Vì sao chiến đấu cơ L-159 trễ hẹn với Không quân Ukraine?

Theo trang Defense Express, tại thời điểm đầu năm 2026, chính quyền Cộng hòa Séc đã cân nhắc chuyển giao một số lượng máy bay chiến đấu hạng nhẹ L-159 cho Ukraine.

Gói viện trợ quân sự này dự kiến ​​sẽ được thực hiện bằng kinh phí do Liên minh châu Âu cung cấp, nhưng đã không xảy ra do lập trường không rõ ràng của Prague cũng như sự thay đổi chính phủ.

Mặc dù vậy, vẫn còn một giải pháp thay thế khả thi khác đó là máy bay huấn luyện - chiến đấu L-39NG thế hệ mới hơn, việc cung cấp chúng cho Ukraine đã được thảo luận từ trước, trang Defence24 của Ba Lan cho biết.

Các nhà phân tích của ấn phẩm dựa trên dữ liệu từ truyền thông Cộng hòa Séc đã đưa ra bức tranh như sau. Vào năm 2025, Prague nhận thấy họ chỉ có một lượng tương đối nhỏ trong tổng số 24 chiếc L-159 đang trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu.

Trong bối cảnh đó, giới lãnh đạo quân sự - chính trị Cộng hòa Séc đã đưa ra ý tưởng chuyển giao một số lượng máy bay L-159 không xác định như một "món quà" dành cho Ukraine.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi những chiến đấu cơ hạng nhẹ nói trên được nhận xét sẽ giữ vai trò rất quan trọng trong việc chống lại UAV cảm tử của Nga. Toàn bộ ý tưởng dự kiến ​​sẽ được thực hiện bằng tiền tài trợ từ chương trình SAFE của EU dành cho chi tiêu quốc phòng.

Nhưng vấn đề đã nảy sinh, đầu tiên là Bộ Quốc phòng Cộng hòa Séc không thể nêu rõ trong các tài liệu liên quan về việc sẵn sàng từ bỏ một số lượng nhất định chiến đấu cơ L-159 để viện trợ cho Ukraine.

Tiếp theo là vào tháng 10/2025, sau cuộc bầu cử quốc hội, chính phủ do Thủ tướng Andriy Babis đứng đầu được thành lập. Tới đầu năm 2026, ông đã bỏ ý tưởng chuyển giao L-159 cho Ukraine.

Đồng thời trang Defence24 còn cho biết thêm, vào tháng 1/2026, Pregue đã đề xuất một ý tưởng khác đó là cung cấp cho Ukraine máy bay huấn luyện - chiến đấu L-39NG Skyfox tiên tiến để bắn hạ UAV, bao gồm cả loại dùng động cơ phản lực.

Ngay tại thời điểm đó, thời gian giao hàng đã được công bố như sau - nếu đơn đặt hàng được thực hiện vào đầu năm 2026, máy bay sẽ bàn giao vào đầu năm sau, tức là năm 2027.

Tuy vậy theo số liệu từ trang Defense Express, tại thời điểm 9 tháng sau, tức là tính đến tháng 10/2026, vẫn chưa có thông báo nào cho thấy Kyiv đã đặt hàng L-39NG Skyfox, cho cho dù đây là chiến đấu cơ được cho là phù hợp nhằm thay thế L-159.

Với việc chính phủ do Thủ tướng Babis đứng đầu, khả năng Ukraine có được các loại chiến đấu cơ phản lực do Cộng hòa Séc sản xuất trong thời gian tới là tương đối thấp.