Vì sao các ông lớn công nghệ đặt cược vào lãnh đạo AI thế hệ 9x, 10x?

Những nhà sáng lập của một số start-up thành công nhất thế giới thường khởi nghiệp khi còn rất trẻ. Bill Gates hay Mark Zuckerberg đều là những ví dụ điển hình, khi cả hai mới 19 tuổi đã bắt đầu xây dựng các doanh nghiệp của mình.

Tuy nhiên, cùng với sự trỗi dậy của các start-up trí tuệ nhân tạo (AI) trị giá hàng tỷ USD, một xu hướng mới đang hình thành, đó là độ tuổi trung bình của các nhà sáng lập AI ngày càng trẻ hơn.

Theo một báo cáo mới được công bố bởi Antler, quỹ đầu tư mạo hiểm toàn cầu tập trung vào các start-up giai đoạn đầu, độ tuổi trung bình của các nhà sáng lập “kỳ lân” AI đã giảm mạnh, từ mức đỉnh 40 tuổi vào năm 2021 xuống còn 29 tuổi vào năm 2024. Báo cáo này phân tích dữ liệu của 1.629 công ty kỳ lân và 3.512 nhà sáng lập trên toàn cầu.

Trong khi đó, ở các lĩnh vực khác, độ tuổi của nhà sáng lập lại có xu hướng tăng lên. Năm 2014, độ tuổi trung bình của nhà sáng lập kỳ lân tại thời điểm khởi nghiệp là 30 tuổi. Con số này tăng lên 34 tuổi đối với những doanh nghiệp đạt trạng thái kỳ lân trong giai đoạn 2022 - 2024.

Trong vòng một năm qua, nhiều start-up AI do các nhà sáng lập trẻ tuổi dẫn dắt đã trở thành tâm điểm chú ý. Alexandr Wang, nhà đồng sáng lập công ty AI Scale AI với định giá 29 tỷ USD, hiện mới 29 tuổi. Tháng 6 vừa qua, Wang đã được Meta “chiêu mộ” trong một thỏa thuận trị giá 14,3 tỷ USD với Scale AI, để đứng đầu đơn vị nghiên cứu AI mới của tập đoàn công nghệ này mang tên TBD Labs.

Trước đó, đội ngũ AI tạo sinh của Meta, do doanh nhân Yann LeCun 65 tuổi dẫn dắt, đã được tái tổ chức sau khi mô hình AI Llama 4 không đạt kỳ vọng. Việc tái cấu trúc này khiến Alexandr Wang trở thành cấp trên trực tiếp của LeCun, đồng thời phát đi tín hiệu cho thấy CEO Mark Zuckerberg mong muốn có một lãnh đạo AI linh hoạt hơn, mang tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ hơn, nhằm giúp Meta tăng tốc trong cuộc đua AI.

Một ví dụ khác là Mercor, nền tảng tuyển dụng và nhân sự ứng dụng AI, được đồng sáng lập bởi Brendan Foody, Adarsh Hiremath và Surya Midha - tất cả đều mới 22 tuổi. Start-up này hiện được định giá hơn 10 tỷ USD.

Tương tự, AnySphere - nền tảng hỗ trợ lập trình và phát triển phần mềm bằng AI, với mức định giá trên 1 tỷ USD - cũng đang được điều hành bởi những nhà sáng lập ở độ tuổi ngoài 20.

Trao đổi với CNBC Make It, ông Fridtjof Berge, nhà đồng sáng lập kiêm Giám đốc kinh doanh của Antler cho biết những phẩm chất then chốt ở các nhà sáng lập hiện nay đã dịch chuyển sang khả năng di chuyển nhanh và chấp nhận phá vỡ lối mòn cũ, cũng như liên tục thử nghiệm và cải tiến.

Theo ông Berge, hiện nay việc sẵn sàng thử nghiệm có lẽ còn quan trọng hơn nhiều yếu tố từng được coi trọng trước đây, ví dụ như làm việc lâu năm trong một ngành hay nắm vững các “kịch bản” truyền thống về mở rộng doanh nghiệp. Những đặc điểm này, dù vẫn cần thiết nhưng đã không còn mang tính quyết định như trước.

“Khi suy ngẫm về điều này, tôi nghĩ rằng sự sẵn sàng và khả năng thử nghiệm trong kỷ nguyên AI có lẽ được đánh giá cao hơn nhiều so với kinh nghiệm làm việc trong môi trường doanh nghiệp truyền thống hay thâm niên công ty”, ông nói.

Ông Fridtjof Berge cũng nhấn mạnh rằng việc sở hữu quá nhiều kinh nghiệm xây dựng doanh nghiệp theo cách truyền thống thậm chí có thể phản tác dụng. “Bạn có thể sẽ không còn suy nghĩ với một tâm thế hoàn toàn như “trang giấy trắng”, ông lý giải.

Để thành thạo về mặt kỹ thuật với những công nghệ mới nổi, tiên tiến nhất hiện nay, đôi khi lợi thế lại thuộc về nhóm người trẻ, bởi đó chính là những gì họ được đào tạo và tiếp cận từ sớm, ông bổ sung.

Thực tế, báo cáo của Antler cho thấy các start-up AI đang mở rộng quy mô nhanh hơn các ngành khác khoảng hai năm, khi trung bình chỉ mất 4,7 năm để đạt trạng thái kỳ lân. Những ví dụ về các start-up AI tăng trưởng thần tốc trong năm 2025 bao gồm Mistral, Lovable và Suno AI.

“Mark Zuckerberg khởi nghiệp khi còn rất trẻ, và rõ ràng đã thích nghi, điều chỉnh, để rồi hiện nay đang điều hành và mở rộng một trong những công ty lớn nhất thế giới”, ông Berge nhận xét.

Cùng quan điểm, quỹ đầu tư mạo hiểm Leonis trong báo cáo Leonis AI 100 công bố vào tháng 11/2025 cũng chỉ ra rằng độ tuổi trung vị của các nhà sáng lập start-up AI là 29 tuổi tại thời điểm thành lập. Phần lớn các nhà sáng lập nằm trong độ tuổi giữa đến cuối 20, thường bước ra trực tiếp từ môi trường học thuật hoặc các phòng thí nghiệm nghiên cứu, thay vì có sự nghiệp lâu năm trong doanh nghiệp.

Ông Berge lưu ý rằng, dù các nhà sáng lập ở độ tuổi ngoài 20 có những phẩm chất giúp doanh nghiệp di chuyển nhanh, vai trò lãnh đạo vẫn có thể thay đổi khi công ty trưởng thành. “Không có gì mới khi các nhà sáng lập trẻ khởi nghiệp sớm… nhưng điều đó không đảm bảo rằng tất cả những người đang tạo ra các kỳ lân hôm nay sẽ tiếp tục dẫn dắt các công ty đó trong 5 đến 10 năm tới”, ông kết luận.

Hạnh Chi