Vì sao Ấn Độ chỉ nhìn mà không được chạm vào tiêm kích F-35 Mỹ?

Sự xuất hiện của dòng máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ 5 này không đồng nghĩa Washington sẵn sàng chia sẻ công nghệ, thậm chí các nhân sự Ấn Độ còn không được phép tiếp cận máy bay trên mặt đất.

Máy bay chiến đấu tàng hình F-35. (Ảnh: Không quân Mỹ)

Kể từ khi Tổng thống Donald Trump lần đầu đề cập khả năng bán loại tiêm kích đa năng này cho New Delhi trong chuyến thăm Nhà Trắng của Thủ tướng Narendra Modi, đã xuất hiện nhiều đồn đoán về triển vọng của thương vụ. Việc Ấn Độ sở hữu hệ thống phòng không S-400 Triumf do Nga sản xuất vẫn còn là trở ngại.

Trường hợp của Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy Washington có lập trường cứng rắn như thế nào đối với vấn đề này. Ankara từng bị loại khỏi chương trình F-35 vì mua S-400, dù chưa đưa hai khẩu đội phòng không này vào trạng thái hoạt động. Nỗ lực quay trở lại chương trình của Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa có kết quả rõ ràng, trong khi các quan chức Mỹ và NATO cho rằng việc vận hành đồng thời F-35 và S-400 có thể gây nguy cơ đối với an ninh của tiêm kích tàng hình.

Một rào cản khác nằm ở cơ chế bán máy bay. Năm 2025, Lockheed Martin, nhà thầu chính của F-35, xác nhận công ty không được tự tiếp thị loại máy bay này cho khách hàng nước ngoài như cách họ thực hiện với một số sản phẩm quân sự khác. Mọi thương vụ F-35 phải được tiến hành thông qua Chương trình Bán vũ khí cho nước ngoài (FMS) do chính phủ Mỹ quản lý.

Sau cuộc tập trận Tarang Shakti 2026, Tư lệnh Không quân Ấn Độ, Thượng tướng AP Singh, tiếp tục khẳng định Washington chưa đưa ra bất kỳ đề nghị chính thức nào về việc bán F-35 cho New Delhi.

Ông Singh còn tiết lộ rằng các nhân viên Ấn Độ, kể cả những quan chức cấp cao, không được phép đến gần các máy bay F-35 Lightning II của Không quân Mỹ triển khai tại căn cứ không quân Jodhpur, bang Rajasthan.

Tarang Shakti 2026 có sự tham gia của 8 quốc gia đưa máy bay đến tập trận và 32 quốc gia khác với tư cách quan sát viên. Sáu chiếc F-35 của Mỹ cũng góp mặt, đánh dấu lần đầu tiên dòng tiêm kích này của Không quân Mỹ xuất hiện tại một cuộc tập trận không quân đa quốc gia ở Ấn Độ. Dù vậy, những chiếc máy bay vẫn được bảo vệ nghiêm ngặt khi hoạt động trên mặt đất tại căn cứ của nước chủ nhà.

Tướng Kevin Schneider, Tư lệnh Không quân Thái Bình Dương của Mỹ, cho biết các cuộc thảo luận về khả năng bán F-35 cho nước ngoài nằm ngoài thẩm quyền của ông.

Trong bối cảnh triển vọng mua F-35 còn nhiều trở ngại, Nga vẫn tìm cách giới thiệu tiêm kích Su-57 Felon cho Ấn Độ. Thượng tướng AP Singh xác nhận Moscow đã đưa ra đề nghị cung cấp loại máy bay thế hệ thứ năm này, nhưng New Delhi chưa đưa ra quyết định cuối cùng.

"Ngay sau khi chính phủ thông báo quyết định cho chúng tôi, chúng tôi sẽ đánh giá xem máy bay Su-57 đáp ứng các yêu cầu của chúng tôi tốt đến mức nào", ông Singh cho biết.

Trước đây, Ấn Độ nhiều lần từ chối các đề xuất của Nga liên quan đến Su-57, kể cả phương án chia sẻ công nghệ và hợp tác sản xuất máy bay tại Ấn Độ. Khả năng lựa chọn Su-57 vẫn được nhắc đến trong bối cảnh New Delhi tìm kiếm phương án đáp ứng nhu cầu trước mắt, trong khi chương trình phát triển tiêm kích tàng hình nội địa vẫn đang được triển khai.

Trọng tâm dài hạn của Ấn Độ là Máy bay Chiến đấu Tầm trung Tiên tiến (AMCA), dự án phù hợp với sáng kiến "Sản xuất tại Ấn Độ" của Thủ tướng Narendra Modi. Theo những thông tin được công bố, AMCA dự kiến là máy bay một chỗ ngồi, sử dụng hai động cơ, có thiết kế tàng hình, khoang vũ khí bên trong, khả năng bay siêu tốc và radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) tiên tiến.