Ví điện tử tiện lợi nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn thẻ ngân hàng và tiền mặt

Ảnh minh họa: Shih-wei

Từ một công nghệ còn khá xa lạ, ví điện tử trên điện thoại đã dần trở nên phổ biến tại các cửa hàng, siêu thị và điểm bán lẻ. Theo ghi nhận, sau khoảng 10 năm phát triển, các dịch vụ như Apple Pay và Google Wallet đã được nhiều đơn vị kinh doanh chấp nhận. Hầu hết các tổ chức phát hành thẻ lớn cũng đã hỗ trợ hình thức thanh toán này.

Việc sử dụng ví điện tử khá đơn giản. Người dùng chỉ cần thêm thẻ ngân hàng vào điện thoại, sau đó đưa thiết bị lại gần máy thanh toán để hoàn tất giao dịch. Tùy vào thiết bị đang sử dụng, người dùng có thể lựa chọn Apple Pay trên iPhone, Google Wallet trên điện thoại Android hoặc Samsung Pay trên các thiết bị Samsung tương thích.

Tuy nhiên, dù mang lại nhiều tiện ích, ví điện tử chưa thể thay thế hoàn toàn thẻ ngân hàng vật lý và tiền mặt. Người dùng nên xem đây là một phương thức thanh toán bổ sung, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào điện thoại.

Điện thoại có thể thay thế nhiều loại thẻ

Lợi ích dễ nhận thấy nhất của ví điện tử là giúp người dùng giảm bớt số lượng thẻ phải mang theo. Thay vì luôn phải giữ nhiều thẻ ngân hàng trong ví, người dùng có thể tích hợp chúng vào điện thoại và lựa chọn loại thẻ phù hợp khi thanh toán.

Điều này đặc biệt hữu ích với những người sử dụng nhiều thẻ tín dụng để hưởng các chương trình hoàn tiền, giảm giá hoặc tích điểm khác nhau. Khi mua sắm, họ chỉ cần chọn chiếc thẻ có ưu đãi tốt nhất mà không phải tìm kiếm trong ví.

Quá trình thanh toán cũng nhanh gọn hơn. Người dùng chỉ cần mở khóa điện thoại, xác thực bằng vân tay, nhận diện khuôn mặt hoặc mã bảo mật rồi đưa máy lại gần thiết bị thanh toán. Với một số đồng hồ thông minh tương thích, việc thanh toán còn thuận tiện hơn khi không cần lấy điện thoại ra khỏi túi.

Không chỉ lưu trữ thẻ ngân hàng, ví điện tử còn có thể tích hợp nhiều loại giấy tờ và tiện ích khác như vé máy bay, vé xem sự kiện, thẻ thành viên, thẻ tích điểm và chìa khóa phòng khách sạn. Người dùng có thể thêm những loại giấy tờ này vào ví thông qua ứng dụng hoặc trang web có hỗ trợ.

Tại một số bang của Mỹ, ví điện tử còn cho phép lưu trữ giấy tờ tùy thân dưới dạng số. Một số dòng ô tô tương thích cũng hỗ trợ sử dụng điện thoại thay cho chìa khóa truyền thống.

Trong mua sắm trực tuyến, ví điện tử giúp tiết kiệm thời gian nhập thông tin thanh toán. Thay vì phải điền lại số thẻ, địa chỉ và các thông tin cá nhân trên từng trang web, người dùng có thể chọn thanh toán qua Apple Pay hoặc Google Wallet nếu dịch vụ được hỗ trợ. Cách này vừa thuận tiện, vừa hạn chế nguy cơ nhập sai thông tin.

Tăng khả năng bảo vệ thông tin thẻ ngân hàng

Bên cạnh sự tiện lợi, bảo mật là một trong những ưu điểm đáng chú ý của ví điện tử.

Với thẻ ngân hàng vật lý, nếu bị mất hoặc rơi vào tay người khác, chủ thẻ có thể đối mặt với nguy cơ bị lợi dụng để thực hiện các giao dịch trái phép. Trong khi đó, thanh toán qua điện thoại thường yêu cầu người dùng xác thực bằng mã PIN, vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt trước khi giao dịch.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế bảo vệ thông tin thẻ. Khi thanh toán bằng ví điện tử, hệ thống không trực tiếp truyền số thẻ ngân hàng thật đến thiết bị thanh toán. Thay vào đó, một mã số thay thế được sử dụng cho giao dịch. Mã này không có giá trị sử dụng như số thẻ thật và giúp hạn chế nguy cơ thông tin ngân hàng bị đánh cắp, lợi dụng.

Đây là cơ chế bảo vệ thường được gọi là mã hóa thay thế thông tin thẻ (tokenization). Mỗi giao dịch còn có mã xác thực riêng, giúp tăng khả năng ngăn chặn việc sao chép và sử dụng lại dữ liệu thanh toán.

So với hình thức quẹt thẻ qua dải từ, thanh toán bằng chip hoặc chạm không tiếp xúc an toàn hơn do không phải truyền toàn bộ thông tin thẻ theo cách thông thường. Việc sử dụng điện thoại còn giúp người dùng hạn chế phải đưa thẻ cho nhân viên cửa hàng hoặc để thẻ tiếp xúc với những thiết bị thanh toán không đáng tin cậy.

Trong trường hợp mất điện thoại, người dùng có thể truy cập dịch vụ quản lý thiết bị từ xa để khóa máy hoặc vô hiệu hóa thẻ thanh toán trên thiết bị thất lạc. Những thẻ đã thêm vào các thiết bị khác vẫn có thể tiếp tục sử dụng bình thường.

Chẳng hạn, khi mất iPhone, người dùng có thể vô hiệu hóa thẻ trên chiếc điện thoại đó mà không nhất thiết phải khóa toàn bộ thẻ ngân hàng đang sử dụng trên các thiết bị khác.

Trong khi đó, nếu mất thẻ vật lý, chủ thẻ thường phải liên hệ ngân hàng để khóa thẻ và làm thủ tục cấp lại. Quá trình này có thể khiến việc thanh toán bằng chiếc thẻ đó bị gián đoạn trong thời gian chờ cấp mới.

Việc sử dụng ví điện tử để thanh toán trực tuyến cũng góp phần giảm số lần người dùng phải cung cấp thông tin thẻ trên các trang web. Điều này giúp hạn chế những rủi ro có thể phát sinh khi các nền tảng mua sắm lưu trữ dữ liệu thanh toán và trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng.

Ví điện tử tiện lợi hơn với thanh toán kỹ thuật số. Ảnh: Fg Trade

Không nên bỏ hẳn thẻ vật lý và tiền mặt

Dù có nhiều ưu điểm, ví điện tử vẫn tồn tại những hạn chế mà người dùng cần lưu ý.

Trước hết, không phải cửa hàng nào cũng hỗ trợ thanh toán bằng điện thoại. Một số điểm bán có máy thanh toán thẻ ngân hàng nhưng chưa được trang bị công nghệ giao tiếp không dây tầm ngắn (NFC) để nhận thanh toán không tiếp xúc. Vì vậy, người dùng có thể gặp khó khăn khi đến những cửa hàng chưa hỗ trợ phương thức này.

Điện thoại cũng cần có đủ pin để thực hiện giao dịch. Apple Pay và Google Wallet có thể hoạt động mà không cần kết nối Internet trong một số trường hợp, nhưng thiết bị vẫn phải còn pin. Nếu điện thoại hết pin, người dùng có thể không thực hiện được thanh toán.

Apple có một ngoại lệ là chế độ Express Mode, cho phép sử dụng một số loại thẻ giao thông, chìa khóa kỹ thuật số và tiện ích tương thích ngay cả khi iPhone đã hết pin. Theo Apple, tính năng này có thể tiếp tục hoạt động trong tối đa 5 giờ sau khi thiết bị tự tắt do cạn pin. Tuy nhiên, khả năng hỗ trợ phụ thuộc vào loại thẻ và thiết bị; tính năng cũng không hoạt động nếu người dùng chủ động tắt điện thoại.

Một vấn đề khác là nguy cơ lừa đảo. Bản thân công nghệ ví điện tử có nhiều lớp bảo vệ, nhưng người dùng vẫn có thể trở thành mục tiêu của những thủ đoạn giả mạo, dụ dỗ cung cấp thông tin hoặc tự thực hiện giao dịch chuyển tiền.

Do đó, các nguyên tắc bảo vệ tài khoản vẫn cần được duy trì. Người dùng không nên cung cấp mã xác thực, mật khẩu hoặc thông tin ngân hàng cho người lạ; cần cảnh giác với các đường dẫn và yêu cầu thanh toán không rõ nguồn gốc.

Các chuyên gia khuyến nghị, người dùng có thể cân nhắc ưu tiên thêm thẻ tín dụng thay vì thẻ ghi nợ vào ví điện tử. Bởi khi phát sinh giao dịch gian lận, tiền từ thẻ tín dụng không bị trừ trực tiếp khỏi tài khoản tiền gửi của chủ thẻ như thẻ ghi nợ, dù việc xử lý và trách nhiệm thanh toán vẫn phụ thuộc vào quy định của ngân hàng.

Nhìn chung, ví điện tử đang giúp hoạt động thanh toán trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn, đồng thời tăng khả năng bảo vệ thông tin thẻ. Tuy nhiên, những hạn chế về thiết bị, nguồn pin và khả năng chấp nhận thanh toán tại các cửa hàng cho thấy người dùng chưa nên từ bỏ hoàn toàn thẻ ngân hàng vật lý và tiền mặt.

Cách sử dụng hợp lý là tận dụng ví điện tử trong những giao dịch phù hợp, đồng thời vẫn mang theo một chiếc thẻ ngân hàng và một khoản tiền mặt dự phòng. Như vậy, người dùng vừa hưởng được lợi ích của công nghệ thanh toán mới, vừa chủ động xử lý những tình huống phát sinh.