Ưu tiên nguồn lực phát triển văn hóa và con người

Công trình Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ được đầu tư quy mô chuẩn bị đưa vào hoạt động

Văn hóa không còn là lĩnh vực “đi sau” hay bổ trợ cho kinh tế, mà trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, sức hấp dẫn và bản sắc của thành phố trong kỷ nguyên mới.

Trụ cột song hành phát triển kinh tế, xã hội

Mới đây, Ban Chỉ đạo Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (TDĐKXDĐSVH) TP.HCM đã ban hành Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 về tiếp tục nâng cao chất lượng đời sống văn hóa, xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh, bền vững trên địa bàn thành phố (Kế hoạch số 23/ KH-BCĐ). Trong đó, TP.HCM nhấn mạnh ưu tiên nguồn lực cho phát triển văn hóa và con người trong bối cảnh kỷ nguyên mới. Kế hoạch cho thấy sự nhất quán trong tư duy phát triển: Ưu tiên nguồn lực cho phát triển văn hóa và con người, coi đây là trụ cột song hành cùng phát triển kinh tế, xã hội.

Điểm đáng chú ý của Kế hoạch số 23 là việc đặt Phong trào TDĐKXDĐSVH trong một chỉnh thể chính sách thống nhất, gắn với Bộ tiêu chí quốc gia về phát triển văn hóa toàn diện giai đoạn 2025-2030 và Chương trình hành động số 03-CTrHĐ/ TU của BCH Đảng bộ TP.HCM. Cách tiếp cận này cho thấy thành phố không triển khai phong trào theo lối vận động đơn lẻ, mà đặt nó trong mối quan hệ hữu cơ với các chiến lược phát triển dài hạn, có tiêu chí, có mục tiêu và có khả năng đánh giá hiệu quả.

Từ đây, văn hóa được nhìn nhận không chỉ qua số lượng hoạt động hay danh hiệu đạt được, mà qua việc hình thành và lan tỏa hệ giá trị trong đời sống xã hội. Việc nhấn mạnh văn hóa giao tiếp, ứng xử; hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam theo các kết luận của Bộ Chính trị cho thấy TP.HCM đang đi theo hướng xây dựng “nền tảng mềm” cho phát triển đô thị hiện đại, nơi con người vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu của chính sách. Một chuyển động quan trọng khác là định hướng triển khai phong trào theo chiều sâu, gắn chặt với Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.

Cách làm này giúp tránh tình trạng phong trào tách rời đời sống thực tiễn, đồng thời tạo sự liên thông giữa phát triển hạ tầng vật chất với xây dựng môi trường văn hóa, từ khu dân cư đô thị đến vùng ngoại thành.

Nâng cao chất lượng đời sống văn hóa, xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh

Để cộng đồng tham gia trực tiếp

Việc TP.HCM tiếp tục khuyến khích xã hội hóa trong xây dựng thiết chế văn hóa, phát triển các hoạt động văn hóa, thể thao ở cơ sở cũng phản ánh rõ tư duy huy động và phân bổ nguồn lực theo hướng đa dạng, linh hoạt. Trong điều kiện ngân sách còn nhiều áp lực, xã hội hóa không chỉ là giải pháp tài chính, mà còn là cách để cộng đồng tham gia trực tiếp vào quá trình kiến tạo đời sống văn hóa, qua đó nâng cao tính bền vững của phong trào.

Ở bình diện cụ thể, các hoạt động như Hội thi “Góc phố ngày Tết - Xuân Bính Ngọ 2026” với chủ đề “Xuân đoàn kết - Tết nghĩa tình” cho thấy cách tiếp cận văn hóa gắn với không gian sống hằng ngày của người dân. Từ việc giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng khu dân cư xanh - sạch - thân thiện, đến việc phát huy tinh thần đoàn kết, nghĩa tình, các giá trị văn hóa được cụ thể hóa bằng những hành động gần gũi, dễ lan tỏa.

Một nội dung có ý nghĩa nền tảng là công tác xây dựng con người TP.HCM theo định hướng chân - thiện - mỹ. Việc tiếp tục triển khai các chương trình phát triển văn hóa và con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững cho thấy thành phố đặt trọng tâm vào chất lượng đời sống tinh thần, đạo đức xã hội và ý thức chấp hành pháp luật. Đây chính là “vốn xã hội” quan trọng, quyết định khả năng thích ứng và sáng tạo của đô thị trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Đẩy mạnh giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống, ý thức pháp luật và định hướng thẩm mỹ cho HSSV

Đáng lưu ý, TP.HCM xác định rõ yêu cầu nâng cao tính thực chất trong xét tặng các danh hiệu văn hóa như “Gia đình văn hóa”, “Khu phố, Ấp, Khu dân cư văn hóa”, “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”. Việc hoàn thiện quy định, tiêu chuẩn theo hướng công khai, minh bạch là điều kiện cần để các danh hiệu này thực sự trở thành động lực thi đua, thay vì chỉ mang tính hình thức. Đây cũng là yếu tố then chốt để phong trào giữ được uy tín và sự đồng thuận trong xã hội.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc lồng ghép xây dựng đời sống văn hóa với Đề án 06 về dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử cho thấy TP.HCM đang chủ động thích ứng với yêu cầu của xã hội số. Văn hóa công sở, văn hóa thể thao, cùng với việc đầu tư các trung tâm văn hóa, bảo tàng, nhà hát và mở rộng không gian văn hóa công cộng, góp phần định hình diện mạo một đô thị hiện đại nhưng không tách rời bản sắc.

Gia đình tiếp tục được xác định là một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển con người. Việc triển khai Đề án “Nghiên cứu xây dựng tiêu chí đánh giá gia đình hạnh phúc ở TP.HCM giai đoạn 2021-2030”, gắn với Phong trào TDĐKXDĐSVH, cho thấy thành phố chú trọng củng cố nền tảng xã hội từ gốc, nơi hình thành nhân cách, lối sống và các giá trị bền vững.

Song song đó, TP.HCM đẩy mạnh phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống, ý thức pháp luật và định hướng thẩm mỹ, đặc biệt với học sinh, sinh viên. Việc đa dạng hóa hình thức tuyên truyền trên nền tảng số, sân khấu hóa, phim ngắn, hội thi, hội diễn… phản ánh yêu cầu đổi mới phương thức truyền tải giá trị văn hóa, phù hợp với đặc điểm của xã hội hiện đại và các nhóm công chúng trẻ.

Tổng thể Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 cho thấy một thông điệp nhất quán: TP.HCM đang chủ động ưu tiên nguồn lực cho phát triển văn hóa và con người như một lựa chọn chiến lược trong kỷ nguyên mới. Khi dư địa tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp, chính chất lượng con người, môi trường văn hóa nhất là môi trường văn hóa cơ sở và hệ giá trị xã hội sẽ quyết định sức bật dài hạn của thành phố.

Đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm không chỉ là yêu cầu mang tính định hướng, mà còn là lời giải cho bài toán phát triển bền vững của TP.HCM, một đô thị năng động, sáng tạo, nghĩa tình, đủ sức thích ứng và dẫn dắt trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Một nội dung có ý nghĩa nền tảng là công tác xây dựng con người TP.HCM theo định hướng chân - thiện - mỹ. Việc tiếp tục triển khai các chương trình phát triển văn hóa và con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững cho thấy thành phố đặt trọng tâm vào chất lượng đời sống tinh thần, đạo đức xã hội và ý thức chấp hành pháp luật. Đây chính là “vốn xã hội” quan trọng, quyết định khả năng thích ứng và sáng tạo của đô thị trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

THÙY TRANG