Vì sao Đà Lạt ngập sau 30 phút mưa, nước chảy như thác?

Đầu tháng 10, những trận mưa lớn liên tiếp trút xuống khiến nhiều khu vực của tỉnh Lâm Đồng ngập cục bộ, sạt lở.

Tại Đà Lạt, trong ngày 4/10, mưa lớn chỉ kéo dài khoảng 30 phút nhưng nước dâng nhanh tại nhiều khu vực. Tại hẻm 33 Nguyễn Công Trứ, nước có thời điểm ngập quá chạm capo ôtô, tràn vào nhà dân. Tình trạng ngập diễn ra nhanh khiến người dân khó trở tay.

Hứng lượng mưa lớn

Trao đổi với Tri Thức - Znews , ông Trần Xuân Hiền, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Lâm Đồng, cho biết đợt mưa diện rộng tại địa phương từ ngày 2/10 đến 4/10 chịu tác động đồng thời của nhiều hình thế thời tiết.

Rãnh áp thấp hoạt động trên khu vực kết hợp với khối áp cao lạnh lục địa tăng cường từ phía Bắc. Trên cao, áp cao cận nhiệt đới cũng chi phối khu vực. Sự tương tác giữa các hình thế này tạo điều kiện cho mưa lớn xuất hiện trên diện rộng.

Tuy nhiên, theo ông Hiền, điểm đáng chú ý không chỉ là tổng lượng mưa, mà còn là lượng nước trút xuống trong từng khoảng thời gian ngắn, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát của khu vực.

Một đoạn hẻm 33 Nguyễn Công Trứ, Đà Lạt ngập nặng vào khoảng 15h52 ngày 4/10. Ảnh: Dung Thùy Ng.

Với Đà Lạt, quá trình này còn chịu tác động của địa hình. Thành phố có nhiều khu vực đồi dốc, cao độ thay đổi liên tục. Nước từ các khu vực cao có thể nhanh chóng chảy xuống đường thấp, khu dân cư hoặc các điểm trũng.

Vì vậy, có những nơi chỉ mưa trong thời gian ngắn nhưng nước đã dâng nhanh, trong khi một khu vực khác cách đó không xa vẫn chưa ngập.

Đợt mưa đầu tháng 10 còn diễn ra sau nhiều ngày thời tiết ẩm và có mưa. Từ ngày 2/10 đến 4/10, nhiều khu vực của tỉnh Lâm Đồng ghi nhận lượng mưa đáng kể. Tại Bảo Lâm, xã Bảo Lâm 5 đạt 189,6 mm, Cát Tiên 2 đạt 176,6 mm, Thuận Hạnh 167,8 mm, Đạ Tẻh 3 đạt 151 mm, Bảo Lâm 4 đạt 135 mm và Bảo Lâm 2 đạt 132 mm.

Tại Đà Lạt và khu vực lân cận, xã Đơn Dương ghi nhận 123,8 mm, phường Xuân Hương - Đà Lạt 90,8 mm, xã Quảng Lập 67,2 mm, phường LangBiang - Đà Lạt 66 mm và xã Đinh Trang Thượng 65,4 mm.

Đường 3/2 trong cơn mưa ngày 4/10. Ảnh: ĐL Street.

Theo ông Hiền, lượng mưa tại các khu vực trên cao hơn so với cùng kỳ năm 2025. Việc mưa liên tiếp cũng khiến đất và các khu vực trũng đã tiếp nhận một lượng nước đáng kể trước khi xuất hiện những trận mưa cường độ cao. Khi khả năng thấm nước của đất giảm, lượng nước chảy tràn trên bề mặt sẽ tăng, tiếp tục dồn xuống các vùng thấp.

"Đợt mưa vừa qua cũng gây ra nhiều dạng thiên tai khác tại Lâm Đồng, từ dông, lốc, sét, gió giật mạnh đến sạt lở đất đá và ngập lụt cục bộ", ông Hiền cho hay.

Cảnh báo

Theo ông Trần Xuân Hiền, từ nay đến ngày 8/10, Lâm Đồng vẫn có khả năng xuất hiện mưa lớn trên diện rộng. Dải hội tụ nhiệt đới có trục 10-13 độ vĩ Bắc kết hợp với khối áp cao lạnh lục địa tăng cường yếu, trong khi áp cao cận nhiệt đới trên cao hoạt động mạnh dần.

Sau ngày 8/10, mưa được dự báo giảm về cường độ, chuyển sang mưa rải rác ở nhiều nơi. Tuy nhiên, vẫn cần đề phòng những trận mưa lớn cục bộ kèm dông, sét, gió giật mạnh, ngập úng và sạt lở đất.

Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Lâm Đồng lưu ý mưa lớn tiếp tục có khả năng tập trung ở khu vực phía Nam và giữa tỉnh. Những nơi có địa hình thấp, ven sông suối hoặc nằm gần sườn dốc cần đặc biệt chú ý khi mưa kéo dài.

Căn nhà số 91/22 đường Phan Bội Châu, phường Xuân Hương, bị sạt lở chiều 4/10. Ảnh: BCHQS Phường Xuân Hương-Đà Lạt.

Trên sông Cam Ly, lũ có thể gây ảnh hưởng đến khu dân cư, đường giao thông, cầu cống, nhà cửa và đất sản xuất ven sông. Các khu vực được lưu ý gồm ven suối Cam Ly thuộc phường Cam Ly - Đà Lạt, đặc biệt tại Vạn Thành, Tà Nung; khu vực hồ Đông Thanh, Nam Ban, Lâm Hà và thôn Kim Phát, Đinh Văn.

Tại vùng ven sông La Ngà, khu vực Bảo Lâm 2 và Bảo Lâm 3 có nguy cơ sạt lở đất, xói lở bờ sông và ảnh hưởng đến đất sản xuất nếu mưa lớn tiếp diễn.

Trong khi đó, tại hạ lưu hồ thủy điện Đồng Nai 5, mực nước sông Đồng Nai có thể dao động do hoạt động điều tiết của nhà máy. Người dân ở các xã Cát Tiên 2, Cát Tiên và Đạ Tẻh, đặc biệt những người hoạt động trên sông, cần lưu ý thay đổi mực nước và dòng chảy. Diễn biến này có thể ảnh hưởng đến vận tải thủy, đánh bắt cá và làm tăng nguy cơ sạt lở khu vực ven bờ.

Với người dân sống ở vùng trũng thấp, ven sông suối hoặc khu vực có địa hình dốc, ông Hiền khuyến cáo cần theo dõi thường xuyên các bản tin thời tiết nguy hiểm và thông báo của chính quyền địa phương.

Phường Xuân Hương dựng biển báo khu vực nguy cơ sạt lở. Ảnh: ĐL Street.

Khi nước bắt đầu dâng, người dân không cố đi qua đập tràn, cầu cống hoặc đường ngập sâu có dòng nước chảy xiết. Với khu vực có nguy cơ sạt lở, người dân cần chú ý các dấu hiệu như đất đá rơi, xuất hiện vết nứt mới trên nền đất hoặc công trình, nước suối đổi màu, dâng nhanh hoặc có tiếng động bất thường từ sườn dốc.

Nếu phát hiện dấu hiệu nguy hiểm hoặc nhận được yêu cầu sơ tán, người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực. Đối với nhà ở vùng có nguy cơ, nên chuẩn bị sẵn nước uống, thức ăn khô, thuốc men, đèn pin và sạc dự phòng.

Trong mưa dông, cần tránh trú dưới cây cao, cột điện, cột thu phát sóng hoặc gần các vật bằng kim loại. Người đang làm việc ngoài đồng, chăn thả gia súc cũng cần tìm nơi trú an toàn khi xuất hiện dông, sét.

Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Lâm Đồng lưu ý người dân không nên chủ quan chỉ vì một trận mưa được dự báo kéo dài trong thời gian ngắn. Ở những khu vực địa hình dốc, vùng trũng hoặc ven sông suối, mưa lớn cục bộ có thể nhanh chóng chuyển thành ngập và sạt lở, vì vậy việc theo dõi cảnh báo và chủ động di chuyển khỏi nơi nguy hiểm cần được thực hiện trước khi nước dâng hoặc đất đá sạt xuống.