Vì sao 'sếp lớn' Barcelona, Real Madrid không bao giờ tranh ghế chủ tịch LĐBĐ?

Trong bóng đá chuyên nghiệp, nhiều Chủ tịch liên đoàn từng xuất thân từ các CLB. Họ có kinh nghiệm quản trị, tiền bạc, quan hệ với giới chủ và hiểu cách một đội bóng vận hành. Tuy nhiên, việc một người vừa điều hành một CLB trong nước vừa đứng đầu liên đoàn quốc gia lại hiếm hơn nhiều.

Tại Tây Ban Nha, Real Madrid và Barcelona luôn có ảnh hưởng rất lớn tới cả nền bóng đá. Tuy nhiên, sẽ không bao giờ có chuyện chủ tịch của 2 đội bóng này chạy đua vào ghế đứng đầu liên đoàn bóng đá.

Ngoại lệ hiếm trên chiếc ghế quyền lực

Chung Mong-gyu là một trong những trường hợp đặc biệt nhất của bóng đá hiện đại. Trong thời gian giữ chức Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc (KFA) từ năm 2013 đến năm 2026, ông đồng thời vẫn được KFA giới thiệu là chủ sở hữu Busan IPark, CLB thuộc hệ thống bóng đá chuyên nghiệp Hàn Quốc.

Chủ tịch LĐBĐ Hàn Quốc Chung Mong-gyu

Việc hai vai trò tồn tại song song hơn một thập kỷ là ngoại lệ ngay cả trong nhóm những nền bóng đá hàng đầu châu Á. Ông Chung trước đó còn từng gắn với Ulsan Hyundai, Jeonbuk Hyundai và từng lãnh đạo giải chuyên nghiệp Hàn Quốc.

Tuy nhiên, chính vị doanh nhân này lại là một trong những nhà quản lý nhiều bê bối và gây tranh cãi nhất của bóng đá châu Á. Trong nhiều năm, ông Chung Mong-gyu luôn phải đối mặt với làn sóng chỉ trích và nghi ngờ về tính minh bạch trong công việc.

Ở nhiều quốc gia khác, chủ tịch liên đoàn bóng đá xuất thân từ vị trí quản lý câu lạc bộ không phải chuyện hiếm. Dù vậy, đa số họ không được cùng lúc điều hành cả đội bóng và nền bóng đá mà phải chấp nhận từ bỏ vị trí - ít nhất là trên danh nghĩa - ở câu lạc bộ.

Nualphan Lamsam điều hành Port FC gần 9 năm trước khi tranh cử Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thái Lan (FAT). Cuối tháng 12/2023, Madam Pang rời ghế Chủ tịch Port. Chưa đầy hai tháng sau, bà thắng cuộc bầu cử FAT với 68 trong 73 phiếu.

Tại Slovakia, Ján Kováčik từng là chủ FK Dukla Banská Bystrica. Sau khi trở thành Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Slovakia, ông không chỉ rời ghế ở CLB mà còn phải chuyển toàn bộ quyền cổ đông cho một công ty khác.

Costa Rica cũng có trường hợp Osael Maroto từng đứng đầu Sporting FC trước khi trở thành Chủ tịch liên đoàn. Ông không tiếp tục điều hành CLB sau khi nhận công việc mới.

Điểm chung của những trường hợp này là việc họ phải tách bỏ quyền lợi trực tiếp với đội bóng trước khi bước lên vị trí cao hơn. Nhiều liên đoàn bóng đá quốc gia thậm chí có quy định, điều lệ về tư cách tranh cử của các ứng viên chủ tịch, không cho phép họ có liên hệ về mặt chức danh hoặc quyền lợi trực tiếp với câu lạc bộ trong nước.

Theo điều lệ hiện hành của Hiệp hội bóng đá Úc (Football Australia), người giữ chức vụ hoặc có lợi ích sở hữu đáng kể tại một tổ chức bóng đá trong vòng 6 tháng trước thời điểm đề cử không đủ điều kiện tranh cử các vị trí điều hành cấp cao. LĐBĐ Cameroon (FECAFOOT) quy định Chủ tịch liên đoàn không được đồng thời là Chủ tịch hoặc thành viên bộ máy điều hành CLB.

Trong khi đó, LĐBĐ Tây Ban Nha (RFEF) có quy định về tính bất tương hợp áp dụng cho việc bầu cử chủ tịch. Theo bộ nguyên tắc và quy chế của RFEF, trong thời gian tại nhiệm, chủ tịch không được phép giữ bất kỳ chức vụ nào tại hiệp hội, tổ chức hoặc câu lạc bộ trực thuộc. Đó là lý do không bao giờ có chuyện chủ tịch hoặc các nhân sự cấp cao của Real Madrid hay Barcelona chạy đua vào chiếc ghế quyền lực của RFEF khi còn đương nhiệm.

Madam Pang từ bỏ mọi liên hệ cá nhân với CLB trước khi tranh cử chủ tịch LĐBĐ Thái Lan.

Vì sao chủ tịch đội bóng khó quản lý cả nền bóng đá?

Khi ông chủ câu lạc bộ trở thành người điều hành cả nền bóng đá, họ đương nhiên là những nhân tố được kiểm chứng về kinh nghiệm quản trị, khả năng khai thác giá trị về tài chính, thương mại, tài trợ và vận hành bộ máy. Tuy nhiên, việc kiêm nhiệm đặt ra những nghi vấn, tranh luận và cả mâu thuẫn thực tế.

Mâu thuẫn dễ thấy nhất xuất hiện ở những quyết định có thể trực tiếp thay đổi kết quả cạnh tranh. Một quả phạt đền, thẻ đỏ, án treo giò, quyết định đổi lịch hoặc thủ tục đăng ký cầu thủ đều có thể ảnh hưởng tới cuộc đua vô địch, suất dự cúp hoặc trụ hạng.

Nếu Chủ tịch liên đoàn đồng thời sở hữu một CLB, câu hỏi về tính độc lập xuất hiện ngay cả khi chưa có bằng chứng thiên vị. Bộ máy trọng tài và kỷ luật khi ấy phải xử lý những vấn đề liên quan tới đội bóng mà người đứng đầu liên đoàn có lợi ích trực tiếp.

Chủ tịch Barcelona và Real Madrid không thể chạy đua vào ghế đứng đầu LĐBĐ Tây Ban Nha.

Madam Pang đã rời Port FC trước khi tranh cử nhưng mối quan hệ với đội bóng không biến mất. Sau khi trở thành Chủ tịch FAT, bà vẫn tới sân theo dõi và cổ vũ Port. Nualphan khẳng định không can thiệp trọng tài, và đến nay chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy đội bóng cũ được FAT ưu ái. Trong một vụ Port khiếu nại quyết định trọng tài, cơ quan chuyên môn vẫn bác yêu cầu của CLB.

Một dạng xung đột khác xuất hiện khi quyền lợi CLB gặp quyền lợi đội tuyển. SEA Games 2025, FAT không dừng hoàn toàn Thai League dù Thái Lan là chủ nhà. Một số cầu thủ U22 phải quay về phục vụ CLB, có thời điểm 7 người không thể tập luyện cùng đội tuyển. Madam Pang sau đó thừa nhận liên đoàn đã sai khi không dành khoảng nghỉ phù hợp.

Tình trạng các CLB Thái Lan giữ cầu thủ không bắt đầu từ nhiệm kỳ của bà. Buriram từng không nhả một số cầu thủ cho Asian Games 2014; những vấn đề tương tự tiếp tục xuất hiện ở Asian Games 2018, SEA Games 2022 và Asian Games 2023. SEA Games hay Asian Games lại có những giai đoạn nằm ngoài FIFA window, khi liên đoàn không thể bắt buộc các đội bóng nhả người.

Tranh chấp vì vậy không nằm ở một cá nhân cụ thể mà xuất phát từ hai nhóm lợi ích. CLB trả lương và muốn bảo vệ cầu thủ; liên đoàn cần lực lượng tốt nhất cho đội tuyển. Nếu người đứng đầu liên đoàn từng hoặc vẫn còn lợi ích trực tiếp tại một CLB, mọi quyết định cân bằng giữa hai phía đều dễ bị đặt thêm dấu hỏi.

Madam Pang còn nhận được sự hậu thuẫn của nhiều ông chủ Thai League trong cuộc bầu cử FAT, trong đó có Newin Chidchob của Buriram United và Pavin Bhirombhakdi của BG Pathum United. Những CLB vốn cạnh tranh với Port trên sân lại cùng ủng hộ một ứng viên vào ghế Chủ tịch liên đoàn. Quan hệ này giúp FAT có thuận lợi khi thương lượng với giới chủ, nhưng cũng khiến các quyết định tác động trực tiếp tới những CLB đó cần mức độ minh bạch cao hơn.

Trường hợp hiếm hoi của Chung Mong-gyu cho thấy mô hình kiêm nhiệm vẫn có thể tồn tại trong thời gian dài, ngay cả tại một nền bóng đá mạnh như Hàn Quốc. Nhưng việc nhiều liên đoàn yêu cầu rời chức, tách quyền cổ đông hoặc đặt thời gian cách ly cho thấy đây không phải lựa chọn phổ biến. Khi một người chuyển từ phía CLB sang ghế điều hành liên đoàn, khoảng cách với đội bóng cũ thường phải được tạo ra trước khi họ bắt đầu phân xử quyền lợi của cả hệ thống.