Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác dân vận hiện nay

Trường Sĩ quan lục quân 2 trong một chuyến công tác dân vận ở cơ sở

Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận – nền tảng định hướng hoạt động dân vận trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn xác định Nhân dân là chủ thể, là nguồn sức mạnh to lớn quyết định thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Quan điểm đó bắt nguồn từ chủ nghĩa Mác – Lênin, truyền thống yêu nước, đoàn kết của dân tộc và được Chủ tịch Hồ Chí Minh phát triển thành hệ thống tư tưởng sâu sắc về vị trí, vai trò của Nhân dân và phương pháp vận động quần chúng.

Trong bài viết Dân vận, đăng trên Báo Sự thật, số 120 ngày 15/10/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân, không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân” (1). Người đồng thời chỉ rõ: “Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” (2). Những chỉ dẫn ấy khẳng định công tác dân vận không đơn thuần là tuyên truyền, vận động, mà còn là quá trình tổ chức, tập hợp, phát huy sức mạnh của Nhân dân; xây dựng niềm tin, củng cố sự đồng thuận và biến chủ trương, đường lối thành hành động thực tiễn.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận thể hiện tập trung ở việc tôn trọng, tin tưởng, dựa vào Nhân dân; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; cán bộ phải gương mẫu, nói đi đôi với làm; thường xuyên lắng nghe, quan tâm và giải quyết những lợi ích chính đáng của Nhân dân. Người căn dặn: “Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì có hại đến dân, ta phải hết sức tránh” (3). Đây là chuẩn mực quan trọng để mỗi cán bộ, đảng viên, cán bộ, chiến sĩ Quân đội tự soi, tự sửa và nâng cao trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ.

Kế thừa, phát triển tư tưởng đó, Đảng ta không ngừng bổ sung, hoàn thiện quan điểm, chủ trương về công tác dân vận. Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 03/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI xác định công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó có cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang. Quan điểm này đặt ra yêu cầu gắn công tác dân vận với xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, phát huy dân chủ và chăm lo đời sống Nhân dân.

Đặc biệt, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu quán triệt sâu sắc, thực hành triệt để quan điểm “Dân là gốc”; phát huy vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân; mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ nguyện vọng, quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp và hạnh phúc của Nhân dân. Đại hội yêu cầu đổi mới công tác dân vận, thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động và phát huy sự tham gia của Nhân dân trong xây dựng, thực hiện các chủ trương, chính sách (4). Đây là định hướng quan trọng để Quân đội tiếp tục nâng cao chất lượng công tác dân vận, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Vận dụng vào đổi mới, nâng cao chất lượng công tác dân vận trong Quân đội hiện nay

Quân đội nhân dân Việt Nam từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu, được Nhân dân đùm bọc, nuôi dưỡng và giúp đỡ. Mối quan hệ đoàn kết quân dân là cội nguồn sức mạnh, là nhân tố quan trọng góp phần làm nên truyền thống vẻ vang của Quân đội. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; giữ vững và phát huy phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”; thực hiện tốt chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất (5). Vì vậy, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về dân vận phải được tiến hành bằng những nội dung, biện pháp thiết thực, gắn với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị trong toàn quân hiện nay.

Một là,tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và trách nhiệm của cán bộ chủ trì đối với công tác dân vận.

Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần tiếp tục quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương về công tác dân vận; cụ thể hóa thành chủ trương, kế hoạch phù hợp với đặc điểm địa bàn, nhiệm vụ và đối tượng vận động. Cần khắc phục nhận thức coi dân vận chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên trách hoặc hoạt động theo đợt, phong trào; xác định đây là trách nhiệm thường xuyên của mọi tổ chức, mọi cán bộ, chiến sĩ.

Cán bộ chủ trì phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện; gắn công tác dân vận với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh và chấp hành kỷ luật quan hệ quân dân. Việc đánh giá phải dựa trên chuyển biến thực tế về nhận thức, trách nhiệm, hành động của bộ đội và hiệu quả phối hợp với địa phương, không chạy theo thành tích hay hình thức.

Hai là, đổi mới nội dung, phương thức dân vận theo hướng gần dân, sát cơ sở, thiết thực và hiệu quả.

Thực tiễn cho thấy, mỗi địa bàn, mỗi cộng đồng dân cư có đặc điểm kinh tế, văn hóa, phong tục, tập quán và nhu cầu khác nhau. Vì vậy, công tác dân vận phải xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng đặc điểm của từng đối tượng, lựa chọn nội dung và cách thức phù hợp. Cùng với tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, cần chú trọng giải thích những vấn đề người dân quan tâm; lắng nghe tâm tư, nguyện vọng; phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương giải quyết những khó khăn chính đáng trong phạm vi chức trách, quyền hạn.

Đối với địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo hoặc địa bàn còn khó khăn, cán bộ, chiến sĩ cần chủ động tìm hiểu phong tục, tập quán, tín ngưỡng, nâng cao kỹ năng giao tiếp và vận động quần chúng. Phải kiên trì, chân thành, tôn trọng Nhân dân, tránh áp đặt, máy móc; kết hợp tuyên truyền trực tiếp với các hình thức sinh hoạt cộng đồng, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và các phương tiện thông tin phù hợp.

Đồng thời, cần tận dụng hiệu quả công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tuyên truyền, trao đổi thông tin và nắm bắt tình hình Nhân dân; bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời, đúng quy định, không thay thế việc gặp gỡ, đối thoại trực tiếp. Điều quan trọng là làm cho Nhân dân hiểu, tin tưởng và tự giác tham gia thực hiện các chủ trương, chính sách, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Ba là, gắn công tác dân vận với chăm lo đời sống Nhân dân, phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.

Một trong những yêu cầu cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là dân vận phải gắn với lợi ích thiết thực của Nhân dân. Do đó, hoạt động dân vận của Quân đội cần hướng mạnh về cơ sở, tập trung vào những việc làm cụ thể như tham gia xây dựng nông thôn mới, tu sửa đường giao thông, vệ sinh môi trường, hỗ trợ gia đình chính sách, giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn.

Các hoạt động cần được phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội và các lực lượng trên địa bàn; bảo đảm đúng chức năng, nhiệm vụ, tiết kiệm, thiết thực, phát huy được nguồn lực tổng hợp. Mỗi công trình, phần việc phải hướng đến lợi ích chính đáng của người dân, tạo sự chuyển biến thực chất, tránh phô trương, hình thức.

Thực tiễn cho thấy trong những năm qua, Quân đội nhân dân Việt Nam đã phát huy truyền thống đoàn kết quân dân, chủ động phối hợp với địa phương thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động, tham gia xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và các chương trình, mục tiêu quốc gia…góp phần giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội. Những hoạt động giúp dân lao động sản xuất, vệ sinh môi trường, xây dựng đường giao thông, thăm hỏi gia đình chính sách, hỗ trợ thanh niên có hoàn cảnh khó khăn nhập ngũ,  chăm sóc sức khỏe cộng đồng, phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn…là những việc làm cụ thể góp phần bồi đắp tình cảm quân dân, lan tỏa hình ảnh người quân nhân cách mạng.

Bốn là, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, chiến sĩ, giữ vững phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong quan hệ với Nhân dân.

Hiệu quả công tác dân vận trước hết được quyết định bởi phẩm chất, năng lực, thái độ và hành động của người cán bộ, chiến sĩ. Một lời nói chân thành, một hành động trách nhiệm, một việc làm có ích cho dân có sức thuyết phục lớn hơn những lời tuyên truyền chung chung. Mỗi quân nhân phải thực hiện nghiêm 12 điều kỷ luật khi quan hệ với quân dân, tôn trọng phong tục, tập quán, bảo vệ tài sản, lợi ích hợp pháp của Nhân dân; có thái độ khiêm tốn, lễ phép, tận tụy khi tiếp xúc, làm việc với dân.

Cán bộ các cấp cần thường xuyên giáo dục, rèn luyện bộ đội về đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, kỹ năng dân vận; kịp thời chấn chỉnh biểu hiện quan liêu, thiếu trách nhiệm, gây phiền hà hoặc ứng xử không đúng mực với Nhân dân. Đồng thời, phải chủ động biểu dương, nhân rộng những tập thể, cá nhân có cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả trong công tác dân vận. Qua đó, biến việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành hành động tự giác, thường xuyên của mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Năm là, nâng cao chất lượng phối hợp, kiểm tra, sơ kết, tổng kết và nhân rộng mô hình “dân vận tốt”, “dân vận khéo” hiệu quả.

Công tác dân vận chỉ đạt hiệu quả bền vững khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị với cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể địa phương. Các cơ quan, đơn vị cần chủ động trao đổi thông tin, thống nhất nội dung, phân công trách nhiệm và huy động nguồn lực phù hợp; thường xuyên nắm chắc tình hình địa bàn, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, kịp thời tham mưu giải quyết các vấn đề phát sinh.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh phong trào thi đua “Dân vận khéo”, xây dựng và nhân rộng mô hình phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ của từng đơn vị. Việc sơ kết, tổng kết phải chú trọng đánh giá kết quả thực chất, mức độ hài lòng và sự đồng thuận của người dân, khả năng duy trì và lan tỏa của mô hình. Đây cũng là cơ sở để điều chỉnh nội dung, phương pháp tiến hành, bảo đảm công tác dân vận ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về công tác dân vận trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quan trọng đối với xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, củng cố thế trận lòng dân và tăng cường sức mạnh bảo vệ Tổ quốc. Những định hướng của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về thực hành quan điểm “Dân là gốc”, đổi mới nội dung, phương thức dân vận, phát huy quyền làm chủ và vai trò chủ thể của Nhân dân đặt ra yêu cầu phải chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể trong từng cơ quan, đơn vị.

Để thực hiện tốt yêu cầu đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp và mỗi cán bộ, chiến sĩ toàn quân cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, sâu sát cơ sở, tôn trọng Nhân dân, nói đi đôi với làm, lấy hiệu quả phục vụ Nhân dân làm thước đo. Khi công tác dân vận thực sự xuất phát từ lợi ích chính đáng của Nhân dân, được tiến hành bằng tinh thần chân thành, trách nhiệm và những việc làm thiết thực, mối quan hệ đoàn kết quân dân sẽ ngày càng bền chặt, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Tài liệu tham khảo

(1), (2), (3). Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 6, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, tr. 232–235.

(4). Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII trình Đại hội XIV, Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam.

(5). Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (2013), Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 03/6/2013 về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới.