UAV YFQ-42A của Mỹ thực hiện nhiệm vụ bay bán tự động đầu tiên

Vào ngày 12/2/2026, tại San Diego, Mỹ, General Atomics Aeronautical Systems, Inc. (GA-ASI) cho biết chiếc máy bay chiến đấu phản lực không người lái YFQ-42A Collaborative Combat Aircraft (CCA) đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm kéo dài hơn 4 giờ dưới chế độ điều khiển bán tự động.

Đây là một cột mốc quan trọng trong chương trình phát triển chiến đấu cơ không người lái thế hệ mới, nhằm hỗ trợ và hoạt động cùng các máy bay có người lái trong những nhiệm vụ phức tạp trên chiến trường tương lai.

Chuyến bay thử nghiệm diễn ra với phần mềm điều khiển nhiệm vụ do Collins Aerospace cung cấp tích hợp vào hệ thống điều khiển của máy bay theo kiến trúc tham chiếu điều khiển tự chủ mà chính phủ Mỹ phát triển, gọi là Autonomy Government Reference Architecture (A-GRA).

Phần mềm này cho phép người điều khiển trên mặt đất gửi lệnh chiến thuật đến YFQ-42A và máy bay tự thực thi các hành vi bay theo lệnh mà không cần giám sát liên tục.

UAV YFQ-42A được thiết kế để hoạt động như một chiến đấu cơ không người lái dùng trong các nhiệm vụ hợp tác chiến đấu cùng với máy bay có người lái như F-22 Raptor và F-35 Lightning II.

Máy bay có cấu trúc khí động học tối ưu hóa, diện tích phản xạ radar thấp và khả năng mang theo các cảm biến và tải trọng chiến đấu phù hợp với nhiều vai trò, từ trinh sát, yểm trợ hỏa lực đến tham gia không chiến.

Trong chuyến bay thử, phần mềm điều khiển nhiệm vụ cho phép YFQ-42A nhận và thực hiện nhiều lệnh khác nhau được gửi từ bảng điều khiển trạm mặt đất (Ground Station Console). Máy bay đã đáp ứng các lệnh này một cách chính xác trong suốt thời gian bay, chứng tỏ hệ thống điều khiển tự chủ có thể xử lý các hành vi phức tạp trong nhiệm vụ kéo dài.

UAV YFQ-42A phát triển dựa trên các thử nghiệm trước đó với mẫu XQ-67A máy bay trinh sát không người lái kết nối ngoài boong, nhưng mở rộng khả năng sang nhiệm vụ chiến đấu.

Mục tiêu của chương trình CCA là tạo ra những máy bay chiến đấu không người lái có thể hợp lực cùng với phi đội máy bay có người lái để gia tăng hiệu quả chiến đấu, giảm rủi ro cho phi công và mở rộng phạm vi tác chiến.

Tầm hoạt động và thời gian bay của YFQ-42A chưa được công bố chính thức, nhưng các thử nghiệm cho thấy máy bay có thể thực hiện các nhiệm vụ dài giờ mà vẫn giữ được độ ổn định cần thiết.

Công nghệ điều khiển bán tự động của YFQ-42A dựa trên thuật toán AI tiên tiến và các mô-đun tự động hóa, giúp máy bay có thể tự đưa ra phản ứng thích hợp khi nhận lệnh từ trạm điều khiển, giảm gánh nặng điều khiển trực tiếp từ con người và tăng khả năng phối hợp với lực lượng khác.

Điều này đặc biệt hữu ích trong môi trường chiến trường phức tạp, nơi các mối đe dọa có thể xuất hiện bất ngờ và yêu cầu phản ứng nhanh.

Khi được triển khai cùng với các máy bay có người lái, máy bay như YFQ-42A có thể đóng vai trò “cạ cánh trung thành”, tức là hoạt động như cánh tay nối dài của phi đội chiến đấu, nhận nhiệm vụ trinh sát, yểm trợ hoặc thậm chí tấn công độc lập theo sự chỉ đạo của hệ thống chỉ huy - điều khiển.

Đây là một phần của chiến lược không quân tương lai, nơi các nền tảng có người lái và không người lái phối hợp chặt chẽ để tăng sức mạnh tổng hợp trên chiến trường.

Một điểm nhấn của YFQ-42A là hệ thống phần mềm mở cho phép tích hợp các thành phần điều khiển khác nhau mà không cần thiết kế lại toàn bộ kiến trúc. Điều này giúp chương trình thử nghiệm và nâng cấp dễ dàng, rút ngắn thời gian thử nghiệm, đồng thời giúp các kỹ sư có thể nhanh chóng phản ứng với những yêu cầu chiến thuật mới.

Phân tích chiến lược cho thấy vai trò của các máy bay chiến đấu không người lái tự chủ sẽ ngày càng quan trọng khi đối phương sử dụng các hệ thống phòng không đa tầng, chiến tranh điện tử và các phương tiện phức tạp khác.

UAV YFQ-42A có thể hoạt động như một lực lượng bổ sung, mở rộng phạm vi tác chiến của lực lượng có người lái và giảm thiểu nguy cơ tổn thất nhân sự. Điều này phù hợp với xu hướng phát triển quân sự toàn cầu, nơi trí tuệ nhân tạo và tự động hóa được tích hợp ngày càng sâu rộng vào các hệ thống vũ khí.

Kết quả của chuyến bay bán tự động đầu tiên giúp GA-ASI và Không lực Mỹ thu thập dữ liệu quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống điều khiển, nâng cao độ tin cậy và hiệu quả trong các nhiệm vụ sau này.

Những bước thử nghiệm tiếp theo dự kiến sẽ hướng tới các nhiệm vụ phối hợp phức tạp hơn, có thể bao gồm bay đội hình với máy bay khác hoặc thực hiện các hành động chiến thuật dựa trên tín hiệu chia sẻ dữ liệu ngay trong không gian tác chiến.

Việc ứng dụng máy bay chiến đấu không người lái bán tự động như YFQ-42A còn mở ra câu hỏi về chiến lược phát triển lực lượng trong tương lai, khi lực lượng có thể sử dụng các nền tảng không người lái để xử lý các nhiệm vụ nguy hiểm hoặc cần phân tán lực lượng.

Đây là phù hợp với định hướng hiện đại hóa, sử dụng công nghệ tự chủ để tăng năng lực chiến đấu và giảm rủi ro cho con người.

Chuyến bay bán tự động đầu tiên của YFQ-42A không chỉ thể hiện năng lực kỹ thuật tiên tiến, mà còn phản ánh hướng đi chiến lược của lực lượng không quân tương lai, nơi các nền tảng tự chủ và có người lái phối hợp chặt chẽ để đối phó với các thách thức ngày càng phức tạp trên chiến trường.

Việt Hùng