Vì sao thu nhập tăng nhưng tài sản vẫn không tăng?

Trong quản lý tài chính cá nhân, kiếm được nhiều tiền chưa đồng nghĩa với việc tích lũy được tài sản. Không ít người có thu nhập ổn định nhưng vẫn thường xuyên rơi vào tình trạng hết tiền trước kỳ lương tiếp theo, bởi các khoản chi tiêu có xu hướng tăng theo thu nhập.

Đây cũng là vấn đề được George S. Clason đề cập trong cuốn Người giàu có nhất thành Babylon.

Xuất bản lần đầu năm 1926, cuốn sách sử dụng những câu chuyện ngụ ngôn đặt trong bối cảnh thành Babylon cổ đại để truyền tải các nguyên tắc quản lý tiền bạc. Thay vì trình bày kiến thức tài chính theo dạng lý thuyết, tác giả xây dựng những nhân vật để minh họa cách một cá nhân có thể từng bước tích lũy và bảo vệ tài sản.

Tiết kiệm ít nhất 10% thu nhập trước khi chi tiêu

Bài học nổi tiếng nhất trong cuốn sách là nguyên tắc giữ lại ít nhất 1/10 số tiền kiếm được. Theo lời khuyên của người cho vay tiền Algamish, Arkad bắt đầu dành riêng 10% thu nhập thay vì sử dụng toàn bộ số tiền mình kiếm được.

Thay vì chi tiêu trước rồi mới tiết kiệm phần còn lại, Arkad khuyên phải trích tiền tiết kiệm ngay khi nhận thu nhập. Phần tiền còn lại mới được dùng để trang trải các nhu cầu sinh hoạt.

Cuốn sách Người giàu có nhất thành Babylon. Ảnh: Fahasa.

Theo đó, tiết kiệm không nên là khoản tiền phụ thuộc vào việc cuối tháng còn dư bao nhiêu, mà cần được xác định như một nghĩa vụ tài chính cố định.

Nguyên tắc này cũng phản ánh một thực tế trong quản lý chi tiêu: Nếu không có giới hạn rõ ràng, con người thường có xu hướng sử dụng hết số tiền mình có. Khi thu nhập tăng, mức sống và các khoản chi cũng dễ dàng mở rộng theo.

Dù vậy, tỷ lệ 10% trong sách nên được xem là nguyên tắc tham khảo, không phải mức tiết kiệm bắt buộc với mọi người. Tùy vào thu nhập, chi phí sinh hoạt, nghĩa vụ trả nợ và hoàn cảnh gia đình, mỗi cá nhân có thể điều chỉnh tỷ lệ phù hợp.

Phân biệt nhu cầu và mong muốn

Một nguyên tắc khác được Arkad nhấn mạnh là kiểm soát các khoản chi. Theo nhân vật này, những khoản được xem là cần thiết thường có xu hướng tăng lên để chiếm hết số tiền mà một người kiếm được, nếu họ không chủ động đặt giới hạn.

Cuốn sách cũng khuyến khích người đọc phân biệt giữa nhu cầu thiết yếu và mong muốn cá nhân. Tiền thuê nhà, thực phẩm, đi lại hay các khoản phục vụ sinh hoạt cơ bản thuộc nhóm chi phí cần thiết. Trong khi đó, việc mua sắm theo cảm hứng, nâng cấp đồ dùng khi chưa thực sự cần hoặc thường xuyên sử dụng dịch vụ đắt tiền có thể khiến ngân sách bị thu hẹp.

Điều này không đồng nghĩa với việc phải cắt bỏ mọi khoản chi phục vụ sở thích hay tận hưởng cuộc sống. Mỗi khoản chi cần được cân nhắc trong giới hạn thu nhập, thay vì để mong muốn nhất thời quyết định cách sử dụng tiền.

Thay vì chi tiêu trước rồi mới tiết kiệm phần còn lại, bạn nên trích tiền tiết kiệm ngay khi nhận thu nhập. Phần tiền còn lại mới được dùng để trang trải các nhu cầu sinh hoạt. Ảnh: Pexel.

Một lời khuyên là nên ghi lại các khoản thu, chi trong tháng, sau đó phân loại theo từng nhóm. Việc theo dõi giúp mỗi người nhận diện những khoản tiền đang bị sử dụng không hiệu quả, từ đó điều chỉnh ngân sách và xác định số tiền dành cho tiết kiệm.

Để tiền tiết kiệm tiếp tục sinh lời

Theo Người giàu có nhất thành Babylon, tích lũy tiền mới chỉ là bước đầu. Sau khi hình thành được khoản vốn ban đầu, mỗi người cần tìm cách để số tiền đó tiếp tục tạo ra thu nhập.

Bởi nếu chỉ giữ tiền mặt trong thời gian dài, giá trị thực của khoản tích lũy có thể bị bào mòn bởi lạm phát. Vì vậy, bên cạnh việc tiết kiệm, người đọc cần tìm hiểu các kênh đầu tư phù hợp với mục tiêu tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân.

Tuy nhiên, cuốn sách không cổ súy việc đưa tiền vào mọi cơ hội có khả năng sinh lời. Ngược lại, tác giả nhấn mạnh rằng tài sản cần được sử dụng một cách thận trọng, hướng đến những khoản đầu tư có cơ sở và khả năng tạo ra dòng tiền trong tương lai.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa tích lũy và đầu tư. Tiết kiệm giúp hình thành nguồn vốn, trong khi đầu tư có thể giúp nguồn vốn tăng trưởng. Hai hoạt động này cần được thực hiện song song nhưng không nên đánh đổi toàn bộ khoản tiền dự phòng để tìm kiếm lợi nhuận.

Tránh những khoản đầu tư vượt quá hiểu biết

Một trong những thông điệp đáng chú ý của sách là không để lòng tham chi phối quyết định tài chính. Trong phần "5 quy luật của vàng", Clason cảnh báo tiền bạc có thể nhanh chóng biến mất khi chủ sở hữu đầu tư vào những lĩnh vực mình không am hiểu hoặc tin vào lời hứa hẹn lợi nhuận phi thực tế.

Câu chuyện về Nomasir, con trai Arkad, là minh họa cho nguyên tắc này. Khi được cha giao một khoản vàng để tự lập, Nomasir từng sử dụng tiền vào một hoạt động kinh doanh mà bản thân không hiểu rõ và phải chịu thua lỗ. Sau thất bại, anh mới học cách tìm kiếm lời khuyên từ những người có kinh nghiệm và lựa chọn các khoản đầu tư thận trọng hơn.

Không ngừng nâng cao khả năng kiếm tiền

Bên cạnh tiết kiệm và đầu tư, Clason còn dành một nguyên tắc riêng cho việc gia tăng năng lực kiếm tiền. Theo đó, tài sản không chỉ được hình thành từ số tiền giữ lại mỗi tháng mà còn phụ thuộc vào khả năng tạo ra thu nhập của mỗi người.

Trong "7 phương thuốc chữa túi tiền rỗng", tác giả khuyến khích người đọc trau dồi kiến thức, kỹ năng và nâng cao năng lực nghề nghiệp. Khi khả năng làm việc được cải thiện, cơ hội tăng thu nhập cũng có thể mở rộng.

Đây là nguyên tắc có ý nghĩa đặc biệt với những người đang ở giai đoạn đầu của quá trình tích lũy tài sản. Nếu thu nhập còn thấp và phần lớn tiền bạc phải dành cho các nhu cầu thiết yếu, việc chỉ cắt giảm chi tiêu có thể không tạo ra nhiều dư địa tiết kiệm. Khi đó, đầu tư vào kỹ năng, chuyên môn hoặc tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp tốt hơn cũng là một cách cải thiện nền tảng tài chính.