Vì sao nhiều trường đại học bỏ xét tuyển học bạ?

Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) vừa công bố thông tin tuyển sinh đại học chính quy dự kiến năm 2026 với nhiều điều chỉnh đáng chú ý so với năm trước. Theo đó, từ năm 2026, nhà trường không sử dụng kết quả học tập bậc THPT (học bạ) trong tuyển sinh đại học chính quy trong nước. Trường tuyển sinh 6 ngành đào tạo với tổng chỉ tiêu khoảng 3.000 sinh viên, quy mô giữ ổn định so với năm 2025.

Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (VNU-SIS), Đại học Quốc gia Hà Nội cũng thông báo các phương thức tuyển sinh đại học chính quy năm 2026, trong đó không sử dụng học bạ THPT làm phương thức xét tuyển cho tất cả các ngành đào tạo.

Việc thay đổi phương thức xét tuyển đại học sẽ tác động trực tiếp đến thí sinh (Ảnh minh họa)

Đại học Bách khoa Hà Nội cũng cho biết, năm 2026 trường giữ ổn định 3 phương thức tuyển sinh gồm: xét tuyển tài năng, xét theo điểm thi đánh giá tư duy, dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT. Trong đó, với diện xét tuyển dựa vào hồ sơ năng lực kết hợp phỏng vấn, công thức tính điểm đã có sự thay đổi so với năm ngoái, điểm học bạ được thay đổi bằng điểm thi đánh giá tư duy. Từ khi triển khai phương thức xét tuyển này, đây là lần đầu tiên, Đại học Bách khoa Hà Nội nói không với kết quả học bạ đối với thí sinh trường THPT chuyên.

Nhiều trường khác tiếp tục thu hẹp hoặc loại bỏ xét học bạ ở các ngành sư phạm, kinh tế, kỹ thuật và nghệ thuật. Các trường có xu hướng chuyển sang các phương thức khác như dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT, bài thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy hoặc kết hợp chứng chỉ quốc tế.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), năm 2025, trong số 17 phương thức xét tuyển, tỷ lệ các trường sử dụng phương thức xét học bạ là 42,4%, số xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%, còn lại là các phương thức khác chiếm 18,5%. Xét học bạ là phương thức xét tuyển phổ biến của các trường đại học, tuy nhiên, những năm gần đây, phương thức này có nhiều tranh cãi về tính chính xác, công bằng.

PGS.TS Nguyễn Văn Thụ, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cho rằng, việc quyết định thu hẹp hoặc bỏ phương thức xét tuyển bằng học bạ xuất phát từ sự chưa đồng đều trong chất lượng đánh giá học sinh giữa các vùng miền.

“Đây là quan điểm khá phổ biến và theo tôi, nhận định này có cơ sở nhất định. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng học bạ là hình thức đánh giá quá trình. Ở bậc THPT, học sinh được đánh giá liên tục trong suốt 3 năm học, trong khi các kỳ thi, dù là kỳ thi tốt nghiệp THPT hay các kỳ thi độc lập do các cơ sở đào tạo tổ chức đều chỉ phản ánh năng lực người học tại một thời điểm nhất định. Do đó, mỗi phương thức đánh giá đều có những ưu điểm riêng. Quan trọng là làm thế nào để lựa chọn và kết hợp hợp lý ưu điểm của từng phương thức đánh giá. Chính vì vậy, theo thông báo hiện nay, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 vẫn tiếp tục sử dụng kết quả học bạ để tuyển sinh đối với một số ngành trong năm 2026”, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ nêu quan điểm.

PGS.TS Nguyễn Văn Thụ, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2

PGS.TS Nguyễn Văn Thụ cũng cho rằng, thời gian qua có tình trạng một số trường ngoài công lập lạm dụng phương thức xét tuyển qua học bạ. Năm 2025, Bộ GD-ĐT có thay đổi lớn, quy định về quy đổi điểm trúng tuyển giữa các phương thức. Tại Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2, khi phân tích hơn 700 thí sinh trúng tuyển bằng học bạ năm 2025, trong đó có 600 thí sinh tốt nghiệp THPT cùng năm, qua so sánh giữa học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT ở cùng tổ hợp co thấy độ chênh lệch. Điểm học bạ của thí sinh trúng tuyển đều cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT. Điều này cho thấy phải tính toán rất kỹ trong việc quy đổi điểm từ học bạ sang điểm thi tốt nghiệp THPT.

“Chúng tôi không phủ nhận giá trị của học bạ, đây vẫn là phương thức xét tuyển tốt, nhưng cần có cơ chế để quy đổi phù hợp”, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ nhấn mạnh.

Với Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ cho biết, năm 2026 sẽ tuyển sinh theo 4 phương thức gồm xét tuyển thẳng theo quy chế của Bộ GD-ĐT, xét tuyển sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, xét tuyển bằng học bạ đối với một số ngành cốt lõi và sử dụng kết quả kỳ thi riêng do Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 tổ chức.

Trong đó, các ngành tiếp tục xét tuyển bằng học bạ là những ngành được Chính phủ xác định là nhóm cốt lõi gồm: Ngành vi mạch và bán dẫn, thiết kế vi mạch – bán dẫn; ngành kỹ thuật hóa học; ngành công nghệ sinh học; ngành Quản lý thể dục thể thao. Đối tượng tuyển sinh của ngành Quản lý thể dục thể thao chủ yếu là các vận động viên đã qua độ tuổi thi đấu. Họ có nhu cầu chuyển sang học quản lý thể dục thể thao hoặc huấn luyện thể thao. Vì vậy, nhà trường vẫn sử dụng học bạ để tuyển sinh cho ngành này.

Đưa ra lời khuyên cho thí sinh, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ lưu ý, khi xét tuyển đại học cần bình tĩnh, theo đuổi đam mê của bản thân: “Nhiều cơ sở đào tạo hiện nay tổ chức các buổi “tư vấn, hướng nghiệp”, nhưng theo tôi, cách gọi này chưa thật chính xác. Nghề và nghiệp không nhất thiết trùng nhau. Nghề là công việc, còn nghiệp là đam mê gắn bó lâu dài. Các thí sinh cần nghiên cứu kỹ, tìm hiểu kỹ để lựa chọn ngành học sao cho nghề có thể gắn với nghiệp. Trong bối cảnh nhiều cơ sở đào tạo thay đổi phương thức tuyển sinh, tổ chức kỳ thi riêng hoặc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển, thí sinh cần chủ động tìm hiểu để lựa chọn phương thức phù hợp, từ việc tham gia kỳ thi riêng của trường nào đến việc chọn tổ hợp môn phù hợp. Việc thích nghi với những thay đổi này là rất quan trọng”.

Nguyễn Trang/VOV.VN