Văn hóa thượng tôn pháp luậtNgày Pháp luật Việt Nam
Ngày Pháp luật Việt Nam
NGÀY PHÁP LUẬT VIỆT NAM
Một xã hội văn minh không chỉ được xây dựng bằng những quy định pháp luật nghiêm minh mà còn bằng ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm và sự tôn trọng con người. Từ thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhân Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, văn hóa thượng tôn pháp luật được đặt trong chiều sâu của đạo đức xã hội, niềm tin của Nhân dân và khát vọng phát triển đất nước.
Trong hành trình phát triển của mỗi dân tộc, pháp luật và văn hóa luôn có mối quan hệ gắn bó sâu sắc. Pháp luật xác lập những chuẩn mực chung để bảo vệ công bằng, giữ gìn trật tự xã hội; văn hóa nuôi dưỡng ý thức tự giác, lòng tự trọng và trách nhiệm của con người đối với cộng đồng. Khi pháp luật được tôn trọng không chỉ vì nghĩa vụ phải chấp hành mà còn bởi niềm tin vào những giá trị tốt đẹp mà pháp luật bảo vệ, tinh thần thượng tôn pháp luật đã trở thành một giá trị văn hóa.
Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp đầu tiên đã đặt nền móng cho Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á, khẳng định quyền lực tối cao thuộc về nhân dân, thể hiện tầm nhìn khai sáng và tư tưởng độc lập - tự do - nhân nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: TTXVN
80 năm trước, ngày 9/11/1946, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thông qua, đánh dấu bước trưởng thành quan trọng trong hành trình xây dựng một Nhà nước mà quyền lực thuộc về Nhân dân. Từ dấu mốc ấy, tư tưởng lấy con người làm trung tâm, tôn trọng quyền làm chủ của Nhân dân và đề cao trách nhiệm của Nhà nước đã trở thành những giá trị xuyên suốt trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.
Tại Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa I, Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đại biểu Quốc hội đã nhất trí thông qua Hiến pháp mới (1959). Ảnh: TTXVN
Trong bài viết “Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - Động lực kiến tạo phát triển đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật từ sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên và sự tham gia chủ động, tự giác của người dân. Đây không chỉ là yêu cầu nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn gợi mở một cách tiếp cận sâu sắc: Xây dựng Nhà nước pháp quyền đồng thời là quá trình bồi đắp những giá trị văn hóa, đạo đức và trách nhiệm công dân.
Tổng Bí thư Tô Lâm thăm phòng truyền thống Bộ Tư pháp trong buổi làm việc với Ban cán sự Đảng Bộ Tư Pháp (Hà Nội, 7/11/2024). Ảnh: Thống Nhất – TTXVN
Bởi thước đo của một xã hội văn minh không chỉ nằm ở việc có bao nhiêu quy định được ban hành, mà còn ở cách những quy định ấy bảo vệ phẩm giá con người, gìn giữ sự công bằng và tạo dựng niềm tin. Pháp luật chỉ thực sự đi vào đời sống khi người dân hiểu, tin và tự giác thực hiện; khi người có quyền lực biết tự giới hạn quyền lực bằng trách nhiệm; khi sự công bằng trở thành nguyên tắc ứng xử thường ngày.
Sáng 6/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026 trong Công an nhân dân; tổng kết công tác truyền thông chính sách các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Quốc hội khóa XV và tổng kết Hội thi báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật giỏi trong lực lượng Công an cơ sở năm 2026. Ảnh: Phạm Kiên - TTXVN
Ở chiều sâu văn hóa, thượng tôn pháp luật còn là biểu hiện của lòng tự trọng. Người có lòng tự trọng không chỉ tránh điều sai vì sợ bị xử phạt, mà còn chủ động làm điều đúng bởi ý thức về danh dự và trách nhiệm. Một cán bộ tận tâm với công việc, một doanh nghiệp giữ chữ tín, một công dân tôn trọng quyền lợi của người khác đều đang góp phần nuôi dưỡng văn hóa pháp luật bằng chính hành động của mình.
Đặc biệt, văn hóa thượng tôn pháp luật phải được khởi nguồn từ sự gương mẫu của những người thực thi công vụ. Một quyết định công tâm, một lời giải thích thấu đáo, một việc làm đúng trách nhiệm có thể củng cố niềm tin của người dân. Ngược lại, sự tùy tiện, né tránh hay thiếu công bằng không chỉ làm giảm hiệu quả quản lý mà còn ảnh hưởng đến những giá trị đạo đức và niềm tin xã hội.
Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn Thủ đô đang triển khai sôi nổi chuỗi hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho thế hệ trẻ. Trong đó, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền phong phú như cuộc thi tìm hiểu pháp luật, diễn đàn ngoại khóa và các phiên tòa giả định tập trung vào nội dung phòng, chống bạo lực học đường, bảo vệ trẻ em và an toàn không gian mạng. Ảnh: Thanh Tùng – TTXVN
Vì vậy, xây dựng văn hóa pháp luật cũng chính là xây dựng văn hóa trách nhiệm, văn hóa phục vụ và văn hóa liêm chính. Đó là khi người cán bộ không chỉ làm đúng quy trình mà còn quan tâm đến kết quả cuối cùng đối với người dân; không chỉ thực hiện quyền hạn được giao mà còn ý thức đầy đủ về trách nhiệm trước Nhân dân. Kỷ cương cần sự nghiêm minh, nhưng để bền vững, kỷ cương còn cần được nuôi dưỡng bằng sự công tâm, lòng nhân ái và tinh thần phụng sự.
Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, ngày 4/11/2026, Đồn Biên phòng Quảng Nhâm, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Huế phối hợp Trường Trung học cơ sở Dân tộc nội trú A Lưới 2 tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh. Ảnh: Mai Trang - TTXVN
Một điểm có ý nghĩa sâu sắc trong thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là đặt pháp luật trong mối quan hệ với phát triển. Pháp luật không chỉ giữ gìn trật tự mà còn phải mở đường cho sáng tạo, bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, khơi thông nguồn lực và tạo cơ hội phát triển công bằng. Khi quyền lợi chính đáng được bảo vệ, trách nhiệm được xác định rõ ràng và sự minh bạch được bảo đảm, con người sẽ có thêm niềm tin để cống hiến.
Năm 2026, Ngày Pháp luật Việt Nam càng có ý nghĩa đặc biệt khi gắn với kỷ niệm 80 năm Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (09/11/1946 - 09/11/2026). Đây là dấu mốc quan trọng trong lịch sử lập hiến, khẳng định những giá trị nền tảng về dân chủ, quyền công dân và tổ chức nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Ảnh: TTXVN
Ở đây, văn hóa thượng tôn pháp luật gặp gỡ với khát vọng phát triển đất nước. Một quốc gia muốn phát triển nhanh cần những động lực kinh tế, khoa học và công nghệ; nhưng để phát triển bền vững còn cần nền tảng văn hóa của sự trung thực, tinh thần trách nhiệm, ý thức tôn trọng pháp luật và niềm tin giữa con người với con người, giữa Nhân dân với Nhà nước.
Ngày 9/11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là dịp tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong toàn xã hội. Ảnh: TTXVN
Suy cho cùng, sức mạnh của pháp luật không chỉ nằm ở tính nghiêm minh của chế tài mà còn ở khả năng thuyết phục con người hướng tới điều đúng, điều tốt và điều có ích cho cộng đồng. Khi sự tuân thủ trở thành tự giác, trách nhiệm trở thành phẩm chất, công bằng trở thành niềm tin, pháp luật đã thực sự thấm sâu vào văn hóa xã hội.
Sáng 8/11/2026, tại đường Lê Duẩn, phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh, hơn 7.000 cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, lực lượng vũ trang, đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên và người dân tham gia chương trình đi bộ đồng hành hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026. Với chủ đề “Thượng tôn pháp luật - Vì cộng đồng khỏe mạnh, văn minh và nghĩa tình”, chương trình góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, rèn luyện thể chất và xây dựng nếp sống văn minh đô thị. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN
Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11 vì thế không chỉ nhắc nhớ một dấu mốc lịch sử lập hiến, mà còn khơi dậy trách nhiệm của mỗi người trong việc gìn giữ những giá trị làm nên một xã hội văn minh.
Một đất nước phát triển bền vững cần có pháp luật nghiêm minh và những con người biết sống, làm việc có trách nhiệm với pháp luật. Khi thượng tôn pháp luật trở thành văn hóa, kỷ cương sẽ được nâng đỡ bằng ý thức tự giác, niềm tin được bồi đắp từ sự công bằng và khát vọng phát triển có thêm nền tảng vững chắc. Đó cũng là con đường để xây dựng một Việt Nam văn minh, nhân ái, phồn vinh và hạnh phúc.
Bài viết: HIỀN LƯƠNGBÁO THỂ THAO VÀ VĂN HÓA