửa cũng đặt ra thách thức kỹ thuật. UAV Geran vốn không thiết kế để chịu tải lớn, việc lắp ống phóng và tên lửa làm tăng trọng lượng, ảnh hưởng đến tính khí động, thời gian bay và độ ổn định.

Bên cạnh đó, khả năng xác định mục tiêu của UAV khó có thể so sánh với các hệ thống phòng không chuyên dụng.

Giới phân tích nhận định, Nga dường như đang thử nghiệm nhiều cấu hình khác nhau, tìm cách biến UAV thành nền tảng đa nhiệm giá rẻ: vừa trinh sát, vừa tấn công mặt đất, lại có thể uy hiếp phương tiện bay của đối phương.

Nếu mô hình này tỏ ra hiệu quả, chiến trường tương lai có thể chứng kiến ngày càng nhiều UAV được “vũ trang hóa” theo kiểu tương tự.

Trong bối cảnh xung đột vẫn kéo dài, việc UAV Geran mang theo tên lửa phòng không cho thấy chiến tranh hiện đại không chỉ là cuộc đọ sức giữa những hệ thống đắt tiền, mà còn là cuộc đua sáng tạo cách kết hợp các khí tài đơn giản, linh hoạt, nhằm tạo ra ưu thế chiến thuật ngay trên bầu trời.

Việt Hùng