Vì sao SR-71 có thể bay hàng nghìn km mà vẫn phải tiếp dầu trên không?

Nhìn từ bên ngoài, trinh sát cơ SR-71 Blackbird dường như đã có đủ mọi thứ để bay đường dài. Máy bay mang lượng nhiên liệu rất lớn, có thể bay trên Mach 3 ở độ cao hơn 24 km và thực hiện nhiệm vụ cách xa căn cứ hàng nghìn km.

Nhưng SR-71 vẫn thường xuyên cần tiếp dầu trên không. Lý do nằm ở chính đặc điểm vận hành đặc biệt của chiếc máy bay này.

SR-71 sử dụng 2 động cơ Pratt & Whitney J58 và có nhiều thùng nhiên liệu được tích hợp trong thân máy bay. Tổng lượng nhiên liệu mang theo rất lớn, nhưng Blackbird không đơn giản là cất cánh với đầy nhiên liệu rồi bay thẳng tới khu vực trinh sát.

Khi còn ở mặt đất, SR-71 có hiện tượng rò nhiên liệu nhất định do các mối nối trên thân được thiết kế để kín hơn khi kết cấu nóng lên. Sau khi cất cánh, máy bay nhanh chóng được đưa tới khu vực tiếp dầu để bổ sung nhiên liệu trước khi thực hiện phần chính của nhiệm vụ.

Đây là lý do tiếp dầu trên không trở thành một phần gần như bắt buộc trong nhiều nhiệm vụ SR-71, chứ không phải phương án dự phòng khi máy bay sắp hết nhiên liệu.

Máy bay tiếp dầu được sử dụng chủ yếu là KC-135Q, một biến thể của dòng KC-135 được cải biến để hỗ trợ SR-71. Khác với KC-135 thông thường, KC-135Q được trang bị hệ thống nhiên liệu phù hợp với JP-7 mà Blackbird sử dụng. Điều này rất quan trọng.

SR-71 sử dụng JP-7, loại nhiên liệu có những đặc tính rất khác nhiên liệu phản lực thông thường. Máy bay tiếp dầu vì thế phải có khả năng mang, xử lý và cung cấp loại nhiên liệu phù hợp cho Blackbird.

Sau này, KC-135Q được nâng cấp thành KC-135T. Những máy bay này trở thành một bộ phận quan trọng trong mạng lưới hỗ trợ SR-71.

Quy trình tiếp dầu cũng không đơn giản như việc đưa 2 máy bay lại gần nhau rồi bơm nhiên liệu.

SR-71 thường hoạt động ở độ cao rất lớn và tốc độ hành trình rất cao. Tuy nhiên, khi tiếp dầu, máy bay phải giảm tốc độ xuống vùng phù hợp để có thể duy trì đội hình với KC-135.

Phi công của cả 2 máy bay phải giữ vị trí tương đối ổn định trong khi một lượng lớn nhiên liệu được chuyển từ máy bay tiếp dầu sang Blackbird. Đây là một nhiệm vụ đòi hỏi kỹ năng rất cao.

Máy bay tiếp dầu không thể tùy ý bay ở bất kỳ đâu. Nó phải đến đúng khu vực, đúng thời điểm và duy trì điều kiện bay phù hợp để SR-71 có thể tiếp cận.

Trong khi đó, phi hành đoàn SR-71 phải tính toán lượng nhiên liệu còn lại, đường bay tới điểm tiếp dầu, thời gian thực hiện nhiệm vụ và lượng nhiên liệu cần thiết cho hành trình trở về.

Chỉ cần một mắt xích gặp vấn đề, kế hoạch nhiệm vụ có thể bị ảnh hưởng. Đó cũng là lý do hệ thống vận hành SR-71 không thể chỉ tính bằng số lượng Blackbird được triển khai.

Phía sau mỗi chuyến bay còn có máy bay tiếp dầu, phi công, nhân viên kỹ thuật, nhân viên tình báo, đội bảo dưỡng, thiết bị mặt đất và mạng lưới căn cứ hỗ trợ..

Tại châu Á, căn cứ Kadena trên đảo Okinawa đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động SR-71. Tại đây, lực lượng Mỹ phải duy trì cả một hệ thống hậu cần và kỹ thuật để những chiếc Blackbird có thể thực hiện các nhiệm vụ đường dài.

Đáng chú ý, phi hành đoàn KC-135Q cũng phải được huấn luyện để phối hợp với SR-71. Đây không phải nhiệm vụ tiếp dầu thông thường, bởi cả loại nhiên liệu, yêu cầu về thời gian và điều kiện hoạt động đều khác biệt.

Nhờ hệ thống này, SR-71 có thể mở rộng đáng kể bán kính hoạt động mà không cần mang toàn bộ lượng nhiên liệu cần thiết ngay từ lúc cất cánh.

Vì vậy, nói SR-71 "có thể bay hàng nghìn km mà không cần tiếp nhiên liệu" là chưa đầy đủ. Blackbird có tầm bay rất xa, nhưng khả năng hoạt động đường dài thực sự đến từ sự kết hợp giữa lượng nhiên liệu lớn trên máy bay và mạng lưới tiếp dầu trên không.

Đằng sau một chiếc SR-71 bay qua một khu vực nhạy cảm không chỉ có 2 động cơ J58.

Có cả một chiếc KC-135Q hoặc KC-135T đang chờ trên đường bay, một đội phi công tiếp dầu được huấn luyện riêng, các kỹ thuật viên bảo dưỡng, đội mặt đất và hệ thống tình báo theo dõi nhiệm vụ. Đó mới là "hệ sinh thái" giúp Blackbird hoạt động.

SR-71 là một trong những máy bay trinh sát đặc biệt nhất lịch sử, nhưng để nó thực sự bay xa, nhanh và lâu, cả một đội ngũ khổng lồ phải hoạt động phía sau.