Vẫn còn 3.064 dự án tồn đọng đang được xử lý

Nhiều dự án vẫn vướng vốn, đất đai

Theo Ủy ban Kiểm tra Trung ương, tính đến ngày 20/7/2026, cả nước có 8.002 dự án tồn đọng, kéo dài cần xử lý. Trong đó, 4.938 dự án hoàn thành tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, 2.488 dự án đã có phương án xử lý nhưng đang tiếp tục thực hiện, 576 dự án vẫn cần rà soát, nghiên cứu chính sách.

Một góc dự án cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn. Ảnh: Hoàng Anh.

Số liệu được tổng hợp từ 50 địa phương, đơn vị, trong đó 15 tỉnh, thành phố chưa báo cáo đầy đủ theo yêu cầu.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương đánh giá, kết quả tháo gỡ đến nay chủ yếu mới dừng ở việc hoàn thiện cơ sở pháp lý và xác định phương án xử lý. Một số dự án dù đã được xác định không còn vướng mắc vẫn chưa triển khai xây dựng.

Theo thống kê tại 19 tỉnh, thành phố, việc xử lý 4.311 dự án gồm 611 dự án đầu tư công, đã giải phóng nguồn lực đất đai khoảng 81.634ha. Số tiền đã quyết toán khoảng 114.847 tỷ đồng, số tiền tiếp tục được đưa vào thực hiện khoảng 370.287 tỷ đồng.

Tại Hà Nội, 60 dự án đã hoàn thành tháo gỡ với khoảng 627ha đất, 1.857 tỷ đồng đã quyết toán và 90.619 tỷ đồng tiếp tục được đưa vào thực hiện. TP.HCM ghi nhận 495 dự án, khoảng 17.000ha đất, 45.000 tỷ đồng đã quyết toán và 206.000 tỷ đồng tiếp tục được đưa vào thực hiện. Hải Phòng đã xử lý 239 trong tổng số 249 dự án, với khoảng 2.804ha đất và tổng vốn khoảng 68.014 tỷ đồng.

Những vướng mắc còn lại liên quan đến nghĩa vụ tài chính về đất đai, giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, thanh toán hợp đồng BT, BOT, PPP và thực hiện kết luận thanh tra, kiểm toán.

Tại dự án cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn, Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn kiến nghị xem xét cơ chế chia sẻ phần doanh thu giảm theo quy định về hợp tác công tư (PPP). Theo số liệu doanh nghiệp cung cấp, doanh thu thực tế chỉ đạt khoảng 39% so với phương án tài chính ban đầu.

Doanh nghiệp kiến nghị giảm tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu từ 11,5% xuống 9,34% mỗi năm, giảm lãi suất vốn vay từ 10,5% xuống 8,53% mỗi năm, đồng thời đề nghị áp dụng cơ chế chia sẻ phần doanh thu giảm.

UBND tỉnh Lạng Sơn kiến nghị bố trí ngân sách Trung ương 4.580 tỷ đồng để hỗ trợ thực hiện cơ chế chia sẻ doanh thu sau khi có kết quả kiểm toán. Đây là đề xuất đang chờ xem xét, chưa phải khoản hỗ trợ đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Việc xử lý dự án cần làm rõ căn cứ áp dụng cơ chế chia sẻ doanh thu, kết quả kiểm toán và trách nhiệm của các bên trước khi quyết định sử dụng ngân sách nhà nước.

Tháo gỡ gắn với xử lý trách nhiệm, chống lãng phí

Tại Thanh Hóa, dự án nhà máy thủy điện Hồi Xuân dừng thi công từ năm 2018 do thiếu vốn và năng lực của nhà đầu tư. Những vấn đề còn tồn tại gồm khoản vay nước ngoài được Chính phủ bảo lãnh, nghĩa vụ tài chính, phương án chuyển giao cho nhà đầu tư mới và việc hoàn thiện công trình.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương kiến nghị Thủ tướng và Bộ Tài chính xem xét tổ chức đấu giá tài sản thế chấp để thu hồi nợ cho Chính phủ, đồng thời quyết định phương án xử lý nghĩa vụ bảo lãnh và việc tiếp tục hoặc chuyển giao dự án.

Cũng tại Thanh Hóa, nhà đầu tư dự án nhà máy xi măng Thanh Sơn đề nghị tiếp tục triển khai và nâng công suất từ 2.500 tấn clinker/ngày lên 6.000 tấn clinker/ngày. Tuy nhiên, đề xuất này chưa phù hợp với chỉ đạo trước đây và các quy định hiện hành. Địa phương cho biết chưa có cơ sở để tự quyết định, đồng thời kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét việc tiếp tục hay chấm dứt dự án.

Quan điểm mới nhất của tỉnh Thanh Hóa là đề nghị dừng dự án do không còn khả năng tiếp tục triển khai, việc xử lý cần làm rõ phương án cuối cùng đối với dự án, tài sản đã hình thành và các nghĩa vụ liên quan.

Tại Quảng Ninh, dự án khu đô thị dịch vụ Hùng Thắng (Hạ Long Marina) còn vướng thủ tục đất đai và nghĩa vụ tài chính. Theo đó, một số diện tích đất thuộc dự án đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chuyển nhượng theo quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch xây dựng khi chưa có quyết định chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất cho Công ty TNHH Đầu tư phát triển sản xuất Hạ Long. Nghĩa vụ tài chính liên quan cũng chưa được rà soát theo các quyết định điều chỉnh.

Sở Nông nghiệp và môi trường Quảng Ninh đã đề nghị cơ quan quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và môi trường hướng dẫn xử lý những vướng mắc này, làm cơ sở để địa phương tiếp tục giải quyết dự án theo quy định.

Tại Lạng Sơn, dự án khách sạn, sân golf Hoàng Đồng còn vướng cơ chế hỗ trợ, giao đất tái định cư đối với các hộ có đất nông nghiệp bị thu hồi. Địa phương đã có chủ trương tiếp tục thực hiện cơ chế hỗ trợ giao đất tái định cư có thu tiền sử dụng đất, nhưng chưa có cơ chế xử lý thống nhất cho trường hợp này.

Tỉnh kiến nghị cấp có thẩm quyền cho phép vận dụng quy định tại khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai năm 2024 để tiếp tục thực hiện cơ chế đã ban hành. Vướng mắc này cần được giải quyết để có cơ sở tiếp tục triển khai dự án, đồng thời bảo đảm sự công bằng đối với các hộ dân có đất nông nghiệp bị thu hồi trong cùng dự án.

Những dự án trên có các vấn đề khác nhau cần xem xét, giải quyết theo quy định. Ủy ban Kiểm tra Trung ương kiến nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiếp tục chỉ đạo thực hiện nghiêm các kết luận về tháo gỡ dự án tồn đọng, kéo dài, gắn nhiệm vụ này với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và phòng chống tham nhũng, tiêu cực.

Cơ quan này cũng đề nghị hoàn thiện chủ trương bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; phân biệt rõ sai sót do điều kiện khách quan, bất cập của pháp luật với hành vi cố ý vi phạm, tham nhũng, tiêu cực.

Các địa phương được yêu cầu rà soát đầy đủ các dự án tồn đọng, làm rõ những vi phạm đã được chỉ ra trong kết luận thanh tra, kiểm tra và bản án; đánh giá năng lực triển khai, cam kết của chủ đầu tư trước khi quyết định phương án tiếp theo. Việc cập nhật dữ liệu cũng đòi hỏi phản ánh tình hình sử dụng vốn và đất đai sau khi tháo gỡ.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương đồng thời kiến nghị rà soát, đồng bộ các quy định về đất đai, đầu tư, đấu thầu, nhà ở, kinh doanh bất động sản, xây dựng, quy hoạch và quản lý tài sản công; xử lý những điểm chồng chéo, quy định chuyển tiếp còn gây khó khăn cho các dự án.

Với 3.064 dự án đang tiếp tục xử lý hoặc rà soát chính sách, các cơ quan liên quan cần giải quyết những kiến nghị còn tồn tại theo đúng thẩm quyền, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn thực hiện.