Úc tạm dừng nhập khẩu bưởi Việt Nam, khẩn trương khắc phục để nối lại xuất khẩu

Tại cuộc họp báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 16/9, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, thông tin về việc Úc tạm thời dừng nhập khẩu bưởi tươi từ Việt Nam.

Quyết định được đưa ra chỉ khoảng 5 tháng sau khi những lô bưởi Việt Nam đầu tiên được xuất khẩu sang thị trường Úc vào tháng 4/2026.

Mặt hàng bưởi tươi của Việt Nam bị phía Úc tạm dừng nhập khẩu trong vòng 6 tháng kể từ ngày 15/9.

Theo ông Nghiêm Quang Tuấn, từ ngày 22-28/8, Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc (DAFF) cử đoàn chuyên gia sang Việt Nam kiểm tra một số vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi được cấp mã số xuất khẩu tại Vĩnh Long, TP.HCM và Cần Thơ.

Kết quả kiểm tra cho thấy một số vùng trồng, cơ sở đóng gói chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của Úc.

Tại vùng trồng, một bộ phận nông dân chưa nắm rõ các điều kiện đối với bưởi xuất khẩu. Nhật ký sản xuất, hồ sơ theo dõi sinh vật gây hại còn thiếu, biểu mẫu chưa thống nhất. Việc quản lý dịch hại cũng chưa đồng bộ, nhất là phương pháp và mật độ đặt bẫy, thời gian thay bẫy, tần suất kiểm tra và ghi nhận kết quả.

Tại các cơ sở đóng gói, việc lựa chọn, phân loại và loại bỏ những quả có dấu hiệu sâu bệnh chưa đáp ứng yêu cầu. Quy trình xử lý bưởi bằng chlorine chưa được thực hiện thống nhất. Đoàn chuyên gia Úc cũng chỉ ra những điểm cần khắc phục trong công tác kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc.

Ngày 14/9/2026, phía Úc thông báo quyết định của Giám đốc An ninh sinh học Australia về việc tạm thời dừng nhập khẩu bưởi Việt Nam để tiếp tục rà soát, đánh giá. Thời gian tạm dừng bắt đầu từ ngày 15/9, trước mắt kéo dài 6 tháng và có thể được gia hạn nếu hai bên chưa thống nhất được các giải pháp khắc phục.

Theo đó, cơ quan kiểm dịch thực vật Việt Nam phải dừng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch đối với các lô bưởi tươi xuất khẩu sang Úc.

Ông Tuấn cho biết, những lô hàng đã được cấp giấy chứng nhận trước thời điểm quyết định có hiệu lực vẫn được phía Úc cho phép nhập cảnh, song sẽ được kiểm tra tại cửa khẩu và áp dụng biện pháp xử lý khi cần thiết. Các lô hàng được cấp giấy chứng nhận sau khi lệnh tạm dừng có hiệu lực sẽ không được phép nhập cảnh.

Ngay sau khi nhận được thông báo từ phía Úc, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật yêu cầu các địa phương rà soát toàn bộ vùng trồng, cơ sở đóng gói đã được cấp mã số xuất khẩu bưởi sang thị trường này; đồng thời kiểm tra lại từng đơn vị theo các điều kiện nhập khẩu của Úc.

Cục cũng đề nghị các Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan chuyên môn tại địa phương tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn vùng trồng và cơ sở đóng gói khắc phục những tồn tại được đoàn kiểm tra của DAFF chỉ ra.

Các địa phương và đơn vị liên quan sẽ tiếp tục được hướng dẫn về quản lý, giám sát sinh vật gây hại, truy xuất nguồn gốc, xử lý và đóng gói bưởi xuất khẩu, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kiểm dịch thực vật của Úc. Trong đó, yêu cầu đối với quả có múi tươi được xác định là nội dung cần đặc biệt lưu ý.

Theo lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, kết quả rà soát, danh sách vùng trồng, cơ sở đóng gói cùng tài liệu chứng minh việc khắc phục sẽ được tổng hợp, gửi về Cục để làm căn cứ trao đổi với phía Úc, hướng tới khôi phục xuất khẩu bưởi tươi.

Những mã số không đáp ứng yêu cầu sẽ phải tạm dừng hoạt động xuất khẩu. Chủ mã số phải xây dựng phương án khắc phục và chỉ được xác nhận đủ điều kiện sau khi cơ quan chức năng kiểm tra lại.

Việc Úc tạm dừng nhập khẩu cho thấy yêu cầu về kiểm dịch, quản lý dịch hại, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng đang ngày càng được siết chặt đối với nông sản xuất khẩu. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với vùng trồng và cơ sở đóng gói trong việc duy trì điều kiện sản xuất, kiểm soát chất lượng đồng nhất sau khi được cấp mã số xuất khẩu.