UMZ – hệ thống rải mìn cơ động của Nga uy lực cỡ nào?

Trong lịch sử quân sự Nga và trước đó là Liên Xô, mìn luôn giữ vị trí đặc biệt trong phòng ngự và ngăn chặn đối phương.

Tuy nhiên, khi chiến tranh hiện đại đòi hỏi tốc độ triển khai cao và giảm thiểu rủi ro cho binh sĩ, các phương thức rải mìn thủ công dần bộc lộ hạn chế.

Từ thực tế đó, hệ thống rải mìn cơ giới UMZ được phát triển, trở thành một trong những phương tiện công binh tiêu biểu của Nga.

UMZ là viết tắt của tổ hợp rải mìn mặt đất cơ động, được thiết kế để lắp trên khung gầm xe tải quân sự hoặc phương tiện bánh xích.

Nhiệm vụ chính của hệ thống này là tạo ra các bãi mìn chống tăng và chống bộ binh trong thời gian rất ngắn, ngay cả khi đơn vị đang hành quân.

Nhờ cơ chế rải mìn từ xa, kíp vận hành không cần tiếp cận trực tiếp khu vực nguy hiểm, qua đó giảm nguy cơ thương vong trước hỏa lực đối phương.

Hoàn cảnh ra đời của hệ thống UMZ gắn liền với những bài học chiến trường trong nửa sau thế kỷ 20. Các cuộc xung đột cho thấy việc kiểm soát tuyến đường, ngã ba chiến lược và khu vực tiếp cận mục tiêu là yếu tố then chốt.

Nga nhận ra rằng một hệ thống có thể nhanh chóng phong tỏa địa hình bằng mìn, đồng thời cơ động linh hoạt theo đội hình tác chiến, sẽ mang lại lợi thế lớn.

UMZ được phát triển để đáp ứng chính yêu cầu đó, kế thừa kinh nghiệm từ các hệ thống rải mìn trước đây nhưng được cải tiến về tốc độ và khả năng điều khiển

Về cấu tạo, hệ thống UMZ gồm một bệ phóng đa ống chứa các khay mìn, hệ thống điều khiển và thiết bị định hướng rải. Tùy cấu hình, UMZ có thể mang hàng trăm quả mìn các loại.

Trong nhiệm vụ chống tăng, hệ thống sử dụng mìn chống tăng có khối lượng mỗi quả khoảng từ 6 kg đến hơn 10 kg, với cơ chế kích nổ bằng áp lực hoặc từ trường, đủ khả năng phá hủy hoặc làm tê liệt xe tăng chủ lực.

Với nhiệm vụ chống bộ binh, hệ thống UMZ rải mìn sát thương có bán kính gây nguy hiểm tính bằng mét, nhằm ngăn chặn bộ binh đối phương tiếp cận.

Một điểm đáng chú ý của hệ thống UMZ là khả năng kiểm soát thời gian hoạt động của mìn. Nhiều loại mìn sử dụng trong hệ thống này được trang bị cơ chế tự hủy hoặc tự vô hiệu hóa sau khoảng thời gian định trước.

Điều này giúp giảm nguy cơ gây thương vong ngoài ý muốn khi chiến sự thay đổi hoặc khi khu vực cần được tái sử dụng. Đây cũng là yếu tố cho thấy Nga đã tính đến khía cạnh kiểm soát hậu quả lâu dài của mìn trên chiến trường.

Về hiệu quả tác chiến, một xe mang hệ thống UMZ có thể rải mìn trên chiều dài hàng trăm m chỉ trong vài phút, tạo ra bãi mìn đủ dày để buộc đối phương phải dừng lại rà phá hoặc tìm đường vòng.

Khả năng này đặc biệt quan trọng trong các tình huống phòng ngự cơ động, khi lực lượng Nga cần vừa rút lui vừa làm chậm bước tiến của đối phương.

Khi được phối hợp với trinh sát và pháo binh, bãi mìn do hệ thống UMZ tạo ra có thể biến khu vực tiến công của đối phương thành điểm tập trung hỏa lực.

Trong bối cảnh đối đầu với các lực lượng được Mỹ hỗ trợ trang bị và huấn luyện, hệ thống như UMZ đặt ra thách thức lớn. Việc rà phá mìn rải nhanh đòi hỏi phương tiện chuyên dụng, thời gian và nhân lực, tất cả đều làm giảm nhịp độ tiến công.

Chỉ riêng việc phải dừng lại xử lý bãi mìn cũng có thể làm thay đổi cục diện một trận đánh, tạo cơ hội cho bên phòng ngự củng cố đội hình hoặc phản công.

Dù không phải là loại vũ khí tấn công trực diện, UMZ cho thấy vai trò âm thầm nhưng bền bỉ của công binh trong chiến tranh hiện đại.

Từ kinh nghiệm lịch sử đến ứng dụng thực tiễn, hệ thống rải mìn này phản ánh cách Nga tận dụng công nghệ để duy trì lợi thế phòng ngự, kiểm soát địa hình và gây sức ép lâu dài lên đối phương.

Việt Hùng